برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = همسران امام حسین | عنوان مدخل = لیلی بنت ابیمره ثقفی| مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}
| | #تغییر_مسیر [[لیلا بن ابیمره ثقفی]] |
| | |
| == مقدمه ==
| |
| [[لیلی]] دختر [[ابومرة بن عروة بن مسعود بن معتب ثقفی]]<ref>این لیلا برادر زاده امسعید است و امسعید دختر عروة بن مسعود همسر امیرمؤمنان{{ع}} است (در این باره به عنوان «همسران امیرمؤمنان»، شماره ۴ رجوع کنید).</ref> مادر حضرت اکبر [[شهید]] کربلاست که این نام را غالب مورخان ثبت کردهاند<ref>ابنقتیبه، المعارف، ص۲۱۳؛ علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۸۱؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۳۴۰؛ محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۳۵؛ ابن عساکر، ترجمة الامام زین العابدین من تاریخ مدینة دمشق، تحقیق محمدباقر محمودی، ص۱۳-۱۴؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۵۴. ابومره و پدرش عروه از یاران پیامبر{{صل}} بودند (ابنحجر عسقلانی، الاصابه، ج۷، ص۳۰۶، ترجمة أبومرة) و عروة بن مسعود از بزرگان مکه و طائف شمرده میشد و مشرکان قریش میگفتند چرا قرآن بر او نازل نشده است {{متن قرآن|لَوْلَا نُزِّلَ هَذَا الْقُرْآنُ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيمٍ}} [«و گفتند: چرا این قرآن بر مردی سترگ از این دو شهر (مکّه و طائف) فرو فرستاده نشد؟» سوره زخرف، آیه ۳۱] (ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۰۶۶؛ ابنحجر عسقلانی، الاصابه، ج۴، ص۴۰۶).</ref>.” [[خلیفة بن خیاط]] (-۲۴۰ق) هم نام وی را «لیلا» یا «لبنی» ثبت کرده<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۴۵.</ref>؛ ولی [[مصعب بن عبدالله زبیری]] (-۲۳۶ق) نام مادر علیاکبر را با تردید [[آمنه]] یا لیلا ثبت کرده<ref>مصعب بن عبدالله زبیری، نسب قریش، ص۵۷.</ref>. [[ابنسعد]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱۰، ص۳۶۹.</ref> و در پی او خوارزمی و [[سبط ابنجوزی]] نام او را آمنه دختر [[ابومره]] ذکر کردهاند<ref>موفق بن احمد خوارزمی، مقتل الحسین، ج۱، ص۲۰۹؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۷۷.</ref>. [[ابن شهرآشوب]] نیز نام او را برّه بنت عروه آورده است<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ج۴، ص۸۵.</ref> و به نظر میرسد چون [[ابومرة بن عروه]] نام پدرش بوده، نسخهبردار به [[اشتباه]] آن را «بره بنت عروه» ثبت کرده است. به گفته گروهی از مورخان<ref>مصعب بن عبدالله زبیری، نسب قریش، ص۵۷؛ خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۴۵؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۳۴۳ (دارالکتب العلمیه)؛ موفق بن احمد خوارزمی، مقتل الحسین، ج۱، ص۲۰۹؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۷۷؛ ابنحجر عسقلانی، الاصابه، ج۷، ص۳۰۶. ذیل «ابومره».</ref>، مادر [[لیلا]] میمونه دختر [[ابوسفیان بن حرب بن امیه]] است؛ ولی به گفته [[ابنسعد]]<ref>ابنسعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۴۰.</ref>، [[میمونه دختر ابوسفیان]] [[همسر]] [[عروة بن مسعود]] و مادر ابومره بوده است؛ یعنی میمونه مادر بزرگ پدری لیلا بود. به هر روی لیلا از سوی پدر به [[خاندان]] [[ثقیف]] و از سمت مادر یا مادربزرگ به [[بنیامیه]] انتساب دارد.
| |
| | |
| نیای پدری او [[عروة بن مسعود ثقفی]] از افراد محبوب [[مکه]] و [[طائف]] شمرده میشد که در [[صلح حدیبیه]] به نمایندگی از [[قریش]] حضور و نقشی اساسی داشت. او در بازگشت [[پیامبر]]{{صل}} از طائف نزد وی رفت و [[مسلمان]] شد و در بازگشت به طائف با فراخواندن قومش به [[اسلام]] [[اذان]] گفت که با رها شدن تیری از سوی آنان به [[قتل]] رسید<ref>ابنعبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۰۶۴؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه، ج۴، ص۴۰۷.</ref>. پسرش ابومره خبر قتل پدرش را نزد پیامبر{{صل}} برد و مسلمان شد<ref>ابنحجر عسقلانی، الاصابه، ج۷، ص۳۰۶، ش ۱۰۵۲۶.</ref>. لیلا که در این [[خانواده]] متولد شد، با لیاقت و پاکیزگیاش افتخار همسری [[امام حسین]]{{ع}} نصیبش شد و [[تربیت]] [[فرزندی]] مانند علیاکبر شهید کربلا از [[ایمان]] و شایستگی همهجانبه او حکایت میکند؛ چنانکه وصف معاویه درباره [[زیبایی]] علیاکبر که آن را به [[ارث]] بردن از [[بنیثقیف]] دانسته<ref>علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۸۶.</ref>، میتواند کنایه از زیبایی ظاهری مادرش لیلا باشد<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۱۵۲-۱۵۴؛ [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]]، ص ۸۷؛ [[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۵۱ ـ ۵۳.</ref>.
