آیه مباهله در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

'''آیه مباهله''' {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}} ۶۱ [[سورۀ آل عمران]] است که مربوط به داستان مباهلۀ [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و همراه کردن اهل بیتشان با خود در برابر  نصارای [[نجران]] است. [[مفسران]] و [[متکلمان]] با استناد به روایاتی که در [[شأن نزول]] این [[آیه]] وارد شده و [[خمسه طیبه]] را مصداق آن می‌دانند، معتقدند که این آیه علاوه بر دلالت بر [[صدق]] [[دعوی نبوت]] و [[حقانیت]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}}، بر [[افضلیت اهل بیت]]{{عم}} و به تبع [[امامت]] آنها به ویژه [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} که به عنوان نفس [[رسول خدا]]{{صل}} از او یاد شده، دلالت دارد.

== معناشناسی مباهله ==

مباهله در اصطلاح به عملی گفته می‌شود که دو یا چند نفر مخالف در مسئلۀ مهم [[دینی]] یک جا جمع شوند و با اصرار و [[تضرع]] به درگاه [[خداوند]] از او بخواهند [[باطل]] را [[رسوا]] و [[مجازات]] کند<ref>حسن بن عبدالله ابو‎هلال عسکری، معجم الفروق اللغویه، ص۲۰.</ref>، همان کاری که پیامبر اسلام{{صل}} در برابر [[مسیحیان]] نجران کرد و این کار بیانگر تلاش‎های فراوان [[رسول اکرم]]{{صل}} برای [[دعوت]] [[اهل کتاب]] به [[دین اسلام]] بوده است<ref>ر.ک: [[زینب ابراهیمی|ابراهیمی، زینب]]، [[مباهله (مقاله)|مباهله]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)|فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲]]، ص۲۶۱.</ref>. به عبارت دیگر [[مباهله]] به این معنا است که کسانی بر سر مسئله مهم [[دینی]] با یکدیگر مجادله کنند و هیچ یک سخن طرف دیگر را نپذیرد. از این رو در جایی حضور یابند و با دعایی خاص و [[تضرع]] و [[زاری]]، از [[خداوند]] بخواهند که از میان آنها [[دروغگو]] را رسوا و مجازات کند<ref>مجمع البحرین‌، ۱/ ص ۲۵۸.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 50.</ref>

====[[ حدیث]] اول: ====

از [[امام سجاد]]{{ع}} نقل شده که فرمود: «وقتی‌که [[امام حسن]]{{ع}} با معاویه [[صلح]] کرد، معاویه به‌ پا خاست و به [[منبر]] رفت و به امام حسن{{ع}} گفت: «... بحمدالله [[خداوند]] ما را در امتیازات [[پیامبر]]{{صل}} [[شریک]] نموده و از هرچه پیامبر{{صل}} را [[منزّه]] نمود و خارج کرد، ما را نیز منزّه نموده و خارج کرد. این امتیاز لطفی است که خداوند به ما داده و فضیلتی است بر سایر [[مردم]] که به ما بخشیده است. خداوند موقعی که [[اهل‌کتاب]]، [[نبوّت]] آن حضرت را [[انکار]] کردند، فرمود: {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}؛ [[پیامبر اکرم]]{{صل}} برای [[مباهله]] با خود مصداق [[انفس]]، پدرم را و مصداق ابناء، من و برادرم را و مصداق [[زنان]]، مادرم را برد؛ از میان تمام [[مردم]] پس ما خانواده‌ او و گوشت و [[خون]] و نفس اوییم؛ ما از او و او از ماست.

====[[ حدیث]] دوم ====

{{متن حدیث|الرّضا{{ع}}- قَالَ الشَّیْخُ الْمُفِیدُ فِی کِتَابِ الْفُصُول: قَالَ الْمَأْمُونُ یَوْماً لِلرِّضَا{{ع}}: أَخْبِرْنِی بِأَکْبَرِ فَضِیلَهًٍْ لِامیرالمؤمنین{{ع}} یَدُلُّ عَلَیْهَا الْقُرْآنُ قَالَ فَقَالَ لَهُ الرِّضَا{{ع}} فَضِیلَهًٌْ فِی الْمُبَاهَلَهًِْ قَالَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ: {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللهِ عَلَی الْکاذِبِینَ}} فَدَعَا [[رسول‌الله]]{{صل}}، الْحَسَنَ وَ الْحُسَیْنَ{{عم}} فَکَانَا ابْنَیْهِ وَ دَعَا فَاطِمَهًَْ{{س}} فَکَانَتْ فِی هَذَا الْمَوْضِعِ نِسَاءَهُ وَ دَعَا [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} فَکَانَ نَفْسَهُ بِحُکْمِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَقَدْ ثَبَتَ أَنَّهُ لَیْسَ أَحَدٌ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ تَعَالَی أَجَلَّ مِنْ رسول‌الله{{صل}} وَ أَفْضَلَ فَوَجَبَ أَنْ لَا یَکُونَ أَحَدٌ أَفْضَلَ مِنْ نَفْسِ رسول‌الله{{صل}} بِحُکْمِ اللَّهِ تَعَالَی.

