وحدت وجود: تفاوت میان نسخه‌ها

معاذالله ز پندار فضولی *** بخوانی اهل وحدت را حلولی

چه یک ذات است و در حدّ کمال است *** مر او را قد و خد و خط و خال است

==وحدت وجود در نظر و فنای در صورت==

خلاصه [[کلام]] این که [[موحد]] [[حقیقی]] زمانی که اضافات را از خویش زدود و اعیان ممکنات و [[حقایق]] وجود امکانی را [[مشاهده]] نکرد و به آنها ننگریست و در آنها جز تجلی [[خدای تعالی]] و ظهور [[قدرت]] و صفات کمالی را ندید و [[اشتغال]] به این مخلوقاتْ او را از وجود [[واجب تعالی]] [[غافل]] نساخت و از یادش نَبُرد که خدای تعالی در هر شیئی ظهور دارد، در این صورت او در [[خدا]] فانی و نزدش مرزوق است و جز خدا کسی را نمی‌بیند. [[توحیدی]] این‌گونه فقط روزیِ عده کمی از [[اهل الله]] می‌شود که به [[نعمت]] عظمای لقای او رسیده‌اند. زمانی که [[موحّد]] به این [[مقام]] برسد، [[تسلط]] خدا بر ماسوایش درمی‌یابد و می‌بیند که {{متن قرآن|مَا مِنْ دَابَّةٍ إِلَّا هُوَ آخِذٌ بِنَاصِيَتِهَا}}<ref>«هیچ جنبنده‌ای نیست مگر که او بر هستیش چیرگی دارد» سوره هود، آیه ۵۶.</ref> و می‌گوید: {{متن قرآن|لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ}}<ref>«فرمانفرمایی در این روز از آن کیست؟ از آن خداوند یگانه دادفرما» سوره غافر، آیه ۱۶.</ref> و به سرّ سخن [[امیر مؤمنان]] می‌رسد که فرمود: {{متن حدیث|مَعَ كُلِّ شَيْءٍ لَا بِمُقَارَنَةٍ وَ غَيْرُ كُلِّ شَيْءٍ لَا بِمُزَايَلَةٍ}}<ref>«خدا با هر چیزی است؛ اما نه اینکه با آن قرین باشد و مغایر با همه چیز است؛ اما نه اینکه از آن بیگانه و جدا باشد». (نهج البلاغه، خطبه اول)</ref>.<ref>حسن حسن‌زاده آملی، ترجمه رسالة لقاء الله، ص۴۴-۴۷ و همو، هزار و یک کلمه، ج۴، ص۴۲۵-۷۲۵.</ref>

==وحدت وجود در مرتبه عمائیه<ref>حسن حسن‌زاده آملی، دروس شرح فصوص الحکم قیصری، ص۳۰۳-۳۰۶.</ref>==

و این میم، همان میمِ در اول مربوبیت است که اگر برداشته شود، مربوبیتْ ربوبیت می‌شود؛ یعنی «احد» ربوبیت دارد و «احمد» مربوبیت. هم‌چنین این میم، می‌تواند میمِ مخلوق و ممکن و محتاج باشد. «احد» آفریدگار است و «احمد» آفرید؛ هر چند که او جوامع الکلم است و قرآن ناطق. (حسن حسن‌زاده آملی، دروس شرح فصوص الحکم قیصری، ص۳۰۵ و همو، شرح مصباح الانس، ص۶۲۷)</ref> و به خاطر همین تشابه است که انسان کامل به مقام خلیفه الهی شرافت یافته است. پس انسان کامل مربوبِ ربّ العالمین است و فرق بین الله و مشابه او (انسان کامل) نیز به همین ربوبیت و مربوبیت است. در حدیث آمده که معصوم{{عم}} فرمود: {{متن حدیث|نَزِّلُونَا عَنِ الرُّبُوبِيَّةِ وَ قُولُوا فِينَا مَا شِئْتُمْ}}<ref>ما را از مقام ربوبیت پایین آورید و هر چه میخواهید درباره [مقامات] ما بگویید.</ref>.

== منابع ==