|
|
| خط ۴۹: |
خط ۴۹: |
|
| |
|
| == [[احادیث]] [[نزول آیه]] در [[بیت]] امیرالمؤمنین{{ع}} == | | == [[احادیث]] [[نزول آیه]] در [[بیت]] امیرالمؤمنین{{ع}} == |
| احادیثی که ذیل [[سوره مبارکه نجم]] وارد شده و بیانگر فرود آمدن ستاره در منزل امیرالمؤمنین{{ع}} است، در منابع و [[کتب حدیثی]] متعدد فریقین و به صورتهای مختلفی روایت شده است که بیانگر [[اخبار]] رسول خدا{{صل}} از وصایت و [[خلافت بلافصل امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند که در ادامه به اهم منابع معتبر و مشهور [[فریقین]] اشاره مینماییم: | | احادیثی که ذیل [[سوره مبارکه نجم]] وارد شده و بیانگر فرود آمدن ستاره در منزل امیرالمؤمنین{{ع}} است، در منابع و [[کتب حدیثی]] متعدد فریقین و به صورتهای مختلفی روایت شده است که بیانگر [[اخبار]] رسول خدا{{صل}} از وصایت و [[خلافت بلافصل امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند. به عنوان نمونه میتوان از حدیث زیر یاد کرد: |
| | |
| === [[منابع شیعه]] ===
| |
| ==== [[روایت]] اول ====
| |
| {{متن حدیث|اجْتَمَعَ أَصْحَابُ رسول الله{{صل}} فِی عَامِ فَتْحِ مَکَّهًَْ فَقَالَ [[رسول الله]]{{صل}} إِنَّ مِنْ شَأْنِ الْأَنْبِیَاءِ{{عم}} إِذَا اسْتَقَامَ أَمْرُهُمْ أَنْ یَدُلُّوا عَلَی وَصِیٍّ مِنْ بَعْدِهِمْ یَقُومُ بِأَمْرِهِمْ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی قَدْ وَعَدَنِی أَنْ یُبَیِّنَ لِی هَذِهِ اللَّیْلَهًَْ وَصِیّاً مِنْ بَعْدِی وَ الْخَلِیفَهًَْ الَّذِی یَقُومُ بِأَمْرِی بِآیَهًٍْ تَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ فَلَمَّا فَرَغَ النَّاسُ مِنْ صَلَاهًِْ الْعِشَاءِ الْآخِرَهًِْ مِنْ تِلْکَ اللَّیْلَهًِْ وَ دَخَلُوا الْبُیُوتَ وَ کَانَتْ لَیْلَهًَْ ظَلَامٍ لَا قَمَرٍ فَإِذَا نَجْمٌ قَدْ نَزَلَ مِنَ السَّمَاءِ بِدَوِیٍّ عَظِیمٍ وَ شُعَاعٍ هَائِلٍ حَتَّی وَقَفَ عَلَی ذِرْوَهًِْ حُجْرَهًِْعَلِیِّبْنِأَبِیطَالِبٍ{{ع}} وَ صَارَتِ الْحُجْرَهًُْ کَالنَّهَارِ أَضَاءَتِ الدُّورُ بِشُعَاعِهِ فَفَزِعَ النَّاسُ وَ جَاءُوا یُهْرَعُونَ إِلَی رسول الله{{صل}} وَ یَقُولُونَ إِنَّ الْآیَهًَْ الَّتِی وَعَدْتَنَا بِهَا قَدْ نَزَلَتْ وَ هُوَ نَجْمٌ وَ قَدْ نَزَلَ عَلَی ذِرْوَهًِْ دَارِ عَلِیِّبْنِأَبِیطَالِبٍ{{ع}} فَقَالَ النَّبِیُّ{{صل}} فَهُوَ الْخَلِیفَهًُْ مِنْ بَعْدِی وَ [[القائم]]{{ع}} مِنْ بَعْدِی وَ الْوَصِیُّ مِنْ بَعْدِی وَ الْوَلِیُّ بِأَمْرِ اللَّهِ تَعَالَی فَأَطِیعُوهُ وَ لَا تُخَالِفُوهُ فَخَرَجُوا مِنْ عِنْدِهِ فَقَالَ الْأَوَّلُ لِلثَّانِی مَا یَقُولُ فِی ابْنِ عَمِّهِ إِلَّا بِالْهَوَی وَ قَدْ رَکِبَتْهُ الْغَوَایَهًُْ فِیهِ حَتَّی لَوْ یُرِیدُ أَنْ یَجْعَلَهُ نَبِیّاً{{صل}} مِنْ بَعْدِهِ لَفَعَلَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى * وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى * عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوَى}}.}}