قَالَ فَقَالَ لَهُ الْمَأْمُونُ: أَلَیْسَ قَدْ ذَکَرَ اللَّهُ تَعَالَی الْأَبْنَاءَ بِلَفْظِ الْجَمْعِ وَ إِنَّمَا دَعَا رسول‌الله{{صل}} ابْنَیْهِ خَاصَّهًًْ وَ ذَکَرَ النِّسَاءَ بِلَفْظِ الْجَمْعِ وَ إِنَّمَا دَعَا رسول‌الله{{صل}} ابْنَتَهُ وَحْدَهَا فَأَلَّا جَازَ أَنْ یُذْکَرَ الدُّعَاءُ لِمَنْ هُوَ نَفْسُهُ وَ یَکُونَ الْمُرَادُ نَفْسَهُ فِی الْحَقِیقَهًِْ دُونَ غَیْرِهِ فَلَا یَکُونُ لِامیرالمؤمنین{{ع}} مَا ذَکَرْتَ مِنَ الْفَضْلِ قَالَ فَقَالَ لَهُ الرِّضَا{{ع}}: لَیْسَ یَصِحُّ مَا ذَکَرْتَ یَا امیرالمؤمنین{{ع}} وَ ذَلِکَ أَنَّ الدَّاعِیَ إِنَّمَا یَکُونُ دَاعِیاً لِغَیْرِهِ کَمَا أَنَّ الْآمِرَ آمِرٌ لِغَیْرِهِ وَ لَا یَصِحُّ أَنْ یَکُونَ دَاعِیاً لِنَفْسِهِ فِی الْحَقِیقَهًِْ کَمَا لَا یَکُونُ آمِراً لَهَا فِی الْحَقِیقَهًِْ وَ إِذَا لَمْ یَدْعُ رسول‌الله{{صل}} رَجُلًا فِی الْمُبَاهَلَهًِْ إِلَّا امیرالمؤمنین{{ع}} فَقَدْ ثَبَتَ أَنَّهُ نَفْسُهُ الَّتِی عَنَاهَا اللَّهُ سُبْحَانَهُ فِی کِتَابِهِ وَ جَعَلَ حُکْمَهُ ذَلِکَ فِی تَنْزِیلِهِ قَالَ فَقَالَ الْمَأْمُونُ إِذَا وَرَدَ الْجَوَابُ سَقَطَ السُّؤَالُ}}<ref>برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۲، ص۶۰۰؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج۱۰، ص۳۵۰ و بحارالأنوار، ج۳۵، ص۲۵۷ و بحارالأنوار، ج۴۹، ص۱۸۸؛ مفید، محمد بن محمد بن نعمان، الفصول المختارهًْ، ص۳۸</ref>

مأمون گفت: «مگر در این آیه خداوند ابناء را به [[تلفظ]] جمع ذکر نکرده امّا پیامبر اکرم{{صل}} دو فرزندش را فقط آورد و [[نساء]] را نیز به لفظ جمع فرموده و پیامبر اکرم{{صل}} فقط [[فاطمه]]{{س}} را تنها آورد، چرا نمی‌توان مدّعی شد که منظور از {{متن قرآن|أَنْفُسَنا}}؛ واقعاً نفس خود پیامبر اکرم{{صل}} باشد نه دیگری در نتیجه‌، فضیلتی که شما از آیه استفاده کردید برای امیرالمؤمنین{{ع}}[[ ثابت]] نخواهد شد».  

امام رضا{{ع}} فرمود: «این ادّعای تو صحیح نیست زیرا [[انسان]]، کسی غیر از خود را می‌خواند و صدا می‌زند نه خود را! چنانچه امر کننده به دیگری امر می‌کند نه به خود! و این صحیح نیست که واقعاً پیامبر{{صل}} خود را صدا زده باشد چنانچه نمی‌شود امر به خود کند»! وقتی پیامبر اکرم{{صل}} در مباهله مردی جز امیرالمؤمنین{{ع}} را شرکت نداد می‌فهمیم که نفس پیامبر{{صل}} در این آیه امیرالمؤمنین{{ع}} است و این امتیاز را در [[قرآن]] به او بخشید».  

[[مأمون]] گفت: «وقتی [[جواب]] آمد، سؤال از بین می‌رود».

====[[ حدیث]] سوم ====

{{متن حدیث|عَنْ مَکْحُولٍ قَالَ قَالَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ علی‌بن‌ابی‌طالب{{ع}}: لَقَدْ عَلِمَ الْمُسْتَحْفِظُونَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِیِّ مُحَمَّدٍ{{صل}} أَنَّهُ لَیْسَ فِیهِمْ رَجُلٌ لَهُ مَنْقَبَهًٌْ إِلَّا وَ قَدْ شَرِکْتُهُ فِیهَا وَ فَضَلْتُهُ، وَ لِی سَبْعُونَ مَنْقَبَهًًْ لَمْ یَشْرَکْنِی فِیهَا أَحَدٌ مِنْهُمْ. قُلْتُ یَا [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} فَأَخْبِرْنِی بِهِنَّ. فَقَالَ{{ع}}... وَ أما الرَّابِعَهًُْ وَ الثَّلَاثُونَ فَإِنَّ النَّصَارَی ادَّعَوْا أَمْراً فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ}} فَکَانَتْ نَفْسِی نَفْسَ رَسُولِ{{صل}}، وَ النِّسَاءُ فَاطِمَهًَْ{{س}}، وَ الْأَبْنَاءُ الْحَسَنَ وَ الْحُسَیْنَ{{عم}}، ثُمَّ نَدِمَ الْقَوْمُ فَسَأَلُوا [[رسول‌الله]]{{صل}} الْإِعْفَاءَ فَأَعْفَاهُمْ، وَ الَّذِی أَنْزَلَ التَّوْرَاهًَْ عَلَی مُوسَی{{ع}} وَ الْفُرْقَانَ عَلَی مُحَمَّدٍ{{صل}} لَوْ بَاهَلُونَا لَمُسِخُوا قِرَدَهًًْ وَ خَنَازِیرَ.}} <ref>برازش، علیرضا، تفسیر اهل{{ع}}، ج۲، ص۶۰۲؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج۳۱، ص۴۳۹، صدوق، الخصال، ج۲، ص۵۷۶</ref>

مکحول گوید: [[امام علی]]{{ع}} فرمود: «از [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} آنان که مطالب را [[نیکو]] به خاطر می‌سپارند می‌دانند که در میان آنان کسی نیست که دارای منقبتی باشد مگر اینکه من [[شریک]] او بوده‌ام و بر او [[برتری]] داشتم ولی هفتاد منقبت مرا هست که هیچ‌ یک از آنان را در آن شرکتی نیست».  

عرض کردم: «ای [[أمیرالمؤمنین]]{{ع}} مرا از آن منقبت‌ها [[آگاه]] گردان»!

