تواضع در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

امّا [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بی‌آن که بر تخت روان و کالسکه بنشیند یا کسی را ملازم رکاب خود کند و یا حتّی از مرکب‌های گران‌قیمت استفاده نماید، [[ساده]] و [[بی‌آلایش]] بر استر و درازگوشِ با پالان یا بی‌پالان می‌نشست و بی‌آنکه به تشریفات و تجمّلات بیندیشد، گاه شخصی دیگر را نیز در پشت خود می‌نشاند و هیچ اختصاصی برای خود قائل نمی‌شد. این کار فروتنانه را در دنیای امروز می‌توان به استفاده از وسیله حمل و نقل ارزان‌قیمت - و نه گران‌قیمت و اختصاصی - مانند نمود که ماشین‌های دیگر آنها را [[همراهی]] نمی‌کنند و از سوار کردن دیگران نیز خودداری نمی‌ورزند؛ شیوه‌ای فروتنانه که [[متکبّران]] از آن، سر باز می‌زنند و سوار بر خودروهایی تک‌سرنشین، [[مغرور]] و بی‌اعتنا به ره‌گذران پیاده، به راه خود می‌روند.

# [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "روزی [[نجاشی]] در پی [[جعفر بن ابی طالب]] و یارانش فرستاد. آنان چون به نزد او رفتند، او را در این حالت دیدند که در اطاقی بر روی خاک نشسته و دو جامه کهنه در بر کرده است. جعفر می‌گوید: ما چون او را در این حالت دیدیم، دل‌هایمان برایش به ترحّم آمد. [[نجاشی]] امّا چون تغییر حالت ما را دید گفت: [[حمد]] آن خدای راست که [[محمد]] {{صل}} را پیروز و چشمانش را روشن گردانید؛ آیا شما را [[بشارت]] دهم؟ گفتم: بله ای [[پادشاه]]! [[نجاشی]] گفت: هم اکنون یکی از جاسوسان من در سرزمین شما نزدم آمد، و خبر داد که [[خداوند]]، پیامبرش [[محمّد]] را پیروز گردانید و فلان کس و فلان کس را [[اسیر]] او کرد؛ آنان در وادی‌ای [[بدر]] نام - که در آن چوب اراک بسیار می‌روید- جنگیدند؛ گویا من الآن به آن وادی می‌نگرم، چه پیش از این برای اربابم که یکی از مردان [[قبیله]] بنی‌ضمره بود، در آن وادی چوپانی می‌کردم. جعفر گفت: ای [[پادشاه]]! پس چرا بر خاک نشسته و این دو [[لباس]] پاره را به تن کرده‌ای؟! [[نجاشی]] گفت: ای جعفر! [[خداوند]] به [[حضرت عیسی]] {{ع}} [[وحی]] کرده که: از [[حقوق خداوند]] بر [[بندگان]] آن است که چون نعمتی تازه به آنان دهد، آنان نیز تواضعی تازه برایش اظهار کنند. اکنون، چون [[خداوند]] به‌واسطه پیامبرش نعمتی [[جدید]] به من داده است، من نیز به این‌گونه برای او تواضعی تازه نشان می‌دهم. چون این خبر به [[پیامبر اکرم]] {{صل}} رسید، به یارانشان فرمودند: [[صدقه]] [[ثروت]] [[صاحب]] خود را زیاد می‌کند، پس [[صدقه]] دهید تا [[خداوند]] شما را [[رحمت]] نماید؛ و [[تواضع]] بزرگی شخص [[متواضع]] را بیشتر می‌کند، پس [[تواضع]] کنید تا [[خداوند]] شما را بلند مرتبه گردانَد؛ و [[بخشش]] [[عزّت]] شخص [[بخشنده]] را زیاد می‌کند، پس ببخشید تا [[خداوند]] شما را عزیز گردانَد" <ref>{{متن حدیث| عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} قَالَ: أَرْسَلَ النَّجَاشِيُّ إِلَى جَعْفَرِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ‌ وَ أَصْحَابِهِ فَدَخَلُوا عَلَيْهِ وَ هُوَ فِي بَيْتٍ لَهُ جَالِسٌ عَلَى التُّرَابِ وَ عَلَيْهِ خُلْقَانُ الثِّيَابِ. قَالَ: فَقَالَ جَعْفَرٌ {{ع}} فَأَشْفَقْنَا مِنْهُ حِينَ رَأَيْنَاهُ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ فَلَمَّا رَأَى مَا بِنَا وَ تَغَيُّرَ وُجُوهِنَا قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي نَصَرَ مُحَمَّداً وَ أَقَرَّ عَيْنَهُ أَ لَا أُبَشِّرُكُمْ؟ فَقُلْتُ بَلَى أَيُّهَا الْمَلِكُ! فَقَالَ إِنَّهُ جَاءَنِي السَّاعَةَ مِنْ نَحْوِ أَرْضِكُمْ عَيْنٌ مِنْ عُيُونِي هُنَاكَ فَأَخْبَرَنِي أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَدْ نَصَرَ نَبِيَّهُ مُحَمَّداً {{صل}} وَ أَهْلَكَ عَدُوَّهُ وَ أُسِرَ فُلَانٌ وَ فُلَانٌ وَ فُلَانٌ الْتَقَوْا بِوَادٍ يُقَالُ لَهُ: بَدْرٌ كَثِيرِ الْأَرَاكِ لَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ‌ حَيْثُ كُنْتُ أَرْعَى لِسَيِّدِي هُنَاكَ وَ هُوَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي ضَمْرَةَ؛

