پرش به محتوا

همسران امام حسن مجتبی: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۴۴: خط ۴۴:
به گزارش [[ابن‌ابی‌الحدید]]، امام با زنی از [[قبیله]] [[بنی‌شیبان]] از [[آل‌همام بن مره]] ازدواج کرده بود؛ ولی پس از [[آگاهی]] از اینکه این خانم [[عقیده]] [[خوارج]] را دارد، از وی جدا شد و فرمود: «[[دوست]] ندارم با آتشی از [[جهنم]] [[همسر]] باشم»<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱۶، ص۲۰ ({{عربی|وَ قَالَ: إِنِّي أَكْرَهُ أَنْ أَضُمَّ إِلَى نَحْرِي جَمْرَةً مِنْ جَمْرِ جَهَنَّمَ}}).</ref>. اما به نقل [[محمد بن سعد]] و [[بلاذری]]، امام در حال خواستگاری از این زن، شنید او بر مرام خوارج است و بی‌درنگ فرمود: «دوست ندارم با آتشی از جهنم همسر باشم»<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، الخامسة، ج۱، ص۳۰۳؛ احمد بن یحیی بلاذری، جمل انساب الاشراف، ج۳، ص۱۴ ({{عربی|... خَطَبَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ امْرَأَةً مِنْ بَنِي شَيْبَانَ، فَقِيلَ لَهُ: إِنَّهَا تَرَى رَأْيَ الْخَوَارِجِ، فَقَالَ: أَكْرَهُ...}}).</ref>. پس ازدواج امام با این [[زن]] اصلاً پا نگرفت، نه اینکه بعد از [[ازدواج]] طلاقش داده باشد. به هر روی چه در حال خواستگاری و چه حتی پس از وقوع [[عقد]]، [[امام]] از وی جدا شد و [[زندگی]] مشترکی با این زن به جهت خارجی بودن او پا نگرفت<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۱۰۱.</ref>.
به گزارش [[ابن‌ابی‌الحدید]]، امام با زنی از [[قبیله]] [[بنی‌شیبان]] از [[آل‌همام بن مره]] ازدواج کرده بود؛ ولی پس از [[آگاهی]] از اینکه این خانم [[عقیده]] [[خوارج]] را دارد، از وی جدا شد و فرمود: «[[دوست]] ندارم با آتشی از [[جهنم]] [[همسر]] باشم»<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱۶، ص۲۰ ({{عربی|وَ قَالَ: إِنِّي أَكْرَهُ أَنْ أَضُمَّ إِلَى نَحْرِي جَمْرَةً مِنْ جَمْرِ جَهَنَّمَ}}).</ref>. اما به نقل [[محمد بن سعد]] و [[بلاذری]]، امام در حال خواستگاری از این زن، شنید او بر مرام خوارج است و بی‌درنگ فرمود: «دوست ندارم با آتشی از جهنم همسر باشم»<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، الخامسة، ج۱، ص۳۰۳؛ احمد بن یحیی بلاذری، جمل انساب الاشراف، ج۳، ص۱۴ ({{عربی|... خَطَبَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ امْرَأَةً مِنْ بَنِي شَيْبَانَ، فَقِيلَ لَهُ: إِنَّهَا تَرَى رَأْيَ الْخَوَارِجِ، فَقَالَ: أَكْرَهُ...}}).</ref>. پس ازدواج امام با این [[زن]] اصلاً پا نگرفت، نه اینکه بعد از [[ازدواج]] طلاقش داده باشد. به هر روی چه در حال خواستگاری و چه حتی پس از وقوع [[عقد]]، [[امام]] از وی جدا شد و [[زندگی]] مشترکی با این زن به جهت خارجی بودن او پا نگرفت<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۱۰۱.</ref>.