فرمود: «[[نصاری]] مدّعی شدند که با [[پیغمبر]]{{صل}} [[مباهله]] کنند، [[خدا]] [این [[آیه]] را] فرو فرستاد: {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ}} در اینجا نفس من، نفس [[رسول‌خدا]]{{صل}} بود و منظور از [[زنان]]، فاطمه‌ زهرا{{س}} و از پسران، حسن و حسین{{عم}} است سپس جمعیّت نصاری پشیمان شدند [[و]] از رسول‌خدا{{صل}} [[طلب]] [[بخشش]] کردند، و آن حضرت درخواست آنان را پذیرفت. به [[حقّ]] آنکه [[تورات]] را بر [[موسی]]{{ع}} و [[قرآن]] را به محمّد{{صل}} فرستاد، اگر با ما [[مباهله]] کرده بودند همه به‌صورت میمون‌ها و خوک‌هایی [[مسخ]] می‌شدند».

====[[ حدیث]] چهارم ====

{{متن حدیث|أَبُو أَحْمَدَ هَانِئُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مَحْمُودٍ الْعَبْدِیُّ عَنْ أَبِیهِ بِإِسْنَادِهِ رَفَعَهُ إِلَی مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ{{ع}} قَال: دَخَلْتُ عَلَی الرَّشِید... فَقَالَ لِی لِمَ جَوَّزْتُمْ لِلْعَامَّهًِْ وَ الْخَاصَّهًِْ أَنْ یَنْسِبُوکُمْ إِلَی رسول‌ [[الله]]{{صل}} وَ یَقُولُونَ لَکُمْ یَا بَنِی [[رسول‌الله]]{{صل}} وَ أَنْتُمْ بَنُو عَلِیٍّ{{ع}} وَ إِنَّمَا یُنْسَبُ الْمَرْءُ إِلَی أَبِیهِ وَ فَاطِمَهًُْ{{س}} إِنَّمَا هِیَ وِعَاءٌ وَ النَّبِیُّ جَدُّکُمْ مِنْ قِبَلِ أُمِّکُمْ... فَقُلْت: قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَأَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللهِ عَلَی الْکاذِبِینَ}} وَ لَمْ یَدَّعِ أَحَدٌ أَنَّهُ أَدْخَلَ النَّبِیُّ{{صل}} تَحْتَ الْکِسَاءِ عِنْدَ مُبَاهَلَهًِْ النَّصَارَی إِلَّا [[علی‌بن‌ابی‌طالب]]{{ع}}وَ فَاطِمَهًَْ{{س}} وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَیْنَ{{عم}} فَکَانَ تَأْوِیلُ قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَبْناءَنا الْحَسَنَ وَ الْحُسَیْنَ{{عم}} وَ نِساءَنا فَاطِمَهًَْ{{س}} وَ أَنْفُسَنا علی‌بن‌ابی‌طالب{{ع}}.}} <ref>برازش، تفسیر اهل بیت{{عم}}، ج۲، ص۶۰۲؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج۹۳، ص۲۴۰؛ طبرسی، الاحتجاج، ج۲، ص۳۹۱؛ مفید، الاختصاص، ص۵۶، صدوق، عیون أخبارالرضا{{ع}}، ج۱، ص۸۳؛ اربلی، کشف الغمهًْ، ج۲، ص۲۵۱</ref>

[[ابواحمد]] هانی از پدرش در [[حدیث]] مرفوعی از [[امام]] موسی‌کاظم{{ع}} چنین نقل می‌کند:

«بر [[هارون]] الرشید وارد شدم..».. گفت: «به چه سبب برای خاصّه و عامه‌ تجویز کرده‌اید که شما را به [[رسول‌خدا]]{{صل}} نسبت دهند و به شما [[ائمّه]]، پسرانِ رسول‌خدا{{صل}} گویند؟! و حال آنکه شما [[فرزندان علی]]{{ع}} هستید و مرد را به پدرش نسبت می‌دهند و اصل نطفه از پدر است و [[فاطمه]]{{س}} دختر [[رسول]]{{صل}} طرف آن است و [[پیغمبر]]{{صل}} جدّ شما از جانب مادر شما است..»..

گفتم: «این آیه‌ شریفه: {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ [[الله]] عَلَی الْکاذِبِینَ}}؛ هیچ‌کس ادّعا نکرده است که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در هنگام [[مباهله]] با [[نصاری]] کسی را به‌ جز علیّ‌ بن‌ ابی‌ طالب{{ع}} و [[فاطمه]]{{س}} و حسن و حسین{{عم}} را به همراه خود و در زیر عبای خود قرار داده است. پس مراد از {{متن قرآن|أَبْناءَنا}}؛ همان حسن و حسین{{عم}} است و مراد از {{متن قرآن|نِساءَنا}}؛ فاطمه{{س}} و مراد از َ{{متن قرآن|أَنْفُسَنا}}؛ علیّ‌ بن‌ أبی‌ طالب{{ع}}.

