برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{مدخل مرتبط | | {{مدخل مرتبط |
| | موضوع مرتبط = صحابه | | | موضوع مرتبط = صحابه |
| | عنوان مدخل = ربيعة بن حارث بن عبدالمطلب هاشمی | | | عنوان مدخل = ربيعة بن خوط فقعسی اسدی |
| | مداخل مرتبط = [[ربيعة بن حارث بن عبدالمطلب هاشمی در تاریخ اسلامی]] | | | مداخل مرتبط = [[ربيعة بن خوط فقعسی اسدی در تاریخ اسلامی]] |
| | پرسش مرتبط = | | | پرسش مرتبط = |
| }} | | }} |
| == آشنایی اجمالی == | | == آشنایی اجمالی == |
| کنیهاش [[ابواروی]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۹؛ ذهبی، سیر اعلام النبلا، ج۱، ص۲۵۷.</ref> و [[برادر]] تنی [[نوفل بن حارث|نوفل]] و [[ابوسفیان]] و دو سال بزرگتر از عمویش عباس است<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۳۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۸۴.</ref>. مادرش [[عزه]]، دختر [[قیس بن طریف]]<ref>ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۰۸۵؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۵۹.</ref> و همسرش [[امحکم]]، دختر [[زبیر]] است<ref>ابن حبیب، المحبر، ص۶۴؛ ابن قتیبه، المعارف، ص۱۲۰.</ref>. [[ربیعه]] قبل از [[اسلام]]، تاجر<ref>ابن کثیر، البدایه النهایه، ج۵، ص۷۲؛ شامی، سبل الهدی والرشاد، ج۵، ص۲۹۳.</ref> و [[شریک]] [[تجاری]] [[عثمان بن عفان]] بود<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۵۹؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ۳۸۴.</ref> و احتمالاً در ایام [[غزوه بدر]] برای [[تجارت]] در [[شام]] حضور داشت و به هنگام بیرون رفتن [[مشرکان قریش]] از [[مکه]] برای [[جنگ بدر]] همراه آنان نبود<ref>طبری، تاریخ، ج۱۱، ص۵۲۸.</ref>.
| | برخی نام پدر وی را حوط آوردهاند که [[تصحیف]] ناشی از شباهت دو حرف «ح» و «خ» است<ref>ابن ماکولا، الاکمال، ج۱، ص۸۲.</ref>. فقعسی منسوب به [[فقعس بن طریف بن عمرو بن قعین بن ثعلبة بن دودان]]، تیرهای از [[بنی اسد بن خزیمه]] است<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۱۵۸؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۹۵.</ref>؛ از این رو، او را [[اسدی]] و فقعسی گفتهاند<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۲۵.</ref>. وی مکنی به ابوالمهوش و از عموزادگان [[حبیب بن مظاهر اسدی]] (از [[شهدای کربلا]]) است<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۴۲.</ref>. بنا بر نقل [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۲۵.</ref> [[مرزبانی]] او را از [[شاعران]] مخضرمی دانسته که در [[یوم]] [[ذی قار]] ([[نبرد با ایرانیان]]) شرکت داشته و در آن [[روز]] اشعاری سروده است. او بعدها ساکن [[کوفه]] شد. |
|
| |
|
| برخی [[فرزندان]] ربیعه به جهت سابقه [[همکاری]] تجاری عثمان و [[ربیعه]] در [[جاهلیت]] از عطایای عثمان در ایام [[خلافت]] او بهرهمند شدند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۱۵۱؛ طبری، تاریخ، ج۴، ص۴۰۴.</ref>. [[تاریخ]] دقیق [[مسلمان]] شدن ربیعه معلوم نیست، [[ذهبی]]<ref>ذهبی، تاریخ، ج۲، ص۲۸۷.</ref>، او را از [[مسلمانان]] [[فتح مکه]] دانسته است، اما بر پایه برخی گزارشهای [[تاریخی]] او اسلام خود را حدود سال پنجم از [[هجرت]] آشکار کرده است. [[ابن سعد]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۳۶.</ref> میگوید: در ایام [[جنگ خندق]]، [[عباس بن عبدالمطلب]] و نوفل برای هجرت به حضور [[رسول خدا]]{{صل}} [[حرکت]] کردند و ربیعه آن دو را تا منطقه [[ابواء]] بدرقه کرد، اما همین که بعد از بدرقه خواست به مکه برگردد، آن دو از ربیعه خواستند تا [[خانه]] [[شرک]] را ترک و نزد رسول خدا{{صل}} که در این [[زمان]] نیرومند و [[یاران]] آن حضرت فزون گشته بود، هجرت کند. ربیعه همراه آنان به [[مدینه]] رفت و در محله بنیحدیله برای خود خانه ساخت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۳۶.</ref>. او پس از [[هجرت به مدینه]] در جنگهای آن حضرت حضور داشت و ظاهراً نخستین غزوهای که شرکت کرد، [[غزوه]] خییر است که [[رسول خدا]]{{صل}} برای او سالانه صد خروار از محصول [[خیبر]] را مقرر کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۳۶؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۸۴.</ref>. او پس از خیبر در [[فتح مکه]] و [[جنگ حنین و طائف]] همراه [[رسول خدا]]{{صل}} بود و [[روز]] حنین همراه تعداد اندکی پایداری کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۳۶؛ بیهقی، ج۵، ص۱۲۷.</ref>.