| |
| | |
| «[[یاران رسول خدا]]{{صل}} در شبی در سال [[فتح مکّه]] دور هم جمع شدند و گفتند: «ای [[رسول خدا]]{{صل}}! همه [[پیامبران]] وقتی که کارشان سر و سامان پیدا میکرد، [[جانشین]] یا قائممقامی برای خود تعیین میکردند تا [[دستورات]] او را انجام دهد و [[سیرت]] او را در آن [[ملّت]] پیاده کند»؟ رسول خدا{{صل}} فرمود: «[[پروردگار]] من این [[وعده]] را به من داده است که با آیهای که از [[آسمان]] میفرستد، مشخص کند که چه کسی را [[دوست]] دارد که پس از من [[جانشین]] من در میان [[امّت]] من باشد تا [[مردم]] هم آن جانشین را بشناسند. وقتی [[پیامبر]]{{صل}} آخرین [[نماز عشا]] را در آن [[ساعت]] با مردم خواند، مردم به آسمان نگاه کردند تا ببیند چه چیزی رخ میدهد. آن شب، بسیار تاریک بود و ماه نیز نبود. ناگهان [[نور]] زیادی [[مشرق]] و [[مغرب]] را روشن کرد. در واقع ستارهای از آسمان به طرف [[زمین]] فرود آمد و شروع کرد به چرخیدن به دور [[خانهها]]، تا اینکه بر بالای خانه علی{{ع}} توقّف کرد. نور وحشتناکی داشت و مانند پارچهای که [[تنور]] را میپوشاند، خانه علی{{ع}} را پوشاند. آن نور خانهها را روشن کرده بود، مردم ترسیده بودند و شروع کردند به گفتن: {{متن حدیث|لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ اللهُ أَکْبَر}} و گفتند: «ای [[رسول خدا]]{{صل}}! ستارهای از آسمان بر بالای خانه علی{{ع}} افتاد». رسول خدا{{صل}} ایستاد و گفت: «به [[خدا]] قسم، او پس از من [[امام]] است و جانشین من است و به پادارنده امر من است. از او [[اطاعت]] کنید و با او [[مخالفت]] نکنید و از او پیشی نگیرید. او پس از من، [[جانشین خداوند]] در زمین میباشد». [[راوی]] گفت: «مردم از اطراف رسول خدا{{صل}} متفرّق شدند». یکی از [[منافقین]] گفت: «هرچه درباره پسر عمویش میگوید از روی [[هوی و هوس]] است. [[گمراهی]] بر او چیره شده است تا آنجا که اگر برایش امکان داشت میگفت علی{{ع}}، پیامبر{{صل}} است». آنگاه [[جبرئیل]] نازل شد و گفت: «ای محمّد{{صل}}! [[خداوند]] بلند مرتبه بر تو [[سلام]] میرساند و میگوید: بخوان؛ {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى * وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى * عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوَى}}» <ref>برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۱۵، ص۲۲۴؛ کلینی، محمدباقر، بحارالأنوار، ج۳۵، ص۲۷۴</ref>
| |
| | |
| ==== روایت دوم ====
| |