==همسران کنیز==
=== همسران کنیز ===
کنیزکانی به عنوان [[همسران]] آن حضرت گزارش شده‌اند که نام برخی از آنان «[[ظمیاء (همسر امام مجتبی)|ظَمیاء]]» یا «[[عمراء (همسر امام مجتبی)|عمراء]]» مادر [[حسین اُثرُم]]<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، الخامسة، ج۱، ص۲۲۶؛ احمد بن یحیی بلاذری، جمل انساب الأشراف، ج۳، ص۳۰؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۱۵.</ref>، «[[نفیله]]»<ref>سبط ابن‌جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۱۵.</ref> یا «[[قیله (همسر امام مجتبی)|قیله]]»<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، الخامسة، ج۱، ص۲۲۶.</ref> یا «[[نرجس (همسر امام مجتبی)|نرجس]]» - مادر «[[قاسم بن حسن بن علی بن ابی‌طالب|قاسم]]» و «[[ابوبکر بن حسن|ابوبکر]]» و «[[عبدالله بن حسن بن علی|عبدالله]]» [[شهدای کربلا]] - از [[اسیران]] [[روم]]، «[[قصیه (همسر امام مجتبی)|قُصیّه]]» از اسیران عراقی، «[[ام‌اروی (همسر امام مجتبی)|أم‌أروی]]» یا «[[ریطه (همسر امام مجتبی)|ریطه]]» از اسیران همدان، «[[حبیبه (همسر امام مجتبی)|حبیبه]]» از اسیران [[حبشی]]<ref>ابن‌فندق بیهقی، لباب الانساب، ج۱، ص۳۴۲-۳۴۳.</ref> و «[[صافیه (همسر امام مجتبی)|صافیه]]» ذکر شده که صافیه به نقلی [[جده]] [[مادری]] [[امام باقر]]{{ع}} بوده است<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، الخامسة، ج۱، ص۲۲۶؛ سبط ابن‌جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۱۵؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۴، ص۱۶۸، پانوشت.</ref> و از برخی دیگر نام و نسبی به دست نیامد<ref>محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۰؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۲۹.</ref>.
کنیزکانی به عنوان [[همسران]] آن حضرت گزارش شده‌اند که نام برخی از آنان «[[ظمیاء (همسر امام مجتبی)|ظَمیاء]]» یا «[[عمراء (همسر امام مجتبی)|عمراء]]» مادر [[حسین اُثرُم]]<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، الخامسة، ج۱، ص۲۲۶؛ احمد بن یحیی بلاذری، جمل انساب الأشراف، ج۳، ص۳۰؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۱۵.</ref>، «[[نفیله]]»<ref>سبط ابن‌جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۱۵.</ref> یا «[[قیله (همسر امام مجتبی)|قیله]]»<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، الخامسة، ج۱، ص۲۲۶.</ref> یا «[[نرجس (همسر امام مجتبی)|نرجس]]» - مادر «[[قاسم بن حسن بن علی بن ابی‌طالب|قاسم]]» و «[[ابوبکر بن حسن|ابوبکر]]» و «[[عبدالله بن حسن بن علی|عبدالله]]» [[شهدای کربلا]] - از [[اسیران]] [[روم]]، «[[قصیه (همسر امام مجتبی)|قُصیّه]]» از اسیران عراقی، «[[ام‌اروی (همسر امام مجتبی)|أم‌أروی]]» یا «[[ریطه (همسر امام مجتبی)|ریطه]]» از اسیران همدان، «[[حبیبه (همسر امام مجتبی)|حبیبه]]» از اسیران [[حبشی]]<ref>ابن‌فندق بیهقی، لباب الانساب، ج۱، ص۳۴۲-۳۴۳.</ref> و «[[صافیه (همسر امام مجتبی)|صافیه]]» ذکر شده که صافیه به نقلی [[جده]] مادری [[امام باقر]]{{ع}} بوده است<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، الخامسة، ج۱، ص۲۲۶؛ سبط ابن‌جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۱۵؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۴، ص۱۶۸، پانوشت.</ref> و از برخی دیگر نام و نسبی به دست نیامد<ref>محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۰؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۲۹.</ref>.


