|
|
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{مدخل مرتبط
| | #تغییر_مسیر [[محیاة بنت امرئالقیس]] |
| | موضوع مرتبط = همسران امام علی
| |
| | عنوان مدخل =
| |
| | مداخل مرتبط =
| |
| | پرسش مرتبط =
| |
| }}
| |
| | |
| == مقدمه ==
| |
| [[محیَّاة دختر إمرءالقیس]]<ref>این «امرءالقیس» غیر از «امرءالقیس بن عابس بن منذر» شاعر معروف دوران جاهلی است که نزد پیامبر{{صل}} اسلام آورده بود. به گفته محلاتی در میان یاران پیامبر{{صل}} نام دو نفر امرءالقیس بود: یکی پسر عابس بن منذر و دیگری پسر اصبغ کلبی. بنابراین امرءالقیس پدر مُحیاة و زینب و رباب که در زمان عمر مسلمان شده بود، غیر از آن دو نفر است (ذبیح الله محلاتی، ریاحین الشریعه، ج۳، ص۳۱۳). این امرءالقیس، نصرانی سرشناسی بوده که پس از اسلام رئیس قبیله خود شده بود. البته دیدگاههای دیگری نیز دراینباره هست (ر.ک: سید محمد کاظم موسوی بجنوردی، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، ص۲۱۲).</ref> کلبی نام [[همسر]] [[امام علی]]{{ع}} است<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل انساب الاشراف، ج۲، ص۱۹۵ ({{عربی|... زَوَّجْتُكَ يَا أَبَا الْحَسَنِ الْمُحَيَّاةَ...}}). محمد بن جریر طبری، تاریخنامه طبری، ج۴، ص۶۷۷.</ref>. این نام در برخی منابع مانند [[کتاب الارشاد]] و [[إعلام الوری]] با چاپ کنونی نیامده است؛ ولی [[ابن شهرآشوب]] آن را از کتاب الارشاد مفید نقل کرده<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ج۳، ص۳۰۵... ({{عربی|قَالَ الشَّيْخُ الْمُفِيدُ فِي الإِرْشَادِ... وَ مِنْ مُحَيَّاةَ بِنْتِ إِمْرِئِ الْقَيْسِ الْكَلْبِيَّةِ جَارِيَةٌ هَلَكَتْ...}}).</ref> و از این نقل معلوم میشود نام مُحیّاة در نسخه [[الارشاد]] نزد ابن شهرآشوب ثبت بوده است؛ از [[نشانهها]] نیز برمیآید که در [[جوانی]] درگذشت. به نقل [[بلاذری]]، [[امام]] این همسر را در دوران [[خلافت عمر]] (۱۳ - ۲۳ق) در دیداری که بین ایشان و إمرءالقیس (حدود سال ۱۸ق)<ref>در پی فتح منطقه رقه در شام، محل زندگی امرءالقیس در حدود سال ۱۸ هجرت (احمد بن أبی یعقوب یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۱۴۷)، این دیدار رخ داده است.</ref> پیش آمده بود، از او خواستگاری کرده بود<ref>این [[ازدواج]] در اواسط [[حاکمیت]] عمر در حدود چهل سالگی امام رخ داده است.</ref> و از وی دختری به نام جُمانه مکنّا به امیعلی داشت که در سهسالگی درگذشت<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ج۲، ص۱۹۵؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۱۱۹ ({{عربی|... فَوَلَدَتْ لَهُ جَارِيَةً، هَلَكَتْ}}).</ref>. مُحیّاة با [[زینب]] همسر [[امام مجتبی]]{{ع}} و [[رباب همسر امام حسین]]{{ع}} خواهر بودهاند. اینان از [[قبیله کلب]] یکی از [[قبایل]] قضاعه در [[شام]] بودند و قبیله کلب در میان قبایل قضاعه [[شهرت]] بیشتری داشت که توضیح [[خاندان]] ایشان در شرح حال [[رباب]] خواهد آمد.
