تفویض: تفاوت میان نسخه‌ها

== معناشناسی ==

[[معتقدان]] به تفویض در مسئله [[توحید]] [[معتقد]] بودند که [[خدای بزرگ]] فقط آفریننده عالم است و بس؛ ولی [[تدبیر]] عالم با دیگران است و [[خدا]] افعال آنها را تصویب کرده است. از نظر آنان مسئله [[خلق]] و ایجاد با مسئله اداره عالم جداست. این‌گونه [[فکر]] و [[اعتقاد]] با اساس توحید منافات دارد<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۷۹-۸۰.</ref>.

تفویض به سه صورت تفویض در [[تکوین]]، تفویض امور [[خلق]] و تفویض در [[تشریع]] قابل تصور است.

=== تفویض در تکوین ===

تفویض در تکوین دو فرض دارد:

# نوع دیگر، تفویض در [[خلق]] و رزق است. به این معنا که [[خداوند متعال]]، کارها را با [[اراده]] [[ائمه]]{{عم}} انجام می‌دهد. پس هرگاه یک [[امام]] [[معصوم]] اراده کند. چیزی را بیافریند، [[خداوند]] آن را خلق می‌کند؛ آن گونه که در [[معجزات]]، اراده از ولی خداست، ولی [[قدرت]] از خداوند است و فاعل حقیقی اوست؛ به عبارت دیگر، هرگاه آنان چیزی را اراده کنند، خداوند خواسته آنان را رد نمی‌کند. روایات شیعه تفویض به این معنا را نیز صریحاً [[نفی]] می‌کند<ref>بحارالانوار، ج۲۵، ص۳۴۷.</ref>.<ref>[[حسن علی محمودی|محمودی، حسن علی]]، [[شیعه و خاتمیت (مقاله)| مقاله «شیعه و خاتمیت»]]، موسوعه رد شبهات، ج۱۳، ص۵۸؛ [[سید ایوب هاشمی|هاشمی، سید ایوب]]، [[نظریه تفویض (مقاله)|مقاله «نظریه تفویض»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۳۷۲.</ref>

تفویض امور خلق چهار صورت دارد:

# تفویض امور [[مخلوقات]]، از قبیل [[تعلیم و تربیت]]، [[سیاست]]، تبلیغ احکام و... و آنکه [[قرآن]] فرموده است: {{متن قرآن|مَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ}}<ref>«و آنچه پیامبر به شما می‌دهد بگیرید» سوره حشر، آیه ۷.</ref> مراد این‌گونه امور است.

تفویض در هر چهار قسم، که مربوط به امور مردم است، حکمشان روشن است و قطعاً [[پیامبران]] و ائمه‌{{عم}} آنها را دارند و از برخی آیات<ref>سوره احزاب، آیه ۶؛ سوره مائده، آیه ۵۵؛ سوره نساء، آیه ۵۹.</ref> و برخی [[روایات]]، به روشنی استفاده می‌شود و جای بحث ندارد<ref>[[حسن علی محمودی|محمودی، حسن علی]]، [[شیعه و خاتمیت (مقاله)| مقاله «شیعه و خاتمیت»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۳ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۳]]، ص۶۳؛ [[سید ایوب هاشمی|هاشمی، سید ایوب]]، [[نظریه تفویض (مقاله)|مقاله «نظریه تفویض»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۳۷۲.</ref>.

تفویض در تشریع، به دو صورت ذیل، می‌تواند باشد:

# تفویض در [[دین]] و در [[تشریع احکام]]؛ به معنای آنکه ائمه‌{{عم}} هر چه را بخواهند [[حلال]] می‌کنند و هر چه را بخواهند [[حرام]] می‌کنند و تشریع [[حلال و حرام]] به دست آنان باشد؛ نه از راه [[وحی]] یا [[الهام الهی]]. این‌گونه تفویض را هیچ شخص متدینی، بلکه هیچ عاقلی نمی‌گوید و این روشن است که گاهی [[پیامبر اکرم]]{{صل}} برای پاسخ دادن به یک شخص [[منتظر]] [[وحی]] می‌ماند؛ چنان که [[خدای تعالی]] در [[قرآن]] می‌فرماید: {{متن قرآن|وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى}}<ref>«و از سر هوا و هوس سخن نمی‌گوید * آن (قرآن) جز وحیی نیست که بر او وحی می‌شود» سوره نجم، آیه ۳-۴.</ref>. پس معلوم می‌شود از نزد خود چیزی را حلال یا حرام نمی‌کردند.

# چون پیامبر اکرم{{صل}} و [[ائمه]]{{عم}} کامل‌ترین [[انسان‌ها]] هستند، هیچ خواسته‌ای غیر از خواسته [[خداوند]] و اراده‌ای غیر از [[اراده خداوند]]، ندارند. ممکن است خداوند این [[اختیار]] را به آنها داده باشد که بعضی از امور جزئی را در دین - نه تشریع تمام [[احکام]] یا تشریع کلیات- تشریع نمایند و این نیز حتماً با وحی و الهام الهی و با [[علم]] به [[مصالح]] و [[مفاسد]] این‌گونه احکام صورت می‌گیرد؛ مثل زیاد کردن رکعت سوم و چهارم [[نماز]]<ref>سبحانی تبریزی، مفاهیم القرآن، ج۱، ص۶۲۶.</ref>.<ref>[[حسن علی محمودی|محمودی، حسن علی]]، [[شیعه و خاتمیت (مقاله)| مقاله «شیعه و خاتمیت»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۳ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۳]]، ص۶۴؛ [[سید ایوب هاشمی|هاشمی، سید ایوب]]، [[نظریه تفویض (مقاله)|مقاله «نظریه تفویض»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۳۷۲.</ref>

== منابع ==