| |
| | |
| == آیا لیلا مادر [[علی اکبر]] در [[سرزمین کربلا]] حضور داشته است؟ ==
| |
| درباره لیلا<ref>تاریخنگارانی چون طبری، شیخ مفید، طبرسی و...نام این بانو را لیلا ذکر کردهاند. بنابراین کسانی که از او به عنوان ام لیلا یاد میکنند درست نیست. ر.ک: مقرم، علی الاکبر، ص۱۴.</ref> مادر علی اکبر نیز، هیچ دلیلی بر حضور او در کربلا وجود ندارد. کسانی که از حضور وی در کربلا و گفت وگوی او با علی اکبر در [[روز عاشورا]] [[سخن]] گفتهاند، هیچ سند و دلیلی ارائه نکردهاند. بسیاری از نویسندگان، حضور لیلا را در کربلا [[نفی]] کردهاند.
| |
| | |
| [[محدث نوری]] در این باره مینویسد: آنچه [[روضه]] خوانها میخوانند که بعد از رفتن علی اکبر به میدان، [[امام حسین]] به مادرش لیلی فرمود: برخیز و به خلوت برو و برای فرزندت [[دعا]] کن. از جدم شنیدم که فرمود: دعای مادر در حق فرزند [[مستجاب]] میشود تا آخر آن، همگی [[دروغ]] است<ref>لوءلوء و مرجان، ص۹۰.</ref>. [[محدث قمی]] نیز مینویسد: ظاهر آن است که لیلا در کربلا نبوده و من در کتابهای معتبر ندیدهام<ref>منتهی الامال، ص۳۷۵.</ref>.
| |
| | |
| همو در جای دیگر مینویسد: در کتابهای معتبر، ذکری از بودن لیلا در کربلا یا در [[کوفه]] و [[شام]] نیست<ref>منتهی الامال، ص۵۴۱.</ref>. مقرم نیز سخن محدث قمی را [[تأیید]] میکند و یادآور میشود فقط دربندی در [[اسرار الشهاده]] به نقل از مجموعههایی که صاحبان آن معلوم نیست حضور لیلی را در کربلا آورده است و همه مورخان این موضوع را ترک کرده و یادی از او در کربلا نکردهاند. شاید هم او پیش از [[حادثه کربلا]] از [[دنیا]] رفته بود<ref>مقرم، علی الاکبر، ص۱۱.</ref>. استاد [[شهید مرتضی مطهری]] این مسئله و در نتیجه قصهها و افسانههایی که درباره ایشان گفته شده، از موارد [[تحریف]] رویداد [[کربلا]] میداند و آن را با [[استدلال]]، نقد و رد میکند<ref>حماسه حسینی، ج۱، ص۲۶- ۲۷.</ref>.
| |
| | |
| دکتر آیتی نیز در این باره مینویسد: در جریان کربلا از او سخنی به میان نیامده است. هیچ روشن نیست که ایشان در این [[تاریخ]] زنده بوده است یا نه؟... از [[همسران]] [[امام]] تنها کسی که به [[یقین]] میتوان گفت که در این [[سفر]] همراه امام بوده، [[رباب]] است<ref>بررسی تاریخ عاشورا، ص۱۲۳. با توجه به سخنان یاد شده لیلا در کربلا نبوده است. در نتیجه آنچه به او در گفتوگو او و فرزندش یا نذر او پای سلامتی علی اکبر همه افسانه و بیاساس است.</ref>.<ref>[[محمد صادق مزینانی|مزینانی، محمد صادق]]، [[نقش زنان در حماسه عاشورا (کتاب)|نقش زنان در حماسه عاشورا]]، ص ۲۵۵-۲۵۶؛ [[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۵۱ ـ ۵۳.</ref>
| |
| | |
| == جستارهای وابسته ==
| |
| {{مدخلهای وابسته}}
| |
| * [[بنیثقیف]] (قبیله)
| |
| * [[بنیامیه]] (قبیله)
| |
| * [[ابومرة بن عروة بن مسعود بن معتب ثقفی]] (پدر)
| |
| * [[عروة بن مسعود ثقفی]] (پدربزرگ)
| |
| * [[امام حسین علیهالسلام]] (همسر)
| |
| * [[حضرت علی اکبر]] (فرزند)
| |
| {{پایان مدخلهای وابسته}}
| |
| | |
| == منابع ==
| |
| {{منابع}}
| |
| # [[پرونده:13681024.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|'''فرهنگ عاشورا''']]
| |
| # [[پرونده:IM010877.jpg|22px]] [[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|'''سیره همسرداری امامان معصوم''']]
| |
| # [[پرونده:1100854.jpg|22px]] [[محمد صادق مزینانی|مزینانی، محمد صادق]]، [[نقش زنان در حماسه عاشورا (کتاب)|'''نقش زنان در حماسه عاشورا''']]
| |
| # [[پرونده:13681353.jpg|22px]] [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|'''گزیده دانشنامه امام حسین''']]
| |
| # [[پرونده:IM011012.jpg|22px]] [[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]
| |
| {{پایان منابع}}
| |
| | |
| == پانویس ==
| |
| {{پانویس}}
| |
| | |
| [[رده:همسران امام حسین]]
| |
| [[رده:بانوان عاشورایی]]
| |