| {{متن حدیث|أمیرالمؤمنین{{ع}}- جَاءَتْ جَمَاعَهًٌْ مِنْ قُرَیْشٍ إِلَی النَّبِیِّ{{صل}} فَقَالُوا یَا رسول الله{{صل}}: انْصِبْ لَنَا عَلَماً یَکُونُ لَنَا مِنْ بَعْدِکَ لِنَهْتَدِیَ وَ لَا نَضِلَّ کَمَا ضَلَّتْ بَنُو إِسْرَائِیلَ بَعْدَ مُوسی{{ع}} بْنِعِمْرَانَ{{ع}} فَقَدْ قَالَ رَبُّکَ سُبْحَانَهُ {{متن قرآن|إِنَّکَ مَیِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَیِّتُونَ}} وَ لَسْنَا لِنَطْمَعَ أَنْ تُعَمَّرَ فِینَا مَا عُمِّرَ نُوحٌ{{ع}} فِی قَوْمِهِ وَ قَدْ عَرَفْتَ مُنْتَهَی أَجَلِکَ وَ نُرِیدُ أَنْ نَهْتَدِیَ وَ لَا نَضِلَّ قَالَ إِنَّکُمْ قَرِیبُو عَهْدٍ بِالْجَاهِلِیَّهًِْ وَ فِی قُلُوبِ أَقْوَامٍ أَضْغَانٌ وَ عَسَیْتَ إِنْ فَعَلْتَ أَنْ لَا تَقْبَلُوا وَ لَکِنْ مَنْ کَانَ فِی مَنْزِلِهِ اللَّیْلَهًَْ آیَهًٌْ مِنْ غَیْرِ ضَیْرٍ فَهُوَ صَاحِبُ الْحَقِّ قَالَ فَلَمَّا صَلَّی النَّبِیُّ{{صل}} الْعِشَاءَ وَ انْصَرَفَ إِلَی مَنْزِلِهِ سَقَطَ فِی مَنْزِلِی نَجْمٌ أَضَاءَتْ لَهُ الْمَدِینَهًُْ وَ مَا حَوْلَهَا وَ انْفَلَقَ بِأَرْبَعِ فِلَقٍ وَ انْشَعَبَ فِی کُلِّ شِعْبٍ فِلْقَهًٌْ مِنْ غَیْرِ ضَیْرٍ قَالَ نَوْفٌ قَالَ لِی جَابِرُبْنُعَبْدِ اللَّهِ إِنَّ الْقَوْمَ أَصَرُّوا عَلَی ذَلِکَ وَ أَمْسَکُوا فَلَمَّا أَوْحَی اللَّهُ إِلَی نَبِیِّهِ أَنْ ارْفَعْ بِضَبْعِ ابْنِ عَمِّکَ قَالَ یَا جَبْرَئِیلُ أَخَافُ مِنْ تَشَتُّتِ قُلُوبِ الْقَوْمِ فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ فَأَمَرَ النَّبِیُّ{{صل}} بِلَالًا أَنْ یُنَادِیَ بِالصَّلَاهًِْ جَامِعَهًًْ فَاجْتَمَعَ الْمُهَاجِرُونَ وَ الْأَنْصَارُ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَحَمِدَ اللَّهَ تَعَالَی وَ أَثْنَی عَلَیْهِ ثُمَّ قَالَ یَا مَعْشَرَ قُرَیْشٍ لَکُمُ الْیَوْمَ الشَّرَفُ صُفُّوا صُفُوفَکُمْ ثُمَّ قَالَ یَا مَعْشَرَ الْعَرَبِ لَکُمُ الْیَوْمَ الشَّرَفُ صُفُّوا صُفُوفَکُمْ ثُمَّ قَالَ یَا مَعْشَرَ الْمَوَالِی لَکُمُ الْیَوْمَ الشَّرَفُ صُفُّوا صُفُوفَکُمْ ثُمَّ دَعَا بِدَوَاهًٍْ وَ طِرْسٍ فَأَمَرَ وَ کُتِبَ فِیهِ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُحَمَّدٌ{{صل}} رسول الله{{صل}} قَالَ شَهِدْتُمْ قَالُوا نَعَمْ قَالَ أَ فَتَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ مَوْلَاکُمْ قَالُوا اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ أَ فَتَعْلَمُونَ أَنَّنِی مَوْلَاکُمْ قَالُوا اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ فَقَبَضَ عَلَی ضَبْعِ عَلِیِّبْنِأَبِیطَالِبٍ{{صل}} فَرَفَعَهُ فِی النَّاسِ حَتَّی تَبَیَّنَ بَیَاضُ إِبْطَیْهِ ثُمَّ قَالَ مَنْ کُنْتُ مَوْلَاهُ فَهَذَا عَلِیٌّ{{ع}} مَوْلَاهُ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالَاهُ وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ وَ انْصُرْ مَنْ نَصَرَهُ وَ اخْذُلْ مَنْ خَذَلَهُ وَ فِیهِ کَلَامٌ أَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَی {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى * وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى}} فَأَوْحَی إِلَیْهِ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ }}}}.