از میان [[زنان]] آزادی که ازدواج آنان با [[امام مجتبی]]{{ع}} مطرح شده است، ازدواج یکی از آنها اصلاً پا نگرفت. شش تن از آنها در فرصت‌های متفاوت به عقد امام درآمده بودند و تنها یک نفر از آنان به جهت داشتن [[عقیده]] [[خوارج]] پس از [[شهادت امیرمؤمنان]]{{ع}} مطلقه شده است. [[زینب دختر امرءالقیس]] نخستین همسر او در [[جوانی]] درگذشت. چهار زن دیگر ادامه زندگی دادند؛ چنان‌که در نقل‌های [[تاریخی]] تصریح شده که تنها چهار [[زن]] در یک [[زمان]] با ایشان بودند<ref>ابن‌عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۴، ص۷۷ ({{عربی|... كَانَ حَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ قَلَّ مَا يُفَارِقُ أَرْبَعَ حَرَائِرَ}}).</ref>. چنان‌که پیش‌تر در «تبار همسران» گذشت، برابر با [[حکم فقهی]] [[قرآن]]<ref>{{متن قرآن|وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ذَلِكَ أَدْنَى أَلَّا تَعُولُوا}} «و اگر می‌هراسید که در مورد یتیمان دادگری نکنید (با آنان ازدواج نکنید و) از زنانی که می‌پسندید، دو دو، و سه سه، و چهار چهار همسر گیرید و اگر بیم دارید که داد نورزید یک زن را و یا کنیز خود را (به همسری گزینید)؛ این کار به آنکه ستم نورزید نزدیک‌تر است» سوره نساء، آیه ۳.</ref>، بیش از چهار [[زن]] نمی‌توانستد در یک [[زمان]] [[همسر]] ایشان باشند.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۱۰۱-۱۱۲.</ref>.
از میان [[زنان]] آزادی که ازدواج آنان با [[امام مجتبی]]{{ع}} مطرح شده است، ازدواج یکی از آنها اصلاً پا نگرفت. شش تن از آنها در فرصت‌های متفاوت به عقد امام درآمده بودند و تنها یک نفر از آنان به جهت داشتن [[عقیده]] [[خوارج]] پس از [[شهادت امیرمؤمنان]]{{ع}} مطلقه شده است. [[زینب دختر امرءالقیس]] نخستین همسر او در [[جوانی]] درگذشت. چهار زن دیگر ادامه زندگی دادند؛ چنان‌که در نقل‌های [[تاریخی]] تصریح شده که تنها چهار [[زن]] در یک [[زمان]] با ایشان بودند<ref>ابن‌عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۴، ص۷۷ ({{عربی|... كَانَ حَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ قَلَّ مَا يُفَارِقُ أَرْبَعَ حَرَائِرَ}}).</ref>. چنان‌که پیش‌تر در «تبار همسران» گذشت، برابر با حکم فقهی [[قرآن]]<ref>{{متن قرآن|وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ذَلِكَ أَدْنَى أَلَّا تَعُولُوا}} «و اگر می‌هراسید که در مورد یتیمان دادگری نکنید (با آنان ازدواج نکنید و) از زنانی که می‌پسندید، دو دو، و سه سه، و چهار چهار همسر گیرید و اگر بیم دارید که داد نورزید یک زن را و یا کنیز خود را (به همسری گزینید)؛ این کار به آنکه ستم نورزید نزدیک‌تر است» سوره نساء، آیه ۳.</ref>، بیش از چهار [[زن]] نمی‌توانستد در یک [[زمان]] [[همسر]] ایشان باشند<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۱۱۱.</ref>.


==گزارش‌های تردیدی==
==گزارش‌های تردیدی==
۱۳۳٬۵۸۸

ویرایش