{{متن حدیث|حَضَرَ الرِّضَا{{ع}} مَجْلِسَ الْمَأْمُونِ بِمَرْوَ وَ قَدِ اجْتَمَعَ فِی مَجْلِسِهِ جَمَاعَهًٌْ مِنْ عُلَمَاءِ... فَقَالَ الْمَأْمُون: هَلْ فَضَّلَ اللَّهُ الْعِتْرَهًَْ عَلَی سَائِرِ النَّاسِ؟ فَقَالَ أَبُوالْحَسَنِ{{ع}}: إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَبَانَ فَضْلَ الْعِتْرَهًِْ عَلَی سَائِرِ النَّاسِ فِی قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ: {{متن قرآن|إِنَّ اللهَ اصْطَفی آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِیمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَی الْعالَمِینَ ذُرِّیَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ...}} قَالَتِ الْعُلَمَاءُ: فَأَخْبِرْنَا هَلْ فَسَّرَ اللَّهُ تَعَالَی الِاصْطِفَاءَ فِی الْکِتَابِ؟ فَقَالَ الرِّضَا{{ع}}: فَسَّرَ الِاصْطِفَاءَ فِی الظَّاهِرِ سِوَی الْبَاطِنِ فِی اثْنَیْ عَشَرَ مَوْطِناً وَ مَوْضِعاً وَ أما الثَّالِثَهًُْ فَحِینَ مَیَّزَ اللَّهُ الطَّاهِرِینَ مِنْ خَلْقِهِ فَأَمَرَ نَبِیَّهُ{{صل}} بِالْمُبَاهَلَهًِْ بِهِمْ فِی آیَهًِْ الِابْتِهَالِ فَقَالَ عَزَّ وَ جَلَّ: یَا مُحَمَّدُ{{صل}} {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ و َأَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللهِ عَلَی الْکاذِبِینَ}} فَأَبْرَزَ النَّبِیُّ{{صل}} عَلِیّاً{{ع}} وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَیْنَ{{عم}} وَ فَاطِمَهًَْ{{س}} وَ قَرَنَ أَنْفُسَهُمْ بِنَفْسِهِ فَهَلْ تَدْرُونَ مَا مَعْنَی قَوْلِهِ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ قَالَتِ الْعُلَمَاءُ عَنَی بِهِ نَفْسَهُ فَقَالَ أَبُوالْحَسَنِ{{ع}} إِنَّمَا عَنَی بِهَا [[علی‌بن‌ابی‌طالب]]{{ع}} وَ مِمَّا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ قَوْلُ النَّبِیِّ{{صل}} لَیَنْتَهِیَنَّ بَنُو وَلِیعَهًَْ أَوْ لَأَبْعَثَنَّ إِلَیْهِمْ رَجُلًا کَنَفْسِی یَعْنِی علی‌بن‌ابی‌طالب{{ع}} وَ عَنَی بِالْأَبْنَاءِ الْحَسَنَ وَ الْحُسَیْنَ{{عم}} وَ عَنَی بِالنِّسَاءِ فَاطِمَهًَْ{{س}} فَهَذِهِ خُصُوصِیَّهًٌْ لَا یَتَقَدَّمُهُمْ فِیهَا أَحَدٌ وَ فَضْلٌ لَا یَلْحَقُهُمْ فِیهِ بَشَرٌ وَ شَرَفٌ لَا یَسْبِقُهُمْ إِلَیْهِ خَلْقٌ إِذْ جَعَلَ نَفْسَ عَلِیٍّ{{ع}} کَنَفْسِهِ فَهَذِهِ الثَّالِثَهًْ.}} <ref>برازش، علیرضا، [[تفسیر اهل بیت]]{{ع}}، ج۲، ص۶۰۴، [[مجلسی]]، محمدباقر، بحارالأنوار، ج۲۵، ص۲۲۳، [[الأمالی]]، [[صدوق]]، ص۵۲۵؛ [[حرانی]]، ابن شعبه، [[تحف العقول]]، ص۴۲۹؛ صدوق، [[عیون]] أخبارالرضا{{ع}}،ج۱، ص۲۳۱؛ [[طبری]]، عماد الدین، بشارهًْ المصطفی، ص۲۲۹</ref>

[[امام رضا]]{{ع}} در [[مرو]] وارد مجلس [[مأمون]] حاضر شد. در مجلس او جمعی از [[دانشمندان]] جمع بودند... مأمون گفت: «آیا [[عترت]]{{عم}} را بر دیگران فضلی است»؟

[[امام]]{{ع}} فرمود: «[[خدا]] فضل عترت{{عم}} را بر دیگران در کتاب محکمش آشکار ساخته است».  

مأمون گفت: «در کجای [[قرآن]] آمده است»؟

امام رضا{{ع}} فرمود: [[خداوند]]، [[آدم]] و نوح و [[آل ابراهیم]] و [[آل عمران]] را بر جهانیان [[برتری]] داد. آنها [[فرزندان]] و [دودمانی] بودند که [از نظر [[پاکی]] و [[تقوا]] و [[فضیلت]]]، بعضی از بعض دیگر گرفته شده بودند.  

[[علما]] گفتند: «آیا خداوند در قرآن [[اصطفاء]] و [[برگزیدن]] را [[تفسیر]] نموده است»؟

امام فرمود: «خداوند اصطفاء را در [[دوازده]] مورد از قرآن آشکارا تفسیر نموده غیر از آنچه در [[باطن قرآن]] است و امّا سوّم آنجا که خداوند شخصیّت‌های [[پاک]] و طاهر را معیّن می‌فرماید به [[پیامبر]] در [[آیه‌ مباهله]] دستور [[نیایش]] و [[ابتهال]] می‌دهد در این [[آیه]] {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ الله عَلَی الْکاذِبِینَ}}، [[پیامبر اکرم]]{{صل}} برای [[مباهله]]؛ علی{{ع}} و حسن و حسین{{عم}} و [[فاطمه]]{{س}} را ابراز و نفس آنها را [[قرین]] نفس او قرار می‌دهد. می‌دانید معنی {{متن قرآن|أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ}}؛ چیست»؟

علما گفتند: «منظور نفس خود پیامبر{{صل}} است».  

امام فرمود: «منظور از نفس پیامبر{{صل}}، علیّ‌بن‌ابی‌طالب{{ع}} است. از مطالبی که دلیل این مطلب است، فرمایش پیامبر{{صل}} است باید بنی‌ولیعه از این کار خود دست بردارند وگرنه شخصی به سرکوبی آنها می‌فرستم که مانند نفس من است. منظور علیّ‌بن‌ابی‌طالب{{ع}} است و منظور از أَبْناءَ؛ در آیه، حسن و حسین{{عم}} است و مراد از [[زنان]] فاطمه{{س}}. این امتیازی است که هیچ‌کس به آنها نمی‌رسد و مقامی است که هیچ‌کس را یارای رسیدن به آن نیست زیرا نفس علی{{ع}} را مانند نفس [[پیامبر]]{{صل}} قرار داده است.