| |
| | |
| «[[امام علی]]{{ع}}- جمعی از [[قریش]] نزد [[رسول خدا]]{{صل}} آمده و گفتند: «ای رسول خدا{{صل}}! شخصی را به ما معرّفی کن که بعد از تو از او [[پیروی]] کنیم تا آنگونه که بنی اسرائیل پس از [[مرگ]] موسیبنعمران{{ع}} [[گمراه]] گشتند، گمراه نشویم و [[خداوند]] فرموده است:؛ تو میمیری و آنها نیز خواهند مرد!. <ref>سوره زمر، آیه۳۰</ref> و [[انتظار]] آن نداریم در میان ما عمر نوح{{ع}} داشته باشی و خود میدانی که عمرتان به پایان خود نزدیک میشود و ما خواهان آنیم که [[هدایت]] یابیم و گمراه نگردیم». فرمود: «شما فاصله زیادی از دوره [[جاهلیّت]] ندارید و مردمانی هستند که هنوز دلهایشان مالامال از [[کینه]] است و [[بیم]] آن دارم که اگر کسی را معرّفی کنم، نپذیرید، امّا بدانید کسی که امشب ستارهای بر خانهاش فرود آید و آسیبی به وی نرساند، هم او صاحب [[حقّ]] است». علی{{ع}} گوید: «چون آن شب رسول خدا{{صل}} [[نماز عشاء]] را اقامه فرمود و به خانهاش رفت و من هم به [[خانه]] خود رفتم. ستارهای بر خانهام فرود آمد که تمام [[شهر]] و پیرامون آن را روشن کرد و سپس به چهار قسمت شکافته شد و هر قسمتی در درّهای افتاد بیآنکه کسی آسیبی ببیند». جابر بن [[عبدالله انصاری]] گوید: «امّا آن [[قوم]] با وجود این [[معجزه]] بر [[نفاق]] خویش [[اصرار]] ورزیدند و فضل علی{{ع}} را نپذیرفتند. و چون آیهای نازل گشت که [[رسول خدا]]{{صل}} میباید دست علی{{ع}} را به عنوان [[جانشین]] خود بالا ببرد، [[پیامبر]]{{صل}} به [[جبرئیل]] فرمود: «[[بیم]] آن دارم با این کار دلهای [[مردم]] پراکنده شود»، از این رو [[خداوند]] فرمود: ای پیامبر! آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده است، کاملًا [به مردم] برسان! و اگر نکنی،[[ رسالت]] او را انجام ندادهای! خداوند تو را از [خطرات احتمالی] مردم، نگاه میدارد. ([[مائده]]/۶۷)، پس پیامبر{{صل}} دستور داد [[بلال]] [[نماز جمعه]] را ندا در دهد. و چون [[مهاجرین]] و [[انصار]] گرد آمدند، پیامبر{{صل}} بر [[منبر]] رفته و [[حمد]] و ثنای [[خدا]] را به جا آورده سپس فرموده: «ای [[مردم قریش]]! امروز [[شرافت]] از آن شماست، پس صفهای خود را فشرده سازید». سپس [[أمر]] فرمود دوات و قرطاسی بیاورند. و چون آوردند، دستور داد در آن چنین بنویسند: «بِسمِ اللهِ الرحَمنِ الرَّحیم لا ألهَ إلّا [[الله]] محّمدٌ رَسُول الله». آنگاه فرمود: «آیا به این دو [[شهادت]] میدهید»؟ گفتند: «آری، به خدا»! فرمود: «آیا میدانید که من مولای شما هستم»؟ گفتند: «آری، به خدا»! سپس بازوی [[علیبنابیطالب]]{{ع}} چنان بالا برد که سفیدی زیر بغل او پیدا گشت. و فرمود: «هرکس من مولای او بودهام اینک علی{{ع}} مولای اوست» و در ادامه فرمود: «خداوندا، با [[دوست]] او دوست باش و با [[دشمن]] او، دشمن، و [[یار]] آن کس باش که او را [[یاری]] کند و هرکس او را [[خوار]] و [[ذلیل]] بدارد، خوار و ذلیلش بدار». سپس خداوند این [[آیه]] را نازل فرمود: {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى * وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى}} و به دنبال آن آیه: ای پیامبر! آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده است.» <ref>سوره مائده، آیه ۶۷</ref> را [[تلاوت]] کرد»<ref>برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{عم}} ج۱۵، ص۲۲۶؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، ج۳۵، ص۲۸۱؛ فرات الکوفی، تفسیر، ص۴۵۰</ref>
