←منابع
(←منابع) |
|||
| (۴ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
== شان نزول آیه در روایات == | == شان نزول آیه در روایات == | ||
=== روایات [[شیعه]] === | === روایات [[شیعه]] === | ||
از منظر شیعه این [[آیه]] بعد از اعلام [[ولایت امیرالمؤمنین]] علی{{ع}} در غدیرخم، نازل شده است. از [[ائمه اطهار]]{{ع}} روایاتی در اینباره به ما رسیده است. در مصادر شیعی [[حدیث]] نزول [[آیه اکمال]] درباره [[ولایت امام علی]] {{ع}} از [[رسول مکرم اسلام]] {{صل}}<ref>ر.ک: محمودی، ترتیب الامالی (از امالی طوسی، مجلس ۱۸، ح۴۲)، ج۹، ص۱۴۹-۱۵۰ (از امالی صدوق)، ج۹، ص۱۳۸ - ۱۳۹، ح۵۲۷۵.</ref>، [[امام علی]] {{ع}}<ref>کلینی، روضة الکافی، ص۲۷، ح۴؛ محمودی، ترتیب الامالی، ج۸، ص۱۱۹-۱۲۰، ح۴۵۰۹ و ج۹، ص۱۷-۱۸، ح۵۱۱۳.</ref>، [[امام باقر]] {{ع}}<ref>تفسیر العیاشی، ج۱، ص۹، ح۱۱۷۸.</ref>، [[امام صادق]] {{ع}}<ref>طوسی، تهذیب الاحکام، ج۳، ص۱۴۵، ح۳۱۷.</ref>، [[امام رضا]] {{ع}}<ref>محمودی، ترتیب الامالی (از امالی صدوق)، ج۳، ص۲۵-۲۶، ح۱۰۹۱.</ref>، [[امام حسن عسکری]] {{ع}}<ref>محمودی، ترتیب الامالی (از امالی طوسی)، ج۳، ص۳۱۹، ح۱۳۹۰ و نیز ر.ک: صدوق، علل الشرایع، ص۲۴۹، باب ۱۸۲، ح۶.</ref>، [[عبدالله بن عباس]]<ref>محمودی، ترتیب الامالی (از امالی صدوق)، ج۴، ص۱۴۱-۱۴۳، ح۱۶۹۹.</ref>، [[ابوهریره]]<ref>محمودی، ترتیب الامالی (از امالی صدوق)، ج۴، ص۱۳۶، ح۱۶۹۳ و ج۹، ص۱۳۸، ح۵۳۷۴.</ref> و [[زید بن ارقم]]<ref>ابن طاووس، التحصین (ملحق به کتاب الیقین)، ص۵۸۴، باب ۲۹.</ref> نقل شده است | از منظر شیعه این [[آیه]] بعد از اعلام [[ولایت امیرالمؤمنین]] علی{{ع}} در غدیرخم، نازل شده است. از [[ائمه اطهار]]{{ع}} روایاتی در اینباره به ما رسیده است. در مصادر شیعی [[حدیث]] نزول [[آیه اکمال]] درباره [[ولایت امام علی]] {{ع}} از [[رسول مکرم اسلام]] {{صل}}<ref>ر.ک: محمودی، ترتیب الامالی (از امالی طوسی، مجلس ۱۸، ح۴۲)، ج۹، ص۱۴۹-۱۵۰ (از امالی صدوق)، ج۹، ص۱۳۸ - ۱۳۹، ح۵۲۷۵.</ref>، [[امام علی]] {{ع}}<ref>کلینی، روضة الکافی، ص۲۷، ح۴؛ محمودی، ترتیب الامالی، ج۸، ص۱۱۹-۱۲۰، ح۴۵۰۹ و ج۹، ص۱۷-۱۸، ح۵۱۱۳.</ref>، [[امام باقر]] {{ع}}<ref>تفسیر العیاشی، ج۱، ص۹، ح۱۱۷۸.</ref>، [[امام صادق]] {{ع}}<ref>طوسی، تهذیب الاحکام، ج۳، ص۱۴۵، ح۳۱۷.</ref>، [[امام رضا]] {{ع}}<ref>محمودی، ترتیب الامالی (از امالی صدوق)، ج۳، ص۲۵-۲۶، ح۱۰۹۱.</ref>، [[امام حسن عسکری]] {{ع}}<ref>محمودی، ترتیب الامالی (از امالی طوسی)، ج۳، ص۳۱۹، ح۱۳۹۰ و نیز ر.ک: صدوق، علل الشرایع، ص۲۴۹، باب ۱۸۲، ح۶.</ref>، [[عبدالله بن عباس]]<ref>محمودی، ترتیب الامالی (از امالی صدوق)، ج۴، ص۱۴۱-۱۴۳، ح۱۶۹۹.</ref>، [[ابوهریره]]<ref>محمودی، ترتیب الامالی (از امالی صدوق)، ج۴، ص۱۳۶، ح۱۶۹۳ و ج۹، ص۱۳۸، ح۵۳۷۴.</ref> و [[زید بن ارقم]]<ref>ابن طاووس، التحصین (ملحق به کتاب الیقین)، ص۵۸۴، باب ۲۹.</ref> نقل شده است<ref>[[فتحالله نجارزادگان|نجارزادگان، فتحالله]]، [[بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت (کتاب)|بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت]]، ص ۱۸۴.</ref>. | ||