====[[ حدیث]] ششم ====

{{متن حدیث|عَنِ الشَّعْبِیِّ قَال: جَاءَ الْعَاقِبُ وَ السَّیِّدُ النَّجْرَانِیَّانِ إِلَی رسول‌الله{{صل}}، فَدَعَاهُمْ إِلَی الْإِسْلَامِ فَقَالَا: إِنَّنَا مُسْلِمَانِ. فَقَالَ: إِنَّهُ یَمْنَعُکُمَا مِنَ الْإِسْلَامِ ثَلَاثٌ أَکْلُ الْخِنْزِیرِ وَ تَعْلِیقُ الصَّلِیبِ وَ قَوْلُکُمْ فِی عِیسَی‌ابْنِ‌مَرْیَمَ{{ع}}. فَقَالَا: وَ مِنْ أَیْنَ عِیسَی{{ع}} فَسَکَتَ. فَنَزَلَ الْقُرْآنُ {{متن قرآن|إِنَّ مَثَلَ عِیسی عِنْدَ اللهِ کَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ}} إِلَی آخِرِ الْقِصَّهًِْ {{متن قرآن|فَنَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللهِ عَلَی الْکاذِبِینَ}} فَقَالَا: فَنُبَاهِلُکَ فَتَوَاعَدُوا لِغَدٍ. فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ: لَا تُلَاعِنْهُ فَوَ اللَّهِ لَئِنْ کَانَ نَبِیّاً لَا تَرْجِعُ إِلَی أَهْلِکَ وَ لَکَ عَلَی وَجْهِ الْأَرْضِ أَهْلٌ وَ لَا مَالٌ. فَلَمَّا أَصْبَحَ النَّبِیُّ{{صل}}، أَخَذَ بِیَدِ عَلِیٍّ{{ع}} وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ{{عم}} وَ قَدَّمَهُمْ وَ جَعَلَ فَاطِمَهًَْ{{س}} وَرَاءَهُمْ ثُمَّ قَالَ لَهُمَا: تَعَالَیَا فَهَذَا أَبْنَاؤُنَا الْحَسَنُ وَالْحُسَیْنُ{{عم}} وَهَذَا نِسَاؤُنَا فَاطِمَهًُْ{{س}} وَ أَنْفُسُنَا عَلِیٌّ{{ع}}. فَقَالَا: لَا نُلَاعِنُک.}} <ref>برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۲، ص۶۰۶؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، ج۲۱، ص۳۴۷ و ج۳۵، ص۲۶۲ و ج۳۵، ص۲۶۴؛ فرات الکوفی، ص۸۶؛ حسکانی۱، شواهدالتنزیل، ج۱، ص۱۵۸</ref>

[[شعبی]] گوید: عاقب و سیّد از اهالی [[نجران]] نزد [[رسول‌خدا]]{{صل}} آمدند و آن حضرت آنها را به [[اسلام]] [[دعوت]] فرمود.  

گفتند: «ما [[مسلمان]] هستیم».  

حضرت فرمود: «سه چیز شما را از اسلام بازمی‌دارد:[[ خوردن]] گوشت خوک، آویزان‌کردن [[صلیب]] و سخنتان در مورد عیسی‌ بن‌ [[مریم]]{{ع}}».  

گفتند: «[[عیسی]]{{ع}} از کجاست (پدرش کیست)»؟

[[پیامبر]]{{صل}} ساکت شد؛ پس [[قرآن]] نازل شد: {{متن قرآن|إِنَّ مَثَلَ عِیسی عِنْدَ الله کَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ... فَنَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللهَ عَلَی الْکاذِبِینَ.}}

گفتند: «با تو [[مباهله]] می‌کنیم»؛ پس برای فردا با یکدیگر [[وعده]] گذاشتند. یکی از آن دو به رفیقش گفت: «با او ملاعنه نکن! به [[خدا]] [[سوگند]]! اگر پیامبر{{صل}} باشد به‌ سوی خانواده‌ات برنمی‌گردی و برای تو در روی [[زمین]] نه خانواده‌ای و نه [[مال]] و نه ثروتی هست».

 

وقتی‌که [[پیامبر]]{{صل}} صبح کرد،[[ دست]] علی و حسن و حسین{{عم}} را گرفت و آنها را جلو انداخت و [[فاطمه]]{{س}} را پشت سر آنها قرار داد. سپس به آن دو فرمود: «بیایید؛ این فرزندانمان حسن و حسین{{عم}} و این [[زنان]] ما فاطمه{{س}} و خودمان [کسی که به منزله‌ خودمان است] علی{{ع}} است». گفتند: «با تو ملاعنه نمی‌کنیم».

تعدادی از [[عالمان]] بزرگ [[اهل تسنن]] [[حدیث مناشده]] امیرالمؤمنین{{ع}} در [[شورا]] را به اسانید خود از ابوذرّ و ابوالطفیل [[روایت]] کرده‌اند که از جمله می‌توان به افرادی هم چون دارقطنی، [[ابن مردویه]]، ابن عبدالبرّ، [[حاکم نیشابوری]]، [[سیوطی]]، ابن حجر مکی و [[متّقی هندی]] اشاره نمود.