| |
| | |
| ==== [[روایت]] سوم ====
| |
| {{متن حدیث|بَیْنَا النَّبِیُّ{{صل}} جَالِسٌ إِذْ قَالَ لَهُ بَعْضُ أَصْحَابِهِ مَنْ أَخْیَرُ النَّاسِ بَعْدَکَ یَا [[رسول الله]]{{صل}} فَأَشَارَ إِلَی نَجْمٍ فِی السَّمَاءِ فَقَالَ: مَنْ سَقَطَ هَذَا النَّجْمُ فِی دَارِهِ فَقَالَ الْقَوْمُ: فَمَا بَرِحْنَا حَتَّی سَقَطَ النَّجْمُ فِی دَارِ عَلِیٍّ{{ع}} فَقَالَ علیبنأبیطالب{{ع}}: فَقَالَ بَعْضُ أَصْحَابِهِ: مَا أَشَدَّ مَا رَفَعَ بِضَبْعِ ابْنِ عَمِّهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَی {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * ماضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى}} مُحَمَّدٌ{{صل}} {{متن قرآن|وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى}} فِی عَلِیِّبْنِأَبِیطَالِبٍ{{ع}} {{متن قرآن|إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى}} أَنَا أَوْحَیْتُهُ إِلَیْهِ}}.
| |
| | |
| [[رسول خدا]]{{صل}} در جمع [[صحابه]] نشسته بود یکی از آنان عرض کرد: «ای رسول خدا{{صل}}! بهترین [[مردم]] بعد از شما چه کسی است»؟ پس [[پیامبر]]{{صل}} به ستارهای در [[آسمان]] اشاره کرده و فرمود: «هرکس آن [[ستاره]] در خانهاش فرود آمد». آن [[جماعت]] گویند: «هنوز آنجا را ترک نکرده بودیم که آن ستاره در [[خانه]] [[علیبنابیطالب]]{{ع}} فرود آمد. پس یکی از صحابه گفت: «چقدر [[منزلت]] پسر عمویش را بالا برد»؟ سپس [[آیات]] {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * ماضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى}} را در [[شأن]] رسول خدا[[ محمد]]{{صل}} نازل فرمود و [[آیه]]: {{متن قرآن|وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى}} را درباره علیبنابیطالب{{ع}} نازل فرمود و آیه: {{متن قرآن|إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى}} به معنای «من آن را به او [[وحی]] کردم» است.<ref>برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{عم}}، ج۱۵، ص۲۳۰؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، ج۳۵، ص۲۸۰؛ فرات الکوفی، تفسیر، ص۴۴۹</ref>
| |
| | |
| === [[روایت]] چهارم ===
| |
| {{متن حدیث|لَمَّا أَقَامَ رسول الله{{صل}} أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ علِیَّبْنَأَبِیطَالِبٍ{{ع}} یَوْمَ غَدِیرِ خُمٍّ فَذَکَرَ کَلَاماً فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَی عَلَی لِسَانِ جَبْرَئِیلَ فَقَالَ لَهُ یَا مُحَمَّدٌ{{صل}} إِنِّی مُنْزِلٌ غَداً ضَحْوَهًًْ نَجْماً مِنَ السَّمَاءِ یَغْلِبُ ضَوْؤُهُ عَلَی ضَوْءِ الشَّمْسِ فَأَعْلِمْ أَصْحَابَکَ أَنَّهُ مَنْ سَقَطَ ذَلِکَ النَّجْمُ فِی دَارِهِ فَهُوَ الْخَلِیفَهًُْ مِنْ بَعْدِکَ وَ أَعْلَمَهُمْ [[رسول الله]]{{صل}} أَنَّهُ یَسْقُطُ غَداً مِنَ السَّمَاءِ نَجْمٌ یَغْلِبُ ضَوْؤُهُ عَلَی ضَوْءِ الشَّمْسِ فَمَنْ سَقَطَ النَّجْمُ فِی دَارِهِ فَهُوَ الْخَلِیفَهًُْ مِنْ بَعْدِی فَجَلَسُوا کُلُّهُمْ فِی مَنْزِلِهِ یَتَوَقَّعُ أَنْ یَسْقُطَ النَّجْمُ فِی مَنْزِلِهِ فَمَا لَبِثُوا أَنْ سَقَطَ النَّجْمُ فِی مَنْزِلِ أَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ علِیِّبْنِأَبِیطَالِبٍ{{ع}} وَ فَاطِمَهًَْ{{س}} فَاجْتَمَعَ الْقَوْمُ وَ قَالُوا وَ اللَّهِ مَا تَکَلَّمَ فِیهِ إِلَّا بِالْهَوَی فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَی نَبِیِّهِ{{صل}} {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى * وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى}} إِلَیَّ أَفَتُمارُونَهُ عَلی ما یَری}}
| |
| | |
| «هنگامیکه [[رسول خدا]]{{صل}} در [[روز]] [[عید]] غدیرخُم [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به [[جانشینی]] خود تعیین نمود، سخنی بر زبان راند که [[جبرئیل]] از قول [[خداوند متعال]] به [[پیامبر]]{{صل}} عرض کرد: «یا محمّد! من فردا پس از [[طلوع آفتاب]] ستارهای از [[آسمان]] فرود خواهم آورد که [[روشنایی]] آن بر روشنایی [[خورشید]] [[غلبه]] کند. پس به یارانت اعلام کن که این [[ستاره]] بر [[خانه]] هرکس فرود آمد، [[خلیفه]] بعد از من اوست». و رسول خدا{{صل}} نیز آنان را از این [[أمر]] [[آگاه]] فرمود. [[مردم]] به خانههای خود رفته و به [[انتظار]] فرود آمدن ستاره نشستند در حالی که هریک [[دوست]] داشت این ستاره در خانه او فرود آید لیکن ستاره در [[خانه علی]]{{ع}} فرود آمد، در آن هنگام آن [[جماعت]] گرد آمده و گفتند: «محمّد از روی [[هوی و هوس]] [[ سخن]] میگوید»! و [[خداوند]] در پاسخ به آنان فرمود: {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى * وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى}}.» <ref>برازش، علیرضا، [[تفسیر اهل بیت]]{{ع}}، ج۱۵، ص۲۳۰؛ [[مجلسی]]، محمدباقر، بحارالأنوار، ج۳۵، ص۲۸۳؛ [[فرات]] الکوفی، [[تفسیر]]، ص۴۵۱</ref>
| |
| | |
| === منابع [[عامه]] ===
| |
| [[احادیث]] [[شأن نزول]] این [[آیه]] در مورد [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[منابع اهل سنت]] نیز نقل شدهاند، به عنوان نمونه [[حاکم حسکانی]] چنین نقل کرده که:
| |
|
| |
|
| {{متن حدیث|انْقَضَّ کَوْکَبٌ علی عهْدِ رسول الله{{صل}} فَقَالَ [[رسول الله]]{{صل}}: انْظُرُوا إِلَی هَذَا الْکَوْکَبِ فَمَنِ انْقَضَّ فِی دَارِهِ فَهُوَ الْخَلِیفَهًُْ مِنْ بَعْدِی فَنَظَرُوا فَإِذَا قَدِ انْقَضَّ فِی مَنْزِلِ عَلِیٍّ{{ع}} فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَی {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى...}}}} | | {{متن حدیث|انْقَضَّ کَوْکَبٌ علی عهْدِ رسول الله{{صل}} فَقَالَ [[رسول الله]]{{صل}}: انْظُرُوا إِلَی هَذَا الْکَوْکَبِ فَمَنِ انْقَضَّ فِی دَارِهِ فَهُوَ الْخَلِیفَهًُْ مِنْ بَعْدِی فَنَظَرُوا فَإِذَا قَدِ انْقَضَّ فِی مَنْزِلِ عَلِیٍّ{{ع}} فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَی {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى...}}}} |