'''چند نمونه:''' | '''چند نمونه:''' | ||
| خط ۱۸: | خط ۱۸: | ||
# [[امیرالمؤمنین علی]]{{ع}} فرمودند: برای پیامبر{{صل}} شبه منبری درست کردند و ایشان بالای آن قرار گرفت و من را خواند و بازویم را گرفت و بلند کرد و فرمود: هر کس که من مولای او هستم علی نیز مولای اوست.... خداوند نیز آیه {{متن قرآن|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ}} را نازل نمود. پس ولایت من نهایت دین و [[رضایت پروردگار]] است<ref>کلینی، کافی، ج۸، ص۲۷.</ref>. | # [[امیرالمؤمنین علی]]{{ع}} فرمودند: برای پیامبر{{صل}} شبه منبری درست کردند و ایشان بالای آن قرار گرفت و من را خواند و بازویم را گرفت و بلند کرد و فرمود: هر کس که من مولای او هستم علی نیز مولای اوست.... خداوند نیز آیه {{متن قرآن|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ}} را نازل نمود. پس ولایت من نهایت دین و [[رضایت پروردگار]] است<ref>کلینی، کافی، ج۸، ص۲۷.</ref>. | ||
# پیامبر{{صل}} قبل از [[وفات]] خویش خبر [[ارتحال]] خود را به مردم داده بود و [[منافقین]] در نقشه تخریب [[ دین]] بعد از رسول [[خدا]]{{صل}} بودند (که [[خلافت]] را بدون دردسر به نام خود تمام کنند) اما بعد از واقعه غدیرخم گفتند که [[حیله]] و نقشه ما [[باطل]] شد که خداوند آیه {{متن قرآن|الیوم یئس الذین کفروا من دینکم}} را نازل نمود<ref>کوفی، محمد بن سلیمان، مناقب أمیرالمؤمنین، ج۲، ص۲۴۱.</ref>. اما به فرموده [[امام صادق]]{{ع}} [[کفر]] پیشگان [[مایوس]] شدند ولی [[ظالمین]] [[طمع]] کردند<ref>ابن طاوس، سید رضی الدین علی، الاقبال، ج۲، ص۲۴۸..</ref>. | # پیامبر{{صل}} قبل از [[وفات]] خویش خبر [[ارتحال]] خود را به مردم داده بود و [[منافقین]] در نقشه تخریب [[ دین]] بعد از رسول [[خدا]]{{صل}} بودند (که [[خلافت]] را بدون دردسر به نام خود تمام کنند) اما بعد از واقعه غدیرخم گفتند که [[حیله]] و نقشه ما [[باطل]] شد که خداوند آیه {{متن قرآن|الیوم یئس الذین کفروا من دینکم}} را نازل نمود<ref>کوفی، محمد بن سلیمان، مناقب أمیرالمؤمنین، ج۲، ص۲۴۱.</ref>. اما به فرموده [[امام صادق]]{{ع}} [[کفر]] پیشگان [[مایوس]] شدند ولی [[ظالمین]] [[طمع]] کردند<ref>ابن طاوس، سید رضی الدین علی، الاقبال، ج۲، ص۲۴۸..</ref>. | ||
# بعد از اعلام [[ولایت امام علی]]{{ع}}[[ شک]] کنندگان و [[منافقین]] و صاحبان دلهای مریض از فرمایش [[پیامبر]]{{صل}} [[بیزاری]] جستند و به آن [[راضی]] نشدند و آن را حکم قطعی ندانستند که [[آیه]] نازل شد و پیامبر{{صل}} فرمود: قطعا نهایت [[دین]] و [[نعمت]] و [[رضایت پروردگار]] به [[رسالت]] من به سبب [[ولایت]] [[علیبنابیطالب]] بعد از من است<ref>صدوق، محمد بن علی، الامالی، ص۳۵۶، انتشارات کتابخانه اسلامیه، ۱۳۶۲ش.</ref>.