احمد در مسند این [[حدیث]] را از [[سعد بن ابی‌وقاص]] نقل کرده و سند آن نیز صحیح است. در این حدیث سه [[فضیلت]] برای [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} ذکرشده است، یعنی صدور [[حدیث منزلت]]، [[حدیث رایت]] ([[پرچم]]) در [[جنگ خیبر]] و [[حدیث مباهله]]. مسلم نیز در صحیح خود از سعد بن ابی‌وقاص [[روایت]] را به صورت دیگری نقل می‌کند. وی می‌نویسد: {{متن حدیث|حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ (وَ تَقَارَبَا فِي اللَّفْظِ). قَالَا: حَدَّثَنَا حَاتِمٌ (وَ هُوَ ابْنُ إِسْمَاعِيلَ) عَنْ بُكَيْرِ بْنِ مِسْمَارٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: أَمَرَ مُعَاوِيَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ سَعْدًا، فَقَالَ: مَا مَنَعَكَ أَنْ تَسُبَّ أَبَا التُّرَابِ؟ فَقَالَ: أَمَّا مَا ذَكَرْتُ ثَلَاثًا، قَالَهُنَّ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}}، فَلَنْ أَسُبَّهُ. لَأَنْ تَكُونَ لِي وَاحِدَةٌ مِنْهُنَّ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ حُمْرِ النَّعَمِ. سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} يَقُولُ لَهُ، خَلَّفَهُ فِي بَعْضِ مَغَازِيهِ، فَقَالَ لَهُ عَلِيٌّ: يَا رَسُولَ اللَّهِ! خَلَّفْتَنِي مَعَ النِّسَاءِ وَ الصِّبْيَانِ؟! فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}}: «أَ مَا تَرْضَى أَنْ تَكُونَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلَّا أَنَّهُ لَا نُبُوَّةَ بَعْدِي». وَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ يَوْمَ خَيْبَرَ: «لَأُعْطِيَنَّ الرَّايَةَ رَجُلًا يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ، وَ يُحِبُّهُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ‌». قَالَ: فَتَطَاوَلْنَا لَهَا، فَقَالَ: «ادْعُوا لِي عَلِيًّا» فَأُتِيَ بِهِ أَرْمَدَ، فَبَصَقَ فِي عَيْنِهِ، وَ دَفَعَ الرَّايَةَ إِلَيْهِ، فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ. وَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ: {{متن قرآن|فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ}}، دَعَا رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} عَلِيًّا وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَنًا وَ حُسَيْنًا فَقَالَ: «اللَّهُمَّ! هَؤُلَاءِ أَهْلِي»}}؛ مسلم به سند خود از [[سعد بن ابی‌وقاص]] نقل می‌کند که گفت: [[معاویة بن ابی‌سفیان]] به [[سعد]] دستور داد که علی{{ع}} را [[سبّ]] کند و گفت: «چه چیز مانع از آن است که تو [[ابوتراب]] را سبّ نکنی؟». در [[جواب]] پاسخ داد: به خاطر سه فضیلتی که از او به یاد دارم و [[رسول خدا]]{{صل}} درباره او فرموده است، او را سبّ نمی‌کنم؛ زیرا اگر یکی از آن [[فضیلت‌ها]] برای من بود نزد من از تمام دارائی‌های [[دنیا]] دوست‌داشتنی‌تر بود. شنیدم رسول خدا{{صل}} درباره او فرمود: «آن‌گاه که علی{{ع}} را در یکی از [[جنگ‌ها]] به نمایندگی از خود در [[مدینه]] گذاشته بود، علی{{ع}} به [[پیامبر]] عرض کرد: «ای رسول خدا، آیا مرا به همراه [[زنان]] و کودکان در [[شهر]] می‌گذاری؟» رسول خدا{{صل}} به او فرمود: «آیا [[راضی]] نیستی که جایگاه تو نزد من همانند جایگاه [[هارون]] نزد [[موسی]] باشد؟ جز در [[مقام نبوت]]، به خاطر این که پس از من نبوتی نیست» و نیز از پیامبر شنیدم که در [[روز خیبر]] فرمود: «[[پرچم]] را به دست مردی خواهم داد که [[خدا]] و رسولش او را [[دوست]] دارد و خدا و رسولش او را دوست می‌دارند». ما سرهای خود را به [[طمع]] آن بالا گرفته بودیم. پیامبر فرمود: «علی{{ع}} را نزد من فرا خوانید». علی{{ع}} با چشم درد نزد حضرتش آمد و پیامبر آب دهان [[مبارک]] را به چشمان ایشان مالید و پرچم را به او سپرد و [[خداوند]] به واسطه [[امیرالمؤمنین]] فتح و [[گشایش]] نصیب [[مسلمانان]] کرد. و چون [[آیه مباهله]] {{متن قرآن|فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ}} نازل شد، رسول خدا{{صل}} علی، [[فاطمه]] حسن و حسین{{عم}} را فرا خواند و عرضه داشت: «بارالها، اینان [[أهل]] من هستند»<ref>صحیح مسلم، ج۷، ص۱۲۰-۱۲۱.</ref>.

آیا این مصداق بارز [[تحریف]] نیست؟ البته تصرف در محتوای [[روایات]] در میان [[عالمان]] [[سنی]] امری عادی است و اگر بتوان در همین مورد خاص اختلاف میان نقل‌ها را در [[فضائل امیرالمؤمنین]]{{ع}} حمل بر صحت نمود، به [[یقین]] تغییرات دیگر قابل توجیه نیستند و مصداق بارز تحریف خواهند بود. برای نمونه نقل‌های مختلف حدیث سعد را مرور می‌کنیم: مسلم، ترمذی، [[نسائی]]، [[ابن عساکر]]، [[ابن اثیر]]، [[ابن حجر]]، [[ذهبی]]، [[ابن کثیر]]، خوارزمی و دیگران این حدیث را به سند واحد ذکر کرده‌اند. آنان می‌نویسند: {{متن حدیث|أَمَرَ مُعَاوِيَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ سَعْدًا فَقَالَ: مَا مَنَعَكَ أَنْ تَسُبَّ أَبَا التُّرَابِ؟}}<ref>صحیح مسلم، ج۷، ص۱۲۰؛ سنن الترمذی، ج۵، ص۳۰۱، ح۳۸۰۸؛ السنن الکبری (نسائی)، ج۵، ص۱۰۷، ح۸۳۹۹؛ خصائص أمیرالمؤمنین{{ع}} (نسائی)، ص۴۸؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۱۱۱؛ أسد الغابة، ج۴، ص۲۵؛ الإصابة، ج۴، ص۴۶۸؛ تاریخ الإسلام، ج۳، ص۶۲۷؛ البدایة والنهایة، ج۷، ص۳۶۷؛ المناقب (خوارزمی)، ص۱۰۸؛ الجوهرة فی نسب الإمام علی وآله، ص۶۹؛ مسند سعد بن أبی وقاص، ص۵۱، ش ۱۹.</ref>؛ معاویه به [[سعد]] دستور داد که [[امیرالمؤمنین]] را [[سبّ]] کند و گفت: «چه چیز مانع از آن است که تو علی را سبّ کنی؟».

