←فدک در دوران حکومت علی{{ع}}
| خط ۲۲: | خط ۲۲: | ||
دوران ۲۵ ساله [[سه خلیفه]] سپری شد و [[خلافت]] در دستان با کفایت [[امیرمؤمنان]] قرار گرفت. در این حال، با اینکه حضرت میتوانست [[حق]] [[غصب]] شده [[اهل بیت]] را به آنان برگرداند، چنین نکرد. امیرمؤمنان در دوران خلافت خود در نامهای به [[عثمان بن حنیف]] چنین نوشت: «آری، از تمام آنچه [[آسمان]] بر آن [[سایه]] افکنده، تنها فدک دست ما بود که گروهی بر آن دیده [[حرص]] و [[طمع]] دوختند و گروهی دیگر سخاوتمندانه از آن چشم پوشیدند، و بهترین داور و [[حکم خدا]] است. مرا با فدک و غیر فدک چه کار، در حالی که آرامگاه فردای [[آدمی]] قبری است که در [[تاریکی]] آن آثارش محو شود و اخبارش ناپدید گردد»<ref>{{متن حدیث|بَلَى كَانَتْ فِي أَيْدِينَا فَدَكٌ مِنْ كُلِّ مَا أَظَلَّتْهُ السَّمَاءُ فَشَحَّتْ عَلَيْهَا نُفُوسُ قَوْمٍ وَ سَخَتْ عَنْهَا نُفُوسُ قَوْمٍ آخَرِينَ وَ نِعْمَ الْحَكَمُ اللَّهُ وَ مَا أَصْنَعُ بِفَدَكٍ وَ غَيْرِ فَدَكٍ وَ النَّفْسُ مَظَانُّهَا فِي غَدٍ جَدَثٌ تَنْقَطِعُ فِي ظُلْمَتِهِ آثَارُهَا وَ تَغِيبُ أَخْبَارُهَا...}}، نهج البلاغه، نامه ۴۵.</ref>. | دوران ۲۵ ساله [[سه خلیفه]] سپری شد و [[خلافت]] در دستان با کفایت [[امیرمؤمنان]] قرار گرفت. در این حال، با اینکه حضرت میتوانست [[حق]] [[غصب]] شده [[اهل بیت]] را به آنان برگرداند، چنین نکرد. امیرمؤمنان در دوران خلافت خود در نامهای به [[عثمان بن حنیف]] چنین نوشت: «آری، از تمام آنچه [[آسمان]] بر آن [[سایه]] افکنده، تنها فدک دست ما بود که گروهی بر آن دیده [[حرص]] و [[طمع]] دوختند و گروهی دیگر سخاوتمندانه از آن چشم پوشیدند، و بهترین داور و [[حکم خدا]] است. مرا با فدک و غیر فدک چه کار، در حالی که آرامگاه فردای [[آدمی]] قبری است که در [[تاریکی]] آن آثارش محو شود و اخبارش ناپدید گردد»<ref>{{متن حدیث|بَلَى كَانَتْ فِي أَيْدِينَا فَدَكٌ مِنْ كُلِّ مَا أَظَلَّتْهُ السَّمَاءُ فَشَحَّتْ عَلَيْهَا نُفُوسُ قَوْمٍ وَ سَخَتْ عَنْهَا نُفُوسُ قَوْمٍ آخَرِينَ وَ نِعْمَ الْحَكَمُ اللَّهُ وَ مَا أَصْنَعُ بِفَدَكٍ وَ غَيْرِ فَدَكٍ وَ النَّفْسُ مَظَانُّهَا فِي غَدٍ جَدَثٌ تَنْقَطِعُ فِي ظُلْمَتِهِ آثَارُهَا وَ تَغِيبُ أَخْبَارُهَا...}}، نهج البلاغه، نامه ۴۵.</ref>. | ||
این سخن، بدان معناست که واگذاری فدک نه از روی [[خشنودی]]، بلکه به دلیل [[بیرغبتی به دنیا]] و [[اعراض]] از آن است. [[ابن ابی الحدید]] در شرح این | این سخن، بدان معناست که واگذاری فدک نه از روی [[خشنودی]]، بلکه به دلیل [[بیرغبتی به دنیا]] و [[اعراض]] از آن است. [[ابن ابی الحدید]] در شرح این نامه مینویسد: [[سخاوت]] در اینجا به معنای صرف نظر کردن از فدک نیست؛ زیرا آن حضرت و خاندانش فدک را رها نکردند مگر از روی غصب و [[زور]]، و آن حضرت نظیر این الفاظ را درباره [[غصب خلافت]] هم فرموده است؛ لذا بعد از آن جملات میگوید: بهترین [[حکم]] و داور [[خدا]] است، و این، سخن کسی است که [[شکایت]] دارد و تظلم میکند<ref>شرح نهج البلاغه، ج۱۶، ص۲۰۸.</ref>. | ||
در این باره روایاتی نیز از [[امامان معصوم]]{{ع}} رسیده است؛ از جمله [[ابراهیم کرخی]] از [[امام صادق]]{{ع}} پرسید: چرا و به چه علت هنگامی که امیرمؤمنان به خلافت رسید فدک را رها کرد؟ [[امام]] فرمود: او به به [[پیامبر]] [[اقتدا]] کرد. آنگاه که [[مکه]] را فتح نمود و [[عقیل]] [[خانه]] آن حضرت را فروخته بود، پرسیدند: یا [[رسول الله]]، آیا به خانه خود بازنمیگردید؟ حضرت فرمود: مگر عقیل برای ما خانهای گذاشته است؟ ما خاندانی هستیم که اگر به [[ظلم]] از ما چیزی را بگیرند، باز پس نگیریم. از اینرو، [[امیرمؤمنان]] پس از تصدی [[خلافت]] [[فدک]] را بازپس نگرفت<ref>علل الشرائع، ج۱، ص۱۵۴. این روایات با باقی بودن فدک در ملک اهل بیت، منافات ندارد.</ref>. | در این باره روایاتی نیز از [[امامان معصوم]]{{ع}} رسیده است؛ از جمله [[ابراهیم کرخی]] از [[امام صادق]]{{ع}} پرسید: چرا و به چه علت هنگامی که امیرمؤمنان به خلافت رسید فدک را رها کرد؟ [[امام]] فرمود: او به به [[پیامبر]] [[اقتدا]] کرد. آنگاه که [[مکه]] را فتح نمود و [[عقیل]] [[خانه]] آن حضرت را فروخته بود، پرسیدند: یا [[رسول الله]]، آیا به خانه خود بازنمیگردید؟ حضرت فرمود: مگر عقیل برای ما خانهای گذاشته است؟ ما خاندانی هستیم که اگر به [[ظلم]] از ما چیزی را بگیرند، باز پس نگیریم. از اینرو، [[امیرمؤمنان]] پس از تصدی [[خلافت]] [[فدک]] را بازپس نگرفت<ref>علل الشرائع، ج۱، ص۱۵۴. این روایات با باقی بودن فدک در ملک اهل بیت، منافات ندارد.</ref>. | ||