<ref>میلانی، سید علی، شرح منهاج الکرامة فی معرفة الامامة، ج۳، ص۳۵۷-۳۵۶.</ref> | # بعد از اعلام [[ولایت امام علی]]{{ع}}[[ شک]] کنندگان و [[منافقین]] و صاحبان دلهای مریض از فرمایش [[پیامبر]]{{صل}} [[بیزاری]] جستند و به آن [[راضی]] نشدند و آن را حکم قطعی ندانستند که [[آیه]] نازل شد و پیامبر{{صل}} فرمود: قطعا نهایت [[دین]] و [[نعمت]] و [[رضایت پروردگار]] به [[رسالت]] من به سبب [[ولایت]] [[علیبنابیطالب]] بعد از من است<ref>صدوق، محمد بن علی، الامالی، ص۳۵۶، انتشارات کتابخانه اسلامیه، ۱۳۶۲ش.</ref>.<ref>میلانی، سید علی، شرح منهاج الکرامة فی معرفة الامامة، ج۳، ص۳۵۷-۳۵۶.</ref> | ||
=== روایات [[اهل سنت]] === | === روایات [[اهل سنت]] === | ||
[[اهل سنت]] در مورد [[شان نزول]] این [[آیه]] [[اختلاف]] دارند، برخی گفتهاند: این آیه [[روز جمعه]]، بعد از ظهر [[روز عرفه]] در [[حجة الوداع]] [[سال دهم هجرت]] نازل شد و [[پیغمبر]]{{صل}} سوار بر ناقه عضباء (گوش شکافته) بود. جمع زیادی از علمای [[اهل سنت]] این [[آیه]] را در رابطه با اعلام [[ولایت امیرالمؤمنین]] علی{{ع}} ذکر کردهاند که برخی از ایشان از قرن چهارم تا قرن دهم عبارتاند از: محمد بن جریر طبری؛ دارقطنی؛ حاکم نیشابوری؛ [[ابن مردویه]] اصفهانی؛ [[ابونعیم اصفهانی]]؛ بیهقی؛ خطیب بغدادی؛ [[ابوسعید]] سجستانی؛ حاکم حسکانی؛ [[ابن عساکر]] دمشقی؛ [[سبط ابن جوزی]]؛ حموینی جوینی؛ [[ابن کثیر]] دمشقی؛ [[جلال الدین سیوطی]] و...<ref>میلانی، سید علی، شرح منهاج الکرامة فی معرفة الامامة، ج۳، ص۳۵۸.</ref>. | [[اهل سنت]] در مورد [[شان نزول]] این [[آیه]] [[اختلاف]] دارند، برخی گفتهاند: این آیه [[روز جمعه]]، بعد از ظهر [[روز عرفه]] در [[حجة الوداع]] [[سال دهم هجرت]] نازل شد و [[پیغمبر]]{{صل}} سوار بر ناقه عضباء (گوش شکافته) بود. جمع زیادی از علمای [[اهل سنت]] این [[آیه]] را در رابطه با اعلام [[ولایت امیرالمؤمنین]] علی{{ع}} ذکر کردهاند که برخی از ایشان از قرن چهارم تا قرن دهم عبارتاند از: محمد بن جریر طبری؛ دارقطنی؛ حاکم نیشابوری؛ [[ابن مردویه]] اصفهانی؛ [[ابونعیم اصفهانی]]؛ بیهقی؛ خطیب بغدادی؛ [[ابوسعید]] سجستانی؛ حاکم حسکانی؛ [[ابن عساکر]] دمشقی؛ [[سبط ابن جوزی]]؛ حموینی جوینی؛ [[ابن کثیر]] دمشقی؛ [[جلال الدین سیوطی]] و...<ref>میلانی، سید علی، شرح منهاج الکرامة فی معرفة الامامة، ج۳، ص۳۵۸.</ref>. | ||
علاوه بر اینها [[علامه امینی]]" در "[[الغدیر]]" و "[[میر حامد حسین]]" در "[[عبقات الانوار]]" با تتبع در کتابهای [[اهل سنت]]، شواهد بسیاری از آنان در [[تأیید]] و [[اثبات]] نزول این آیه در [[شأن]] علی{{ع}} | علاوه بر اینها [[علامه امینی]]" در "[[الغدیر]]" و "[[میر حامد حسین]]" در "[[عبقات الانوار]]" با تتبع در کتابهای [[اهل سنت]]، شواهد بسیاری از آنان در [[تأیید]] و [[اثبات]] نزول این آیه در [[شأن]] علی{{ع}} آوردهاند. | ||
به عنوان نمونه: | به عنوان نمونه: | ||
| خط ۵۶: | خط ۵۶: | ||