و یا [[ابن ماجه]] در این باره آورده است: {{متن حدیث|قَدِمَ مُعَاوِيَةُ فِي بَعْضِ حَجَّاتِهِ، فَدَخَلَ عَلَيْهِ سَعْدٌ، فَذَكَرُوا عَلِيًّا. فَنَالَ مِنْهُ. فَغَضِبَ سَعْدٌ، وَ قَالَ:...}}<ref>سنن ابن ماجه، ج۱، ص۴۵، ح۱۲۱. همچنین ر.ک: المصنّف (ابن أبی شیبه)، ج۷، ص۴۹۶، ح۱۵.</ref>؛ معاویه در یکی از سفرهای [[حج]] وارد [[مکه]] شد، سعد بر او داخل گشت و از علی{{ع}} یاد کردند و معاویه از ایشان [[عیب‌جویی]] کرد، پس [[سعد]] [[خشمگین]] شد و گفت:... . [[ابن کثیر]] و [[خطیب بغدادی]] همین حدیث را با همین سند و متن آورده‌اند، اما عبارت {{متن حدیث|فَنَالَ مِنْهُ فَغَضِبَ سَعْدٌ}} را حذف کرده‌اند<ref>البدایة والنهایة، ج۷، ص۳۷۶؛ الإکمال فی أسماء الرجال، ص۷۹.</ref>.

علت این تصرفات آن است که سنیان می‌کوشند بدی‌های بزرگان خود را - ولو با [[دروغ]] و تزویر! - بپوشانند. این تلاش نافرجام در [[کلام]] برخی از [[اهل]] [[سنّت]] هم چون نووی آشکارتر است. آنجا که می‌نویسد: [[علما]] گفته‌اند: لازم است احادیثی را که در ظاهر آن [[روایات]] عیبی بر [[صحابه]] وارد شده است [[تأویل]] نمود. همچنین گفته‌اند: چیزی در روایات افراد مورد اعتماد و ثقه نیامده است، مگر آنکه تأویلش ممکن است. پس در کلام معاویه نیز تصریحی بر امر او به سعد مبنی بر سبّ امیرالمؤمنین{{ع}} وجود ندارد و معاویه از علتی که مانع سبّ امیرالمؤمنین{{ع}} توسط سعد بوده پرسیده است، مانند آنکه بپرسد: «آیا از روی ورع، [[ترس]]، یا غیر آن امتناع می‌ورزی؟». پس اگر از روی ورع و بدین جهت باشد که [[مقام]] او را از اینکه [[سبّ]] شود بالاتر می‌دانی، در این صورت مصیب و [[نیکوکاری]]، و اگر امتناع تو سبب دیگری داشته، پاسخ دیگری خواهد داشت.

# اگر این قاعده تنها درباره احادیثی است که به ظاهر عیبی بر یک [[صحابی]] وارد می‌کند، پس به چه دلیل آن را به [[احادیث]] مربوط به [[فضائل امیرالمؤمنین]]{{ع}} نیز سرایت می‌دهید؟ چرا به ظاهر آنها اخذ نمی‌کنید، بلکه از صراحت و [[نصوص]] آنها نیز [[اعراض]] می‌کنید؟ همان‌طور که در [[حدیث مباهله]] که تنها به [[تأویل]] آن اکتفا نکرده، بلکه به القای شمول و [[تحریف]] آن اقدام می‌کنید؟!:

'''روایت ابن شبه نمیری'''

 

در خور توجه است که در این [[روایت]]، از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} ذکری به میان نیامده است! و این خود [[شاهد]] دیگری بر [[کتمان]] [[فضائل امیرالمؤمنین]]{{ع}} توسط معاندان است. [[طبری]] در روایت دیگری می‌نویسد: {{متن حدیث|حَدَّثَنِي يُونُسُ، قَالَ: أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا ابْنُ زَيْدٍ، قَالَ: قِيلَ لِرَسُولِ اللَّهِ{{صل}}: لَوْ لاَعَنْتَ الْقَوْمَ، بِمَنْ كُنْتَ تَأْتِي حِينَ قُلْتَ: {{متن قرآن|أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ}}؟ قَالَ: حَسَنٌ وَ حُسَيْنٌ}}؛ [[یونس]]، از [[ابن وهب]]، از [[ابن زید]] نقل می‌کند که به [[رسول خدا]]{{صل}} عرض شد: اگر قرار بود مباهله انجام شود و این [[قوم]] را [[لعنت]] کنید، آن‌گاه که گفتید: {{متن قرآن|أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ}} شما چه کسانی را همراه خود می‌بردید؟ پیامبر فرمود: «حسن و حسین{{ع}} را می‌بردم».

و نیز به طریق دیگری روایت می‌کند که: {{متن حدیث|وَ أَخْرَجَ أَبُو نُعَيْمٍ فِي (الدَّلَائِلِ) مِنْ طَرِيقِ الْكَلْبِيِّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ:... وَ قَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} خَرَجَ وَ مَعَهُ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ فَاطِمَةُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}}: «إِنْ أَنَا دَعَوْتُ فَأَمِّنُوا أَنْتُمْ». فَأَبَوْا أَنْ يُلَاعِنُوهُ وَ صَالَحُوهُ عَلَى الْجِزْيَةِ}}؛ ابونعیم در کتاب [[دلایل النبوة]] از طریق کلبی، از [[ابوصالح]]، از [[ابن عباس]] آورده است:... به تحقیق رسول خدا{{صل}} در حالی خارج شد که علی، حسن، حسین و فاطمه{{عم}} همراه ایشان بودند. پس رسول خدا{{صل}} فرمود: «وقتی من [[دعا]] کردم شما آمین بگویید»، امّا [[نصارا]] از [[مباهله]] ابا کردند و با [[پیامبر]] بر پرداخت [[جزیه]] به توافق کردند.

