کاربر:لیاقتی/ حب لقاء الله و ذم الفرار من الموت: تفاوت میان نسخه‌ها

حضرت امام صادق عليه السّلام می‌‌فرمايد كه: يادكردن موت و به ياد موت بودن، می‌‌ميراند و بر طرف می‌‌كند شهوتها و خواهش های‌ نفس را، و قلع می‌‌كند.هر چه را كه مورث غفلت است. و قوّت می‌‌دهد ميل به جانب خدا را، و دل را نرم می‌‌كند، و آثار و علامات هوا و هوس را درهم می‌‌شكند، و آتش حرص را خاموش می‌‌كند، و دنيا را در نظر او بی‌‌قدر و بی‌‌اعتبار می‌‌كند.  

و همين معنی‌ است تفسير كلام حضرت رسالت پناه صلّی‌ اللّٰه عليه و آله، كه فرموده است: «فكر ساعة خير من عبادة سنة»، يعنی‌: فكر كردن يك ساعت، بهتر و فاضل تر است از عبادت يك سال. امّا فكری‌ كه از برای‌ آخرت و از برای‌ بی‌‌اعتباری‌ دنيا باشد و فكر مردن و فكر كوچ كردن از دنيا، و واكردن طناب های‌ خيمه‌های‌ دنيا و زدن خيمه در آخرت باشد، نه فكر ديگر. و معلوم است كه هر كه فكر مردن می‌‌كند و مردن نصب العين او است و از مردن غافل نيست، گفتار و كردارش البتّه نيكو خواهد بود و پيرامون بدی‌ نخواهد گشت.  

و هر كه مردن را به خاطر بيارد و به نحوی‌ كه مذكور شد،او را ملاحظه كند تا او در اين فكر است، بلا شكّ‌ رحمت الهی‌ بر او نازل می‌‌شود و غرق رحمت الهی‌ است و هر كه از مردن عبرت نمی‌‌گيرد و بيچارگی‌ و عاجزی‌ خود را در وقت مردن و بعد از مردن به خاطر نمی‌‌آرد و توقّف بسيار در قبر و حيرانی‌ روز قيامت را ملاحظه نمی‌‌كند، پس اميد خير و خوبی‌ در او نيست.  

حضرت پيغمبر صلّی‌ اللّٰه عليه و آله می‌‌فرمايد كه: بسيار به خاطر بياوريد، محوكنندۀ لذّتها را. پرسيدند كه: چه چيز است آن‌؟ فرمود: مردن.  

فما ذكره عبد علی‌ الحقيقة في سعة إلاّ ضاقت عليه الدّنيا، و لا في شدّة إلاّ اتّسعت عليه.  

می‌‌فرمايد كه: به خاطر نمی‌‌آرد مردن را كسی‌ در حال وسعت و فراخی‌ عيش، مگر آنكه آن عيش به او تنگ می‌‌شود، و به خاطر نمی‌‌آرد او را كسی‌ در حال تنگی‌، مگر آنكه آن تنگی‌ بر او فراخ می‌‌گردد. چه، در اوّل هر گاه در عين عيش و عشرت باشد و به خاطر بياورد كه وقتی‌ خواهد آمد كه همۀ اين‌ها را بايد گذاشت و در قبر پر وحشت و تاريك تنها خوابيد، و هر چه كرده است و گفته است از زمان تكليف تا زمان فوت، همه را بايد به حسيب لطيف خبير،عرض كرد و حساب داد.

جميع لذّات و تنعّمات بر او منغّص و ناگوار می‌‌شود، و در ثانی‌ هر گاه در عين تنگی‌ و تلاطم هموم و غموم باشد و به خاطرش بگذرد، موت و ملايمات موت، تنگی‌ و غم،  به وسعت و شادی‌ مبدّل می‌‌شود و به خود خواهد گفتن كه: هر گاه آخر حيات و زندگی‌،اين چنين شدايد و سختيها باشد، اگر چند روزی‌ به سختی‌ بگذرد سهل است و به خود آسان می‌‌كند.  

و الموت اوّل منزل من منازل الآخرة و آخر منزل من منازل الدّنيا، فطوبی‌ لمن كان اكرم عند النّزول باوّلها، و طوبی‌ لمن احسن مشايعته في اخرها.  

می‌‌فرمايد كه: موت، اوّل منزلی‌ است از منزلهای‌ آخرت، و آخر منزلی‌ است از منزل های‌ دنيا. خوشا حال كسی‌ كه در وقت نزول موت، اوّل منزل آخرت به او سبك باشد، بلكه خوشتر از دنيا باشد، و خوشا حال كسی‌ كه مشايعت برادر مؤمن را بعد از موت آن مؤمن، كه آخر منزل از منازل دنيای‌ او است، خوب به جا بيارد و رعايت حقّ‌ ايمان را فراموش نكند.

بنا بر اين، تفسير ضمير «مشايعته» راجع است به موت، و مراد از «موت» ميّت. يا آنكه مفاد عبارت دوم نيز، مفاد فقرۀ اوّل باشد و تعبير مختلف. و حاصلش اين باشد كه: خوشا حال كسی‌ كه آخر منزل از منازل دنيا از برای‌ او نيكوتر باشد، از منزل های‌ پيشتر. يعنی‌: قبر او وحشت و ظلمت نداشته باشد و حساب و سؤال منكر و نكير و ساير أهوال قيامت به او آسان گذرد.  

و الموت اقرب الأشياء من ولد آدم، و هو يعدّه أبعد، فما اجرا الانسان علی‌ نفسه، و ما اضعفه من خلق.  

می‌‌فرمايد كه: موت نزديكترين چيزها است به آدمی‌ و او،او را دورتر از همه چيز قياس می‌‌كند. و چه جرأت عظيمی‌ است كه انسان دارد بر نفس خود، با وجود ضعف بنيه و خلقت، و فكر عاقبت نمی‌‌كند.

و في الموت نجاة المخلصين، و هلاك المجرمين، و لذلك اشتاق من اشتاق إلی‌ الموت، و كره من كره.  

می‌‌فرمايد كه: موت باعث نجات مخلصان است از زحمت دنيا، و موجب هلاكت و عذاب گناهكاران است. و از اين جهت است كه زهّاد و عبّاد و مخلصين، مشتاق موت هستند، و آرزوی‌ موت می‌‌كنند، و گناهكاران از موت می‌‌ترسند و از موت كراهت دارند.

حضرت پيغمبر صلّی‌ اللّٰه عليه و آله می‌‌فرمايد: هر كه دوست می‌‌دارد لقای‌ رحمت پروردگار را، حضرت پروردگار نيز دوست می‌‌دارد لقای‌ او را، و رحمت خود را شامل حال او می‌‌كند. و هر كه كراهت دارد ملاقات موت و ملاقات رحمت الهی‌ را،او نيز ملاقات او را كراهت دارد و از رحمت او بی‌‌نصيب خواهد بود.