بدون خلاصۀ ویرایش
(←منابع) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
در اصطلاح [[علم کلام]]، مراد از | در اصطلاح [[علم کلام]]، مراد از صفات الهی، مفاهیمی است که [[قائم]] به خود نیستند و از موصوف خویش- یعنی [[خداوند تعالی]]- جدایی نمیپذیرند<ref>فرهنگ معارف اسلامی، ۳/ ۱۳۷.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۳۲۰.</ref> | ||
== [[اثبات]] صفات الهی == | == [[اثبات]] صفات الهی == | ||
| خط ۲۰: | خط ۲۰: | ||
== جایگاه مبحث صفات الهی == | == جایگاه مبحث صفات الهی == | ||
[[خداشناسی]] محور تعالیم [[اسلامی]] است و در آن سه مبحث کلی از اهمیتی ویژه برخوردار است: [[اثبات وجود خدا]]؛ [[اثبات]] [[وحدانیت خدا]]؛ اثبات | [[خداشناسی]] محور تعالیم [[اسلامی]] است و در آن سه مبحث کلی از اهمیتی ویژه برخوردار است: [[اثبات وجود خدا]]؛ [[اثبات]] [[وحدانیت خدا]]؛ اثبات صفات الهی. مبحث سوم، از گستره فراختری برخوردار است<ref>[[دائرة المعارف بزرگ اسلامی]]، ۱۰/ ۷۵.</ref>. درباره صفات الهی سه دیدگاه مطرح است: تشبیه؛ تعطیل؛ [[تنزیه]]. دیدگاه نخست، صفات الهی را به معنای ظاهر حمل میکند و [[تفسیر]] و [[تأویل]] را برنمیتابد. دیدگاه دوم [[عقل]] را از [[شناخت]] [[اوصاف الهی]] یکسره [[ناتوان]] میشمارد. بنابر این دیدگاه، عقل را نمیرسد که به [[معرفت]] اوصاف [[خداوند]] راه یابد و در این [[مقام]] [[جولان]] دهد. دیدگاه متکلمان امامیه، تنزیه است. بنابر این دیدگاه، خداوند [[انسان]] را از [[نعمت]] عقل بهرهمند ساخته و چنین نیست که دست این نعمت خدادادی در شناخت صفات الهی به کلی کوتاه باشد. برای [[صفات خدا]] باید معنایی فراتر از ظاهر در نظر گرفت و مفهومی عقلپذیر به [[اندیشه]] درآورد و این نظریه را کتاب و سنت معصومین{{ع}} [[تأیید]] کردهاند<ref>محاضرات فی الالهیات، ۱۰۰ و ۱۰۱.</ref>. در روایتی از [[امام علی]]{{ع}} آمده است: "[[عقلها]] را از حدود صفات خود [[آگاه]] نساخته و از معرفت خود [[محروم]] نگردانیده است"<ref>نهجالبلاغه، خ ۲۹۱.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۳۲۱.</ref> | ||
== توقیفی بودن صفات و [[اسماء الهی]] == | == توقیفی بودن صفات و [[اسماء الهی]] == | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
== [[توحید در صفات]] == | == [[توحید در صفات]] == | ||
{{اصلی|توحید صفاتی}} | {{اصلی|توحید صفاتی}} | ||
مراد [[فیلسوفان]] و [[متکلمان]] از این اصطلاح آن است که چون صفتی را به [[خداوند]] نسبت میدهیم، آن صفت، عین [[ذات خداوند]] است نه اینکه چیزی غیر از ذات باری باشد. [[صفات خداوند]] عین ذات اویند و از آن جدا نیستند. خداوند را ذاتی است بسیط؛ ولی [[عقل]] ما از آن، مفاهیمی متعدد انتزاع میکند. منشأ این انتزاع جز ذات بسیط [[الهی]] نیست و صفت، چیزی دیگر نیست که به ذات خداوند اتصال یابد یا اضافه شود یا با آن [[متحد]] گردد. عقل [[انسانی]]، مفاهیم را تنها به ذات بسیط خداوند نسبت میدهد. بدینسان، مراد از [[توحید صفاتی]]، این است که | مراد [[فیلسوفان]] و [[متکلمان]] از این اصطلاح آن است که چون صفتی را به [[خداوند]] نسبت میدهیم، آن صفت، عین [[ذات خداوند]] است نه اینکه چیزی غیر از ذات باری باشد. [[صفات خداوند]] عین ذات اویند و از آن جدا نیستند. خداوند را ذاتی است بسیط؛ ولی [[عقل]] ما از آن، مفاهیمی متعدد انتزاع میکند. منشأ این انتزاع جز ذات بسیط [[الهی]] نیست و صفت، چیزی دیگر نیست که به ذات خداوند اتصال یابد یا اضافه شود یا با آن [[متحد]] گردد. عقل [[انسانی]]، مفاهیم را تنها به ذات بسیط خداوند نسبت میدهد. بدینسان، مراد از [[توحید صفاتی]]، این است که صفات الهی چیزی جز ذات الهی نیستند<ref>خداشناسی، ۱۲۳- ۱۲۱.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۳۲۲.</ref> | ||
== تقسیمات صفات الهی == | == تقسیمات صفات الهی == | ||