# [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "در [[آسمان]]، دو فرشته‌اند که موکّل بر [[بندگان]] هستند. این دو [[فرشته]]، هرکس را [[تواضع]] کند بلند می‌گردانند، و هرکس [[تکبّر]] کند را [[پست]] می‌کنند" <ref>{{متن حدیث| عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ‌ إِنَّ فِي السَّمَاءِ مَلَكَيْنِ مُوَكَّلَيْنِ بِالْعِبَادِ فَمَنْ تَوَاضَعَ لِلَّهِ رَفَعَاهُ وَ مَنْ تَكَبَّرَ وَضَعَاهُ}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۱۲۲.</ref>؛

# [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "از موارد [[تواضع]] آن است که در جائی بنشینی که بالاتر از آن هم جائی برای نشستن هست، و با هرکس که برخورد کردی به او [[سلام]] کنی، و جدال را هر چند که بر [[حق]] باشی رها نمائی، و [[دوست]] نداشته باشی که تو را به‌خاطر تقوایت [[ستایش]] کنند" <ref>{{متن حدیث| عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} قَالَ: مِنَ التَّوَاضُعِ أَنْ تَرْضَى بِالْمَجْلِسِ دُونَ الْمَجْلِسِ وَ أَنْ تُسَلِّمَ عَلَى مَنْ تَلْقَى وَ أَنْ تَتْرُكَ‌ الْمِرَاءَ وَ إِنْ كُنْتَ مُحِقّاً وَ أَنْ لَا تُحِبَّ أَنْ تُحْمَدَ عَلَى التَّقْوَى}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۱۲۲.</ref>؛

# [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "در میان آنچه [[خداوند]] به [[حضرت داوود]] {{ع}} [[وحی]] کرد، این سخن نیز بود که: ای [[داوود]]! همان‌گونه که نزدیک‌ترین [[مردم]] به [[خداوند]] متواضعانند، همان‌گونه هم دورترین [[مردم]] از [[خداوند]] متکبّرانند" <ref>{{متن حدیث| عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} قَالَ: فِيمَا أَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَى دَاوُدَ {{ع}} يَا دَاوُدُ كَمَا أَنَّ أَقْرَبَ النَّاسِ مِنَ اللَّهِ الْمُتَوَاضِعُونَ كَذَلِكَ أَبْعَدُ النَّاسِ مِنَ اللَّهِ الْمُتَكَبِّرُونَ}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۱۲۳.</ref>.<ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۲ (کتاب)| دانش اخلاق اسلامی ج۲]]، ص ۱۶۷-۱۷۰.</ref>