الله در معارف و سیره سجادی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
“الله” اسم خاص خداوند و جامع همه اسمها و [[صفات خداوند]] است و خود نیز میتواند به هر یک از صفتهای نیکوی [[خداوند]] متصف شود، و در مَثَل میتوانیم بگوییم: خدای (الله) رحمان و رحیم، خدای دانا و [[حکیم]]، خدای [[بخشنده]] و کریم، خدای خبیر و شنوا و... ولی عکس آن کاربرد ندارد، یعنی نمیتوان گفت دانای الله. | “الله” اسم خاص خداوند و جامع همه اسمها و [[صفات خداوند]] است و خود نیز میتواند به هر یک از صفتهای نیکوی [[خداوند]] متصف شود، و در مَثَل میتوانیم بگوییم: خدای (الله) رحمان و رحیم، خدای دانا و [[حکیم]]، خدای [[بخشنده]] و کریم، خدای خبیر و شنوا و... ولی عکس آن کاربرد ندارد، یعنی نمیتوان گفت دانای الله. | ||
“الله” در [[آیات]] بسیاری از [[قرآن کریم]]، از جمله در [[آیه]] معروف به “آیةالکرسی” این چنین الله تعریف شده است: {{متن قرآن|لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ...}}<ref>«هیچ خدایی جز آن زنده پایدار نیست» سوره بقره، آیه ۲۵۵.</ref> | “الله” در [[آیات]] بسیاری از [[قرآن کریم]]، از جمله در [[آیه]] معروف به “آیةالکرسی” این چنین الله تعریف شده است: {{متن قرآن|لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ...}}<ref>«هیچ خدایی جز آن زنده پایدار نیست» سوره بقره، آیه ۲۵۵.</ref>. کلمه “الله” خاص خدای یگانه است و هیچ موجود دیگری را نمیتوان با این واژه نام برد. | ||
کلمه “الله” خاص خدای یگانه است و هیچ موجود دیگری را نمیتوان با این واژه نام برد. | |||
[[امام علی]] {{ع}} میفرماید: «[[الله]] بزرگترین نام از [[نامهای خداوند]] است و آن، نامی است که نامیدن جز [[خدا]] به آن سزا نیست و هیچ مخلوقی هم به آن نامیده نشده است». | [[امام علی]] {{ع}} میفرماید: «[[الله]] بزرگترین نام از [[نامهای خداوند]] است و آن، نامی است که نامیدن جز [[خدا]] به آن سزا نیست و هیچ مخلوقی هم به آن نامیده نشده است». | ||
| خط ۲۲: | خط ۲۱: | ||
همانگونه که پیشتر یادآور شدیم الله نامی است که دیگر نامها و [[اوصاف خدا]] را دربردارد، حال آنکه هر یک از دیگر [[نامهای خدا]]- غیر از الله- تنها، معنای خاصی از خدا را القا میکند مثل حیِّ قیوم (زنده [[پایدار]]) و... از این رو در [[روایات]] چندی از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و [[اهلبیت پیامبر]] {{صل}} از الله به عنوان [[اسم اعظم]] (یعنی [[برترین نام خدا]]) یاد شده است و در روایتی از [[امام سجاد]] {{ع}} نیز آمده است: «من یک سال، [[خدای سبحان]] را پس از هر [[نماز]] میخواندم تا اسم اعظم را به من بیاموزد. پس روزی نماز صبح را خوانده بودم که در همان حالتِ نشسته، [[خواب]] چشمانم را در ربود و دیدم مردی پیش رویم ایستاده و به من میگوید: از [[خدای متعال]] خواستهای که اسم اعظم را به تو یاد دهد؟ گفتم: آری. گفت: بگو: خدایا! من از تو میخواهم به اسمت الله، الله، الله، الله که جز او خدایی نیست، صاحب [[عرش]] با عظمت و سترگ». [[امام زینالعابدین]] در ادامه میفرماید: «به خدا [[سوگند]]، چیزی را بدان از خدا نخواستم، مگر آنکه کامیاب شدم»<ref>مکارم الاخلاق، ج۲، ص۱۵۹؛ بحارالانوار، ج۱، ص۱۷۰.