| | به گفته ابن حجر<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۲۵.</ref>، [[ابن عساکر]] میگوید: وی [[زمان]] [[حیات رسول خدا]]{{صل}} را [[درک]] کرد. [[ابن کلبی]] نیز از وی نام برده، اما تنها به [[شاعر]] بودن او اشاره کرده است؛ اما شاهدی نیاورده که نشان از [[مسلمان]] بودن وی باشد.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «ربيعة بن خوط فقعسی اسدی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۳۲۴.</ref> |
| | |
| [[ربیعه]] و عباس از رسول خدا{{صل}} خواستند تا فرزندانشان را به [[سرپرستی]] [[جمعآوری زکات]] بگمارد تا از این طریق مانند برخی دیگر سودی به ایشان برسد. رسول خدا{{صل}} به آنان فرمود: [[زکات]] و [[صدقه]] شایسته [[محمد و خاندان او]] نیست، بلکه صدقه مانند [[پلیدیها]] و چرکهای دست [[مردم]] است که آن را میشویند، اما [[فضل بن عباس]] و [[عبدالمطلب]] بن ربیعه را [[زن]] داد و کابین [[زنان]] آن دو را از [[خمس]] پرداخت<ref>احمد بن حنبل، المسند، ج۴، ص۱۶۶؛ واقدی، المغازی، ج۲، ص۶۹۶؛ مقریزی، امتاع الاسماع، ج۵، ص۳۷۹.</ref>.
| |
| ربیعه به [[روزگار]] [[حکومت خلیفه دوم]] و پس از [[مرگ]] دو برادرش [[نوفل]] و [[ابوسفیان]] در [[مدینه]] درگذشت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۳۶؛ خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۸۷.</ref>. [[تاریخ]] درگذشت او را بیشتر به سال ۲۳ آوردهاند<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۹؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۸۴.</ref>. فرزندانی از او باقی ماندند که نامشان چنین است: [[محمد]]، عبدالله، عباس، حارث، [[امیة]]، [[عبدشمس]] و عبدالمطلب و نیز [[اروی]] یا هند بزرگ و هند کوچک که مادر ایشان [[امحکیم]]، دختر [[زبیر بن عبدالمطلب]] است و اروی کوچک که مادرش کنیزی بوده است و نیز بچهای به نام [[آدم]] بود که دوران شیرخواری و [[کودکی]] خود را میان [[قبیله]] [[هذیل]] سپری میکرد و در [[جنگ]] میان [[بنیلیث]] با هذیل، سنگی به آن [[کودک]] که جلوی خیمهها بود خورد و کشته شد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۳۵؛ بلاذری، الانساب الاشراف، ج۱۱، ص۲۵۰؛ ابن قتیبه، المعارف، ص۱۲۷.</ref>. آدم از [[فرزندان]] [[ربیعه]] همان کسی است که رسول خدا{{صل}} [[روز فتح مکه]] فرمود: همانا تمام خونهای [[دوره جاهلی]] زیر پاست و نخستین خونی که از بهای آن صرف نظر میشود، [[خون]] پسر [[ربیعة بن حارث بن عبدالمطلب]] است<ref>ابن هشام، السیره النبویه، ج۴، ص۲۵۱؛ واقدی، المغازی، ج۳، ص۱۱۱۱؛ مقریزی، امتاع الاسماع، ج۲، ص۱۱۲ و ص۱۱۸.</ref>. البته در نام فرزند [[ربیعه]] که در [[قبیله]] [[هذیل]] کشته شد [[اختلاف]] است. به نقل [[ابن سعد]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۳۵.</ref>، هشام بن محمد بن [[سائب]] میگوید: پدرم و [[بنیهاشم]] نام این [[کودک]] را در کتاب خود نیاوردهاند، بلکه همین اندازه گفتهاند که پسرک کوچکی بود و نام او ثبت نشده است و [[خیال]] میکنیم کسانی که نام او را [[آدم]] نوشتهاند در کتابها خواندهاند که [[پیامبر]]{{صل}} فرموده است: دم ([[خون]]) پسر ربیعه (دم ابنربیعه) را رها میکنم و «آ» به اول «دم» افزودهاند و پنداشتهاند «[[آدم بن ربیعه]]» صحیح است. [[ذهبی]]<ref>ذهبی، سیر اعلام النبلا، ج۱، ص۲۵۹.