|
|
| خط ۱۲۴: |
خط ۱۲۴: |
|
| |
|
| ===۵: مسئله اصلی مدخل — این دوره چه فضایی برای کنشگری امام پدید آورد؟=== | | ===۵: مسئله اصلی مدخل — این دوره چه فضایی برای کنشگری امام پدید آورد؟=== |
| در پایان دولت اموی، به سبب ضعف دولت اموی، مراقبتها قدری کمتر شده بود. امام صادق به روشنی میدید که بخش اعظم جامعه اسلامی دستخوش انحراف و دوری از زندگی واقعی گردیدهاند، ارزشهای جاهلی دوباره پا به عرصه وجود نهاده و قواعد بیگانه از دین در فهم قرآن و سنت راه یافته و مضمون و جوهره آن را وارونه کرده است. اکثریت مردم به امید نابودی بنیامیه دل خوش کرده و کنج عزلت گزیده بودند. امام صادق همه این مسائل را به دقت مورد بررسی قرار داده و با حوصله تمام شروع به حل کردن آنها نمود. | | [شرایط حاکم بر این مقطع تاریخی، بستر ویژهای را برای اقدامات پیشوای ششم شکل داد. در این مقطع] اوضاع و شرایط سیاسی که امام صادق(ع) قصد فعالیت در آن را داشتند به کلی تغییر کرده بود (پیشوایان هدایت، ج ۸، ص ۹۲) [اما رویکرد حاکمیت اموی همچنان] بر اساس کینههای جاهلی بنا شده و تنها در تبعید و فشار و شکنجه خلاصه میشد (پیشوایان هدایت، ج ۸، ص ۹۲). [در چنین فضایی] یکی از علامتهای این دوره اضطراب و نابسامانی اعتقادی و سیاسی بوده (پیشوایان هدایت، ج ۸، ص ۹۵) [و با وجود اینکه مردم] از ستم بنیامیه به ستوه آمده بودند (پیشوایان هدایت، ج ۸، ص ۹۵) [اما این بیداری] به حدی از قوت نرسیده بود که برای تحقق نهضت و قیام کافی باشد (پیشوایان هدایت، ج ۸، ص ۹۶). |
|
| |
|
| عباسیان در این وقت مشغول به مبارزه با امویان بودند. زمانه همیشه برای فعالیت و تحرک آماده است و امام میتوانست به ادامه راه و رویه خود پرداخته، آن را در ذهن امت ریشهدار کرده و افقهای رسالی جدیدی را در روبروی آنان بگشاید که موجب ایمنسازی امت در آینده شود.
| | [در این بستر اجتماعی و سیاسی، کنشگری امام به سمت کادرسازی معطوف گشت؛ چنانکه در پاسخ به مطالبه یارانی چون سدیر برای قیام نظامی فرمودند:] اگر به تعداد این بزغالهها پیرو میداشتم، خانهنشینی بر من جایز نمیبود (پیشوایان هدایت، ج ۸، ص ۱۲۹) [و او با شمارش آنها دریافت که تنها] هفده بزغاله میباشند (پیشوایان هدایت، ج ۸، ص ۱۲۹). [این رویداد نشان داد که] قیام مسلحانه مستلزم وجود جمعیت صالحی است که مطیع آن حضرت بوده و حاضر به قربانی شدن [در راه هدف] باشند (پیشوایان هدایت، ج ۸، ص ۱۷۰). [بر این اساس، نوع کنشگری ایشان تغییر یافت و پیشوای ششم] از عملیات مسلحانه مستقیم بر ضد حاکمان منحرف زمان خود صرفنظر کرد (پیشوایان هدایت، ج ۸، ص ۱۲۹) [و به جای آن، فعالیت خود را بر ساختارسازی معطوف ساخت.] |
| | |
| پناه بردن امام صادق به دعا مسألهای بود که عباسیان در ضمن آن فهمیدند که امام قصد رویارویی نظامی با آنها را ندارد؛ امّا چنین اعمالی آن حضرت را از پیگیری فعالیتهایش خسته و دلزده نخواهد کرد. از دیگر فواید دعا این بود که به آنان اینگونه وانمود کند که امام دارای چنان قوای نظامی نیست که بتواند با آن به یک عمل مسلحانه دست زده و نظام آنها را مورد تهدید قرار دهد. چنین تفکری عباسیان را از جانب امام آسودهخاطر کرده و فرصتهای جدیدی برای امام مهیا میساخت.
| |
| | |
| [بدین ترتیب، این دوره فضایی پدید آورد که امام در آن نه از مسیر قیام مسلحانه، بلکه از طریق کنشگری علمی و فکری، به ریشهدار کردن اندیشه اهلبیت در جامعه پرداخت.] | |
| | |
| «برگرفته از: بالا گرفتن کار بنی عبّاس و موضعگیری امام صادق»
| |
| | |
| [فضای این دوره با یک گذار مهم سیاسی و کاهش فشارهای امنیتی همراه بود؛ چرا که] به سبب ضعف دولت اموی مراقبتها کمتر شده [بود. در این شرایط گذار، از یک سو] حرکت عباسیان راه خود را به سوی پیروزی باز میکرد [و از سوی دیگر، جریانات خطرناک انحرافی از این خلأ قدرت بهره میبردند؛ به طوری که] ابتدای حرکت غلات در اواخر حکومت امویان [شکل گرفت و افکار آنان به طور پنهانی نشر یافت. این بستر تاریخی، فضای کنشگری امام را به سمت تقابل با دو پدیده سوق داد:] انحراف سیاسی [در سطح حاکمیت، و] انحراف عقیدتی، فکری و اخلاقی [در سطح امت.]
| |
| | |
| [امام در این فضای ملتهب و با شناخت دقیق از] طبیعت کارهای انقلابی [تشخیص دادند که باید به دور از هیاهو، به سوی] ایجاد جریان مردمی فراگیر [و تشکیل یک] جبهه متحدی [حرکت کنند که هدف اصلی آن، یک] انقلاب فکری [برای ریشهکنی فساد در کوتاهمدت یا بلندمدت باشد.] | |
| | |
| «برگرفته از: بخش دوم نیازهای دوره حضرت امام صادق(ع)»
| |
|
| |
|
| ==دوم: کالبدشکافی سیاسی این عصر == | | ==دوم: کالبدشکافی سیاسی این عصر == |