</ref>. | همانگونه که پیشتر یادآور شدیم الله نامی است که دیگر نامها و [[اوصاف خدا]] را دربردارد، حال آنکه هر یک از دیگر [[نامهای خدا]]- غیر از الله- تنها، معنای خاصی از خدا را القا میکند مثل حیِّ قیوم (زنده [[پایدار]]) و... از این رو در [[روایات]] چندی از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و [[اهلبیت پیامبر]] {{صل}} از الله به عنوان [[اسم اعظم]] (یعنی [[برترین نام خدا]]) یاد شده است و در روایتی از [[امام سجاد]] {{ع}} نیز آمده است: «من یک سال، [[خدای سبحان]] را پس از هر [[نماز]] میخواندم تا اسم اعظم را به من بیاموزد. پس روزی نماز صبح را خوانده بودم که در همان حالتِ نشسته، [[خواب]] چشمانم را در ربود و دیدم مردی پیش رویم ایستاده و به من میگوید: از [[خدای متعال]] خواستهای که اسم اعظم را به تو یاد دهد؟ گفتم: آری. گفت: بگو: خدایا! من از تو میخواهم به اسمت الله، الله، الله، الله که جز او خدایی نیست، صاحب [[عرش]] با عظمت و سترگ». [[امام زینالعابدین]] در ادامه میفرماید: «به خدا [[سوگند]]، چیزی را بدان از خدا نخواستم، مگر آنکه کامیاب شدم»<ref>مکارم الاخلاق، ج۲، ص۱۵۹؛ بحارالانوار، ج۱، ص۱۷۰.</ref>. | ||
امام زینالعابدین {{ع}} در فرازی از نیایش پنجاه و دوم صحیفه سجادیه، خدا را اینچنین میخواند: «خداوندا! از تو میخواهم به [[حق]] خود که بر همگان [[واجب]] گردانیدهای و به نام مهینِ تو {{متن حدیث|بِاسْمِكَ الْعَظِيمِ}} که پیامبرت را فرمودهای که تو را بدان نام [[تسبیح]] گوید و به عظمت ذات بزرگوار تو که نه کهنه میشود و نه [[تغییر]] مییابد و نه فنا | امام زینالعابدین {{ع}} در فرازی از نیایش پنجاه و دوم صحیفه سجادیه، خدا را اینچنین میخواند: «خداوندا! از تو میخواهم به [[حق]] خود که بر همگان [[واجب]] گردانیدهای و به نام مهینِ تو {{متن حدیث|بِاسْمِكَ الْعَظِيمِ}} که پیامبرت را فرمودهای که تو را بدان نام [[تسبیح]] گوید و به عظمت ذات بزرگوار تو که نه کهنه میشود و نه [[تغییر]] مییابد و نه فنا میپذیرد...». | ||
بخش مهمی از [[صحیفه سجادیه]] به بیان [[صفات جمال]] و جلال [[حضرت حق]] و ذات مقدس [[الله]] اختصاص دارد و در آن معمولاً از [[خدا]] با خطاب [[الهی]] یا اللّهم (یا الله) یاد میشود. هرچه [[شناخت]] نیایشگر نسبت به الله جلّوعلا- بیشتر باشد و در [[دعا]] و [[راز و نیاز]] با او از [[القاب]] شایستهتر و ستایشآمیزتر استفاده کند راه خود را به سوی حضرت حق هموارتر کرده است. بنابراین گزاف نیست اگر گفته شود اساسیترین بخش [[صحیفه سجادیه]] و معارف آن درباره شناخت الله و نامها و اوصاف نیکوی حضرت [[باریتعالی]] است. این آشنایی است که [[آتش]] [[عشق]] به معبودِ راستین را در [[دل]] نیایشگر شعلهور میسازد و او را به گفتوگو با الله ترغیب مینماید. | بخش مهمی از [[صحیفه سجادیه]] به بیان [[صفات جمال]] و جلال [[حضرت حق]] و ذات مقدس [[الله]] اختصاص دارد و در آن معمولاً از [[خدا]] با خطاب [[الهی]] یا اللّهم (یا الله) یاد میشود. هرچه [[شناخت]] نیایشگر نسبت به الله جلّوعلا- بیشتر باشد و در [[دعا]] و [[راز و نیاز]] با او از [[القاب]] شایستهتر و ستایشآمیزتر استفاده کند راه خود را به سوی حضرت حق هموارتر کرده است. بنابراین گزاف نیست اگر گفته شود اساسیترین بخش [[صحیفه سجادیه]] و معارف آن درباره شناخت الله و نامها و اوصاف نیکوی حضرت [[باریتعالی]] است. این آشنایی است که [[آتش]] [[عشق]] به معبودِ راستین را در [[دل]] نیایشگر شعلهور میسازد و او را به گفتوگو با الله ترغیب مینماید. | ||