</ref> میگوید: نام فرزند ربیعه به جهت سن کم او [[حفظ]] نشده است. [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۹ و به تبع او ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۵۹.</ref> میگوید: [[حماد بن سلمه]] نام او را از [[ایاس]] به آدم [[تصحیف]] کرده است. نامهای دیگری مانند حارث، تمام، عامر نیز برای فرزند ربیعه ذکر شده است<ref>ر.ک: مدخل ادم بن ربیعه.</ref>. [[ربیعه]] از [[رسول خدا]]{{صل}} [[روایت]] نقل کرده است. فرزندش [[عبدالمطلب]] از او روایت دارد<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۵۹.</ref>. از [[روایات]] او درباره ماهیت [[صدقه]] و ذکر خواندن در [[نماز]] و [[اوراد]] [[رکوع]] و [[سجود]] است<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۹.</ref>. همچنین ربیعه میگوید: به رسول خدا{{صل}} خبر رسید که [[قریش]] به [[نسب]] او [[طعن]] میزنند، آن حضرت ناراحت شد و فرمود: ای [[مردم]]، [[خداوند]] روزی که [[مخلوقات]] و [[خلق]] را آفرید، ایشان را به دو گروه تقسیم کرد و مرا در گروه بهتر جای داد<ref>بیهقی، دلائل النبوه، ج۱، ص۱۶۸.</ref>. وی [[لباس]] و موهای بلندی داشته است که رسول خدا{{صل}} درباره او فرمود: «{{عربی|نِعمَ الرَّجل ربیعة لو قَصّر شَعْرَهُ و شَمَّرَ ثوبَهُ}}؛ ربیعه چه مرد نیکویی است، اگر موی خود را کوتاه کند و دامن به کمر در آورد»<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۱۲۷.</ref>.
| |
| برخی اشعاری را که بعد از [[سقیفه]] در [[دفاع از امام علی]]{{ع}} سروده شد به وی نسبت دادهاند<ref>بنگرید: امینی، الغدیر، ج۳، ص۳۲۹ و ج۷، ص۳۷۹.</ref>.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «ربيعة بن حارث بن عبدالمطلب هاشمی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۳۲۲-۳۲۳.</ref>
| |
|
| |
|
| == جستارهای وابسته == | | == جستارهای وابسته == |
| {{مدخل وابسته}} | | {{مدخل وابسته}} |
| * [[بنیجمح]] (قبیله) | | * [[بنی ربیعة بن نزار]] (قبیله) |
| * [[قریش]] (قبیله) | | * [[بنی عبدالقیس]] (قبیله) |
| * [[پیامبر خاتم]] (پسرعمو)
| |
| * [[امام علی]] (پسرعمو)
| |
| * [[عباس بن عبدالمطلب]] (عمو)
| |
| * [[عزه بنت قیس بن طریف]] (مادر)
| |
| * [[نوفل بن حارث]] (برادر)
| |
| * [[ابوسفیان بن حارث بن عبدالمطلب]] (برادر)
| |
| * [[امحکم بنت زبیر]] (همسر)
| |
| {{پایان مدخل وابسته}} | | {{پایان مدخل وابسته}} |
|
| |
|
| == منابع == | | == منابع == |
| {{منابع}} | | {{منابع}} |
| # [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «ربيعة بن حارث بن عبدالمطلب هاشمی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']] | | # [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «ربيعة بن خوط فقعسی اسدی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']] |
| {{پایان منابع}} | | {{پایان منابع}} |
|
| |
|