[[سیوطی]] در نقلی دیگر می‌نویسد: {{متن حدیث|أَخْرَجَ مُسْلِمٌ، وَ التِّرْمِذِيُّ، وَ ابْنُ الْمُنْذِرِ، وَ الْحَاكِمُ، وَ الْبَيْهَقِيُّ فِي سُنَنِهِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، قَالَ: لَمَّا نَزَلَتْ هذِهِ الْآيَةُ: {{متن قرآن|قُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ}}، دَعَا رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً، فَقَالَ: اللَّهُمَّ هَؤُلَاءِ أَهْلِي}}<ref>الدرّ المنثور، ج۲، ص۳۸-۳۹.</ref>؛ مسلم، [[ترمذی]]، [[ابن منذر]]، [[حاکم]] و بیهقی (در [[سنن]] خود) از [[سعد بن ابی‌وقاص]] نقل می‌کنند که گفت: وقتی [[آیه]] {{متن قرآن|قُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ}} نازل شد، [[رسول خدا]]{{صل}} علی، فاطمه، حسن و حسین{{عم}} را فراخواندند و عرضه داشتند: «بارالها، اینان [[اهل]] من هستند»<ref>[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۳ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۳]]، ص ۲۷۷.</ref>.

ابن اثیر [[حدیث]] [[سعد بن ابی‌وقاص]] را به چند سند از [[ترمذی]] روایت کرده<ref>أسد الغابة فی معرفة الصحابة، ج۴، ص۲۵-۲۶.</ref> و حدیث دیگری را در تاریخش به صورت ارسال مسلّمات نقل می‌کند. وی می‌نویسد: {{متن حدیث|وَ أَمَّا نَصَارَى نَجْرَانَ، فَإِنَّهُمْ أَرْسَلُوا الْعَاقِبَ وَ السَّيِّدَ فِي نَفَرٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ{{صل}}، وَ أَرَادُوا مُبَاهَلَتَهُ، فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} وَ مَعَهُ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ، فَلَمَّا رَأَوْهُمْ قَالُوا: «هَذِهِ وُجُوهٌ لَوْ أَقْسَمَتْ عَلَى اللَّهِ أَنْ يُزِيلَ الْجِبَالَ لَأَزَالَهَا». فَلَمْ يُبَاهِلُوهُ، وَ صَالَحُوهُ عَلَى أَلْفَيْ حُلَّةٍ، ثَمَنُ كُلِّ حُلَّةٍ أَرْبَعُونَ دِرْهَماً، وَ عَلَى أَنْ يُضَيِّفُوا رُسُلَ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}}. وَ جَعَلَ لَهُمْ ذِمَّةَ اللَّهِ تَعَالَى وَ عَهْدَهُ أَلَّا يُفْتَنُوا عَنْ دِينِهِمْ، وَ لَا يُعْشَرُوا، وَ شَرَطَ عَلَيْهِمْ أَنْ لَا يَأْكُلُوا الرِّبَا وَ لَا يَتَعَامَلُوا بِهِ}}<ref>الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۲۹۳-۲۹۴.</ref>؛ [[نصارای نجران]] «عاقب» و «سیّد» را به همراهی کسی به سوی [[رسول خدا]]{{صل}} فرستادند و قصد داشتند با ایشان مباهله کنند. آن‌گاه رسول خدا{{صل}} درحالی‌که علی، [[فاطمه]]، حسن و حسین{{عم}} همراه ایشان بودند به سوی آنان رفت. چون [[نصرانیان]] ایشان را دیدند، گفتند: «اینان چهره‌هایی هستند که اگر [[خدا]] را [[سوگند]] دهند که [[کوه]] را از جا برکَنَد، قطعاً [[خداوند]] این کار را خواهد کرد». از همین رو با [[پیامبر]] مباهله نکرده و بر دو هزار [[جامه]] با ایشان [[مصالحه]] کردند که قیمت هر جامه‌ای چهل درهم بود. افزون بر آنکه فرستادگان رسول خدا را نیز میهمانی دهند. پیامبر [[پیمان]] و [[عهد الهی]] با آنان بست که از [[دین]] خود [[تجاوز]] نکنند و از [[مردم]] عُشر اخذ نکنند و با ایشان شرط کرد که [[ربا]] نخورند و معامله ربوی انجام ندهند<ref>[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۳ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۳]]، ص ۲۸۵.</ref>.

==== راویان احادیث نزول آیه مباهله درباره اهل بیت ====

===== صحابه و تابعین =====

===== افراد حاضر در احتجاجات اهل بیت{{عم}} به آیه مباهله =====

==== ناقلان حدیث مباهله از میان اهل سنت ====

===== تواتر حدیث مباهله =====

[[ابن عربی مالکی]] نیز در أحکام القرآن می‌نویسد: {{عربی|رَوَى الْمُفَسِّرُونَ أَنَّ النَّبِيَّ{{صل}} نَاظَرَ أَهْلَ نَجْرَانَ حَتَّى ظَهَرَ عَلَيْهِمْ بِالدَّلِيلِ وَ الْحُجَّةِ، فَأَبَوا الِانْقِيَادَ وَ الْإِسْلَامَ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ هذِهِ الْآيَةَ، فَدَعَا حِينَئِذٍ عَلِيًّا وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ، ثُمَّ دَعَا النَّصَارَى إِلَى الْمُبَاهَلَةِ}}<ref>أحکام القرآن، ج۱، ص۱۱۵. در چاپ دیگری از همین کتاب (ج۱، ص۳۶۰، چاپ دار الفکر - بیروت)، نام علی{{ع}} افتاده و یا حذف کرده‌اند، البته این امر تازگی ندارد و از این قبیل تحریفات و تصرفات در چاپ‌های مختلف کتب سنیان فراوان است، به طوری که مواجهه محقّقان با این‌گونه تصرّفات و تحریف‌ها عادی شده است!.</ref>؛ [[مفسّران]] [[روایت]] کرده‌اند که [[پیامبر]]{{صل}} با [[اهل نجران]] [[مناظره]] کرد و با دلیل و [[برهان]] بر آنها غالب شد، اما آنها از پذیرش و [[تسلیم]] سرباز زدند. از این‌رو این [[آیه]] نازل شد و پیامبر در این هنگام علی، [[فاطمه]]، حسن و حسین{{عم}} را [[دعوت]] کرد و [[نصرانیان]] را به [[مباهله]] فرا خواند.