|
| |
|
| «در [[زمان پیامبر]]{{صل}} ستارهای فرود آمد، [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: «به این [[ستاره]] نگاه کنید، در [[خانه]] هرکس فرود آید او خلیفه من پس از من است. پس نگاه کردیم و دیدیم که در [[منزل]] علیّبنابیطالب{{ع}} فرود آمده است». گروهی از [[مردم]] گفتند: «محمّد{{صل}} در [[محبّت علی]]{{ع}} سرگشته است، پس [[خدا]] این [[آیه]] را نازل کرد: {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى * وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى}}» <ref>حاکم حسکانی، شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۷۵ و ج۲، ص۲۷۷؛ برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج15، ص232</ref> | | «در [[زمان پیامبر]]{{صل}} ستارهای فرود آمد، [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: «به این [[ستاره]] نگاه کنید، در [[خانه]] هرکس فرود آید او خلیفه من پس از من است. پس نگاه کردیم و دیدیم که در [[منزل]] علیّبنابیطالب{{ع}} فرود آمده است». گروهی از [[مردم]] گفتند: «محمّد{{صل}} در [[محبّت علی]]{{ع}} سرگشته است، پس [[خدا]] این [[آیه]] را نازل کرد: {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى * وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى}}» <ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، ج۳۵، ص۲۸۰ و ۲۸۱؛ فرات الکوفی، تفسیر، ص۴۴۹؛ «بتفاوت لفظی»؛ حاکم حسکانی، شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۷۵ و ج۲، ص۲۷۷؛ برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج15، ص232</ref>.<ref>میلانی، سید علی، جواهرالکلام، ج۵، ص۳۴۲-۳۴۳</ref> |
| | |
| === نقل حدیث در منابع عامه ===
| |
| [[احادیث]] شأن [[نزول]] این [[آیه]] در [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}} در بسیاری از منابع معتبر [[اهل سنت]] نقل شدهاند که در ادامه به چند مورد اشاره میشود:
| |
| | |
| #[[تاریخ مدینه دمشق]]: [[ابن عساکر]] [[دمشقی]] <ref>ج۴۲، ص۳۹۲</ref>
| |
| #[[کفایة الطالب]]: [[ابوعبدالله]] گنجی [[شافعی]] <ref>ص۲۶۰ و ۲۶۱</ref>
| |
| #[[مناقب]] [[علی بن ابیطالب]]: [[ابن مغازلی]] شافعی <ref>ص۲۱۶ و ۲۱۷، ش۲۸۱</ref>
| |
| #شواهد التنزیل: [[حاکم حسکانی]]<ref>ج۲، ص۲۷۸، ش۹۱۲</ref>
| |
| [[مرحوم علامه حلی]] در کتاب [[نهج الحق]] مینویسد: «روی الجمهور» یعنی [[جمهور]] [[اهل سنت]] این [[روایت]] را ذکر کردهاند و بدین منظور سخن [[ابوالفرج]] جوزی را به عنوان شاهدی بر این مدعا میآورد چه اینکه [[ابن جوزی]] این روایت را به گروهی از [[راویان سنی]] منتسب ساخته است. <ref>نهج الحق و کشف الصدق، ج۲، ص۲۷۸، ش۹۱۲</ref>
| |
| علاوه بر این با مراجعه به اسانید [[حدیث]] در کتابهای یاد شده، به روشنی میتوان دریافت که برخی از حدیث پژوهان نامی اهل سنت در زمره [[راویان]] این حدیث هستند که از جمله آنها میتوان به [[ابو محمد جوهری]] اشاره کرد. <ref>میلانی، سید علی، جواهرالکلام، ج۵، ص۳۴۲-۳۴۳</ref>
| |
|
| |
|
| == دلالت [[آیه]] == | | == دلالت [[آیه]] == |