| خط ۳۳: | خط ۳۲: | ||
#«خداوندا! و مرا از [[یکتاپرستان]] و ایمانآورندگان به خود قرار ده»<ref>نیایش چهلوهشتم.</ref>. | #«خداوندا! و مرا از [[یکتاپرستان]] و ایمانآورندگان به خود قرار ده»<ref>نیایش چهلوهشتم.</ref>. | ||
بر این پایه، گرچه خدا را به هر یک از نامهای نیکویش میتوان خواند و از این طریق او را صدا زد و چیزی طلب نمود ولی جامعترین نامی که در دعاهای امام سجاد {{ع}} بیشترین کاربرد را دارد نام مبارک الله است؛ چراکه “الله” مبدأ و فرجام هستی است: {{متن حدیث|الْحَمْدُ لِلَّهِ الْأَوَّلِ بِلَا أَوَّلٍ كَانَ قَبْلَهُ، وَ الْآخِرِ بِلَا آخِرٍ يَكُونُ بَعْدَهُ}}؛ «[[ستایش]] خدای را، آن نخستین بیپیشین را و آن آخرین بیپسین را، خداوندی که دیده بینایان از دیدارش قاصر آید و [[اندیشه]] واصفان از وصف او فرما | بر این پایه، گرچه خدا را به هر یک از نامهای نیکویش میتوان خواند و از این طریق او را صدا زد و چیزی طلب نمود ولی جامعترین نامی که در دعاهای امام سجاد {{ع}} بیشترین کاربرد را دارد نام مبارک الله است؛ چراکه “الله” مبدأ و فرجام هستی است: {{متن حدیث|الْحَمْدُ لِلَّهِ الْأَوَّلِ بِلَا أَوَّلٍ كَانَ قَبْلَهُ، وَ الْآخِرِ بِلَا آخِرٍ يَكُونُ بَعْدَهُ}}؛ «[[ستایش]] خدای را، آن نخستین بیپیشین را و آن آخرین بیپسین را، خداوندی که دیده بینایان از دیدارش قاصر آید و [[اندیشه]] واصفان از وصف او فرما ماند...»<ref>نیایش اول.</ref>. | ||
برخی دیگر از نیایشهای [[امام]] در مقابل [[ساحت]] با عظمت [[الله]] بدین قرار است: | برخی دیگر از نیایشهای [[امام]] در مقابل [[ساحت]] با عظمت [[الله]] بدین قرار است: | ||
#«بارخدایا! بر [[محمد و خاندانش]] [[درود]] فرست و [[سلامت]] دلهای ما را در یاد بزرگی و عظمت خود قرار | # «بارخدایا! بر [[محمد و خاندانش]] [[درود]] فرست و [[سلامت]] دلهای ما را در یاد بزرگی و عظمت خود قرار ده...»<ref>نیایش پنجم.</ref>. | ||
#«ای [[خداوند]] یکتایی که در [[آسمان]] و [[زمین]] چیزی بر تو پوشیده نیست»<ref>نیایش پنجاهودوم.</ref>. | # «ای [[خداوند]] یکتایی که در [[آسمان]] و [[زمین]] چیزی بر تو پوشیده نیست»<ref>نیایش پنجاهودوم.</ref>. | ||
#«تو آن خدایی که معبودی جز تو نیست، کریم و [[بخشنده]]، عظیم، در نهایتِ عظمت، بزرگ و [[برتر]] هستی و تو آن خدایی که معبودی جز تو نیست، والا و متعال هستی...»<ref>نیایش چهلوهفتم.</ref>. | # «تو آن خدایی که معبودی جز تو نیست، کریم و [[بخشنده]]، عظیم، در نهایتِ عظمت، بزرگ و [[برتر]] هستی و تو آن خدایی که معبودی جز تو نیست، والا و متعال هستی...»<ref>نیایش چهلوهفتم.</ref>. | ||