در مصادر اهل سنت بنا به گفته آنان با سند صحیح و با چند طریق، نزول آیه در [[روز عرفه]] (در حجة الوداع) بوده است. | در مصادر اهل سنت بنا به گفته آنان با سند صحیح و با چند طریق، نزول آیه در [[روز عرفه]] (در حجة الوداع) بوده است. | ||
[[ابن کثیر]] در این باره میگوید: نزول آیه در عرفه امری معلوم و مقطوع است. در این باره احادیثی [[متواتر]] که در صحت آنها شکی نیست، وارد شدهاند. قول [[درستی]] که [[شک]] و تردیدی در آن نیست، این است که [[آیه]] در [[روز جمعه]] در عرفه نازل شده است»<ref>{{عربی|فإن هذا (أي نزول الآية في عرفة) أمر معلوم مقطوع به... و قد وردت في ذلك احاديث متواترة لا يشك في صحتها... والصواب الذي لا يشك فيه و لا مرية أنها أنزلت يوم عرفة و كان يوم جمعة}}، ابن کثیر، | [[ابن کثیر]] در این باره میگوید: نزول آیه در عرفه امری معلوم و مقطوع است. در این باره احادیثی [[متواتر]] که در صحت آنها شکی نیست، وارد شدهاند. قول [[درستی]] که [[شک]] و تردیدی در آن نیست، این است که [[آیه]] در [[روز جمعه]] در عرفه نازل شده است»<ref>{{عربی|فإن هذا (أي نزول الآية في عرفة) أمر معلوم مقطوع به... و قد وردت في ذلك احاديث متواترة لا يشك في صحتها... والصواب الذي لا يشك فيه و لا مرية أنها أنزلت يوم عرفة و كان يوم جمعة}}، ابن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۲، ص۱۲-۱۳. ابن کثیر در کتاب البدایة و النهایة مینویسد: {{عربی|و الله ما نزلت الآية إلا يوم عرفة قبل غدير خم بايام و الله تعالى أعلم}}؛ (ج ۵، اواخر سنة عشرة من الهجرة، ص۱۵۵) محققان مسند احمد نیز پس از دیگر روایات نزول این حدیث در روز عرفه، اسناد آن را بنا بر شرط بخاری و مسلم صحیح میدانند (ر.ک: ابن حنبل، مسند، ج۱، ص۳۲۰، ح۱۸۸ و ص۳۷۶، ح۲۷۳).</ref>؛ | ||
البته این [[احادیث متواتر]] نیستند؛ زیرا حداکثر چهار نفر این حدیث را نقل کردهاند، هر چند سند برخی از آنها بنا به نظر [[اهل سنت]] صحیح است. در مصادر شیعی نیز در [[تفسیر العیاشی]] از [[امام صادق]] {{ع}} چنین نقل شده است: هنگامی که [[رسول خدا]] {{صل}} در [[عرفات]] در [[روز جمعه]] اقامت کردند، [[جبرئیل]] نزد ایشان آمد و عرض کرد: ای محمد، [[خداوند]] به شما [[سلام]] میرساند و میگوید: به [[امت]] خود بگو: {{متن قرآن|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ}}، امروز برای شما دینتان را به وسیله [[ولایت]] [[علی بن ابی طالب]] کامل کردم {{متن قرآن|وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا...}} و نعمتم را بر شما تمام نمودم و برای شما [[اسلام]] را به عنوان [[دین]] پسندیدم و پس از این بر شما چیزی نازل نخواهم کرد<ref>{{متن حدیث|لَمَّا نَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ عَرَفَاتٍ يَوْمَ الْجُمُعَةِ أَتَاهُ جَبْرَئِيلُ {{ع}} فَقَالَ لَهُ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ اللَّهَ يُقْرِئُكَ السَّلَامَ وَ يَقُولُ لَكَ قُلْ لِأُمَّتِكَ {{متن قرآن|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ}} بِوَلَايَةِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ {{متن قرآن|وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا}} وَ لَسْتُ أُنْزِلُ عَلَيْكُمْ بَعْدَ هَذَا...