| |
| | |
| ازدواج سه خواهر (محیاة و زینب و رباب) با یک [[خانواده]] ([[امیرمؤمنان]] و حسنین) چگونه تحلیلشدنی است؟ یعنی امیرمؤمنان{{ع}} و دو فرزندش که از خاندان وحی بودند، چگونه با [[زنان]] تازه مسلمان ازدواج کردهاند؟ وانگهی آیا این درست است که سه خواهر یکباره با دو [[برادر]] و پدر آنان ازدواج کردهاند؟ در تحلیل این دو [[پرسش]] میتوان چنین گفت:
| |
| | |
| اولاً ازدواج با [[زن]] تازه مسلمان نهتنها [[عیب]] نیست، بلکه نقطه مثبت است و [[دینمداری]] آنان را افزایش میدهد؛ چنانکه [[پیامبر]]{{صل}} با [[جویریه دختر حارث]] [[یهودی]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۵؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۲۰، ص۲۹۶.</ref> - که در [[جنگ]] [[بنیمصطلق]] [[اسیر]] شده بود - و [[صفیه دختر حیی بن اخطب]] از بزرگان [[خیبر]]<ref>محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲۱، ص۹۸، ح۲۶۶۲۸ ({{متن حدیث|... عَنْ كِنَانَةَ، عَنْ صَفِيَّةَ، قَالَتْ: أَعْتَقَنِي رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} وَ جَعَلَ عِتْقِي صَدَاقِي}}).</ref> پس از [[آزاد]] کردن آنان با [[رضایت]] آنها ازدواج کرده بود<ref>محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، ص۱۲۵.</ref>.
| |
| | |
| ثانیاً دختری که با [[اختیار]] خود تازه به دامن [[اسلام]] آمده، زمینه بهتری برای [[تربیت اسلامی]] دارد چه بسا [[تربیت]] درست او مایه تربیت افرادی بشود که برای اسلام مفیدند و اینان چون دختر [[شخصیت]] بزرگ [[قبیله]] بودند، اگر تربیت صحیحی مییافتند، میتوانستند در افراد فراوانی تأثیر بگذارند؛ چنانکه گزارشها درباره تربیت رباب<ref>ر.ک: علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۶، ص۹۲۸۹ (دار الکتب العلمیه).</ref> [[همسر]] [[سیدالشهدا]]{{ع}} چنین است.
| |
| | |
| ثالثاً [[انتخاب]] خانواده امرءالقیس از سوی امیرمؤمنان{{ع}} با این رویکرد که در میان قبایل قضاعه، قبیله کلب شهرت بیشتری داشت، میتواند به لحاظ [[فرهنگی]] نقش مهمی داشته باشد؛ چراکه اسلام امرءالقیس کلبی و [[نصب]] وی از جانب عمر به [[ریاست]] [[مسلمانان]] قضاعه در همان جلسه<ref>محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲۱، ص۹۸، ح۲۶۶۲۸.</ref> میتواند [[امیرمؤمنان]]{{ع}} و فرزندانش را نزد قبیله وی به خوبی معرفی کند و در نتیجه در [[گرایش]] و [[تمایل]] [[قبیله قضاعه]] به [[اهلبیت]]{{عم}} تأثیر مناسبی بگذارد و آنان را به [[خاندان پیامبر]]{{صل}} پیوند دهد؛ چنانکه پذیرش پیشنهاد [[امام]] از سوی امرءالقیس پس از شناختن آنان به عنوان [[اهلبیت پیامبر]]{{صل}}<ref>احمد بن یحیی بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۱۹۳.</ref> بر این نکته [[گواهی]] میدهد. در واقع این اقدام امام اقدامی هوشمندانه برای جذب دلهای یک قبیله بزرگ به سوی اهلبیت{{عم}} است؛ همانگونه که پذیرش امرءالقیس میتواند [[نشانه]] ایمان واقعی او به [[آموزههای اسلامی]] باشد<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۹۴-۹۶.</ref>.
| |
| | |
| == منابع ==
| |
| {{منابع}}
| |
| # [[پرونده:IM010877.jpg|22px]] [[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|'''سیره همسرداری امامان معصوم''']]
| |
| {{پایان منابع}}
| |
| | |
| == پانویس ==
| |
| {{پانویس}}
| |
| | |
| [[رده:همسران امام علی]]
| |