#«تو آن خدایی که معبودی جز تو نیست، نزدیکی در نهایت بلندی، و بلندمرتبهای در نزدیکی، تو آن خدایی که معبودی جز تو نیست، دارای بها و مجد و کبریا و ستایشی»<ref>نیایش چهلوهفتم.</ref>.<ref>[[علی باقریفر|باقریفر، علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «الله»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص۶۸.</ref> | # «تو آن خدایی که معبودی جز تو نیست، نزدیکی در نهایت بلندی، و بلندمرتبهای در نزدیکی، تو آن خدایی که معبودی جز تو نیست، دارای بها و مجد و کبریا و ستایشی»<ref>نیایش چهلوهفتم.</ref>.<ref>[[علی باقریفر|باقریفر، علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «الله»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص۶۸.</ref> | ||
== وظایف ما در برابر الله == | == وظایف ما در برابر الله == | ||
| خط ۵۲: | خط ۵۱: | ||
# '''رضایت داشتن به حکم خدا''': «[[سپاس]] خدای را که به [[حکم]] او خشنودم»<ref>نیایش سیوپنجم.</ref>. | # '''رضایت داشتن به حکم خدا''': «[[سپاس]] خدای را که به [[حکم]] او خشنودم»<ref>نیایش سیوپنجم.</ref>. | ||
# '''[[یاد خدا]]''': «بارخدایا! تویی که به وسیله [[وحی]] که از [[عالم غیب]] فرستادی و به ترغیب خویش، [[آدمیان]] را به چیزهایی راه نمودی که اگر پنهان میداشتی، از دیدگانشان پنهان میبود. گوششان از شنیدن آواز آن [[ناتوان]] و اندیشههایشان از تصور آن عاجز میآمد، که تو خود گفتهای: مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم. مرا سپاس گویید و [[ناسپاسی]] مکنید»<ref>نیایش چهلوپنجم.</ref>. | # '''[[یاد خدا]]''': «بارخدایا! تویی که به وسیله [[وحی]] که از [[عالم غیب]] فرستادی و به ترغیب خویش، [[آدمیان]] را به چیزهایی راه نمودی که اگر پنهان میداشتی، از دیدگانشان پنهان میبود. گوششان از شنیدن آواز آن [[ناتوان]] و اندیشههایشان از تصور آن عاجز میآمد، که تو خود گفتهای: مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم. مرا سپاس گویید و [[ناسپاسی]] مکنید»<ref>نیایش چهلوپنجم.</ref>. | ||
# '''بازگشت دائمی به سوی خدا''': «با [[توبه]] به سوی خدا بازگردید، بازگشتی [[خالص]]»<ref>نیایش چهلوپنجم با اقتباس از قرآن کریم.</ref>. بار خدایا! [[شام]] را به بامداد میآورم و بامداد را به شام میرسانم در حالی که عمل خویش اندک میشمارم و به [[گناه]] خود اعتراف میکنم و به خطای خویش [[اقرار]] میآورم<ref>نیایش پنجاهودوم.</ref>. «بارخدایا! به سوی تو میگریزم، از تو میترسم، به درگاه تو [[استغاثه]] میکنم، به تو [[امید]] میبندم، تو را میخوانم، به تو پناه میجویم، اعتمادم به توست و از تو [[یاری]] میخواهم، به تو [[ایمان]] میآورم و بر تو [[توکل]] میکنم و به [[جود]] و کَرَم تو متّکی هستم»<ref>نیایش پنجاهودوم.</ref><ref>همچنین نک: مدخلهای پروردگار، توحید، خداشناسی، شرک و کفر.</ref><ref>الاسماء و الصّفات، احمد بن الحسین البیهقی (م ۴۵۸ق)، تحقیق: عبدالله بن محمد الراشدی، جده: مکتبة السوادی؛ بحارالانوار، محمدباقر مجلسی، بیروت: مؤسسه الوفاء، چاپ دوم، ۱۴۰۳ ق؛ راهنمای موضوعی صحیفه سجادیه، دکتر علی شیروانی، معاونت پژوهشی و آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ اول، ۱۳۸۵ ش؛ صحیفه سجادیه، ترجمه عبدالمحمد آیتی، انتشارات سروش، چاپ ششم، ۱۳۸۵ ش؛ فرهنگنامه موضوعی صحیفه سجادیه، سیداحمد سجادی، مرکز تحقیقات رایانهای حوزه علمیه اصفهان، چاپ اول، ۱۳۸۵ ش؛ قرآن کریم، ترجمه سیدعلی موسوی گرمارودی، انتشارات قدیانی، چاپ دوم، ۱۳۸۴ ش؛ کشفالاسرار، رشیدالدین میبدی (م ۵۲۰ق) به کوشش علیاصغر