}}، تفسیر العیاشی، ج۲، ص۹، ح۱۱۰۸.</ref>. | البته این [[احادیث متواتر]] نیستند؛ زیرا حداکثر چهار نفر این حدیث را نقل کردهاند، هر چند سند برخی از آنها بنا به نظر [[اهل سنت]] صحیح است. در مصادر شیعی نیز در [[تفسیر العیاشی]] از [[امام صادق]] {{ع}} چنین نقل شده است: هنگامی که [[رسول خدا]] {{صل}} در [[عرفات]] در [[روز جمعه]] اقامت کردند، [[جبرئیل]] نزد ایشان آمد و عرض کرد: ای محمد، [[خداوند]] به شما [[سلام]] میرساند و میگوید: به [[امت]] خود بگو: {{متن قرآن|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ}}، امروز برای شما دینتان را به وسیله [[ولایت]] [[علی بن ابی طالب]] کامل کردم {{متن قرآن|وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا...}} و نعمتم را بر شما تمام نمودم و برای شما [[اسلام]] را به عنوان [[دین]] پسندیدم و پس از این بر شما چیزی نازل نخواهم کرد<ref>{{متن حدیث|لَمَّا نَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ عَرَفَاتٍ يَوْمَ الْجُمُعَةِ أَتَاهُ جَبْرَئِيلُ {{ع}} فَقَالَ لَهُ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ اللَّهَ يُقْرِئُكَ السَّلَامَ وَ يَقُولُ لَكَ قُلْ لِأُمَّتِكَ {{متن قرآن|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ}} بِوَلَايَةِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ {{متن قرآن|وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا}} وَ لَسْتُ أُنْزِلُ عَلَيْكُمْ بَعْدَ هَذَا...}}، تفسیر العیاشی، ج۲، ص۹، ح۱۱۰۸.</ref>. | ||
| خط ۹۹: | خط ۹۹: | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:IM009868.jpg|22px]] [[فتحالله نجارزادگان|نجارزادگان، فتحالله]]، [[بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت (کتاب)|'''بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت''']] | # [[پرونده:IM009868.jpg|22px]] [[فتحالله نجارزادگان|نجارزادگان، فتحالله]]، [[بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت (کتاب)|'''بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت''']] | ||
# [[پرونده:136871.jpg|22px]] [[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)|'''ولایت و امامت در قرآن''']] | |||
# [[پرونده:1368142.jpg|22px]] [[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امامشناسی (کتاب)|'''درسنامه امامشناسی''']] | |||
# [[پرونده:1379153.jpg|22px]] [[محمد تقی فیاضبخش|فیاضبخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۴ (کتاب)|'''ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۴''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||