حکمت، تهران، امیرکبیر، ۱۳۶۱ ش؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، فضلبن حسن طبرسی (امین الاسلام) (م ۵۴۸ق)، تحقیق: سیدهاشم رسولی محلاتی و سید فضلالله یزدی طباطبایی، بیروت: دارالمعرفة، چاپ دوم، ۱۴۰۸ ق؛ مفردات الفاظ القرآن، راغب اصفهانی، ترجمة مصطفی رحیمی نیا، نشر سبحان، چاپ دوم، ۱۳۸۸ ش؛ مکارم الاخلاق، فضلبن حسن طبرسی (امین الاسلام) (م ۵۴۸ق) تحقیق: علاء آل جعفر، قم: مؤسسه النشر الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۱۴ ق، المیزان فی تفسیر القرآن، سیدمحمدحسین طباطبایی (م ۱۴۰۲ق)، قم: اسماعیلیان، چاپ سوم، ۱۳۹۴ ق.</ref><ref>[[علی باقریفر|باقریفر، علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «الله»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص۷۰.</ref> | # '''بازگشت دائمی به سوی خدا''': «با [[توبه]] به سوی خدا بازگردید، بازگشتی [[خالص]]»<ref>نیایش چهلوپنجم با اقتباس از قرآن کریم.</ref>. بار خدایا! [[شام]] را به بامداد میآورم و بامداد را به شام میرسانم در حالی که عمل خویش اندک میشمارم و به [[گناه]] خود اعتراف میکنم و به خطای خویش [[اقرار]] میآورم<ref>نیایش پنجاهودوم.</ref>. «بارخدایا! به سوی تو میگریزم، از تو میترسم، به درگاه تو [[استغاثه]] میکنم، به تو [[امید]] میبندم، تو را میخوانم، به تو پناه میجویم، اعتمادم به توست و از تو [[یاری]] میخواهم، به تو [[ایمان]] میآورم و بر تو [[توکل]] میکنم و به [[جود]] و کَرَم تو متّکی هستم»<ref>نیایش پنجاهودوم.</ref>.<ref>همچنین نک: مدخلهای پروردگار، توحید، خداشناسی، شرک و کفر.</ref>.<ref>الاسماء و الصّفات، احمد بن الحسین البیهقی (م ۴۵۸ق)، تحقیق: عبدالله بن محمد الراشدی، جده: مکتبة السوادی؛ بحارالانوار، محمدباقر مجلسی، بیروت: مؤسسه الوفاء، چاپ دوم، ۱۴۰۳ ق؛ راهنمای موضوعی صحیفه سجادیه، دکتر علی شیروانی، معاونت پژوهشی و آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ اول، ۱۳۸۵ ش؛ صحیفه سجادیه، ترجمه عبدالمحمد آیتی، انتشارات سروش، چاپ ششم، ۱۳۸۵ ش؛ فرهنگنامه موضوعی صحیفه سجادیه، سیداحمد سجادی، مرکز تحقیقات رایانهای حوزه علمیه اصفهان، چاپ اول، ۱۳۸۵ ش؛ قرآن کریم، ترجمه سیدعلی موسوی گرمارودی، انتشارات قدیانی، چاپ دوم، ۱۳۸۴ ش؛ کشفالاسرار، رشیدالدین میبدی (م ۵۲۰ق) به کوشش علیاصغر حکمت، تهران، امیرکبیر، ۱۳۶۱ ش؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، فضلبن حسن طبرسی (امین الاسلام) (م ۵۴۸ق)، تحقیق: سیدهاشم رسولی محلاتی و سید فضلالله یزدی طباطبایی، بیروت: دارالمعرفة، چاپ دوم، ۱۴۰۸ ق؛ مفردات الفاظ القرآن، راغب اصفهانی، ترجمة مصطفی رحیمی نیا، نشر سبحان، چاپ دوم، ۱۳۸۸ ش؛ مکارم الاخلاق، فضلبن حسن طبرسی (امین الاسلام) (م ۵۴۸ق) تحقیق: علاء آل جعفر، قم: مؤسسه النشر الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۱۴ ق، المیزان فی تفسیر القرآن، سیدمحمدحسین طباطبایی (م ۱۴۰۲ق)، قم: اسماعیلیان، چاپ سوم، ۱۳۹۴ ق.</ref>.<ref>[[علی باقریفر|باقریفر، علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «الله»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص۷۰.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||