ابان بن تغلب: تفاوت میان نسخه‌ها

[[أبان بن تغلب بن رباح أبوسعید البکری الجریری]] مولی [[بنی جریر بن عبادة بن ضبیعة بن قیس بن ثعلبة بن عکابة بن صعب بن علی بن بکر بن وائل]]<ref>رجال النجاشی، ص۱۰، ش۷.</ref> از [[راویان]] معروفی است که [[جامعیت]] [[علمی]] بالایی داشته و در بسیاری از [[علوم]]، مانند [[فقه]]، [[حدیث]]، لغت، نحو، [[تفسیر]] و [[علوم قرآن]]، متبحر بوده و از پیشگامان این [[دانش‌ها]] شمرده شده است. او از [[اصحاب امامان]] [[امام سجاد]]، [[امام باقر]] و [[امام صادق]]{{عم}} بوده<ref>ر. ک: رجال البرقی، ص۹ و ۱۶.؛ {{عربی|لقی علی بن الحسین و أباجعفر و أباعبدالله{{ع}} و روی عنهم}} (رجال النجاشی، ص۱۰، ش۷)</ref> و از آن سه [[بزرگوار]] [[روایت]] کرده است<ref>الفهرست (طوسی)، ص۴۴، ش۶۱؛ ر. ک: روایت از امام سجاد{{ع}} (من لایحضره الفقیه، ج۴، ص۲۰۴، ح۵۴۷۳)، {{عربی|باب الوصیة بالشیء من المال و السهم و الجزء و الکثیر}}؛ روایت از امام باقر{{ع}} (الکافی، ج۱، ص۷۰، ح۸)، باب الأخذ بالسنة و شواهد الکتاب؛ روایت از امام صادق{{ع}} (الکافی، ج۱، ص۳۱، ح۸)، {{عربی|باب فرض العلم و وجوب طلبه و الحث علیه}}.</ref>. ابان بن تغلب افزون بر [[امامان معصوم]]، از محدثانی همچون [[فضیل بن زبیر]]، [[مجاهد]]، [[عبدالأعلی]] [[تغلبی]]، [[علی بن محمد]] بن [[بشیر]]<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۹، ص۶۰۴؛ ج۱۰، ص۸۸؛ ج۱۳، ص۵۴ و ۱۵۳.</ref>، [[سلیم بن قیس هلالی]]<ref>الخصال، ج۲، ص۴۷۵، ح۳۸.</ref>، [[زراره]]، [[ابوحمزه]]، [[سعید بن مسیب]]<ref>الکافی، ج۴، ص۱۴۰، ح۹، ج۵، ص۱۶۲، ح۲، ج۶، ص۲۰۴، ح۱۰.</ref>، [[عکرمة]]، [[سعید بن جبیر]]<ref>الأمالی (صدوق)، ص۳۶ (ح۱۱) و ۲۴۶ (ح۷).</ref>، [[سفیان بن ابی لیلی]]<ref>ثواب الأعمال، ص۳۲؛ الخصال، ج۲، ص۳۵۳، ح۳۴.</ref> و [[ابوبصیر]]<ref>رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، ص۱۳۳، ح۲۱۰.</ref> حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان [[عبدالرحمن بن حجاج]]، [[مفضل بن صالح|ابوجمیلة]]، [[زید قتات]]، [[رفاعة]]، [[جمیل بن دراج]]، [[محمد]] بن [[سلام]]، [[جمیل بن صالح]]، [[ابراهیم بن فضل]]، [[حماد]]، [[هشام بن سالم]] و [[عبدالله بن حماد]] می‌باشند<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۳۶۶؛ ج۳، ص۱۰۱ و ۲۲۳، ج۵، ص۲۷۹ و۵۷۵؛ ج۶، ص۴۴۰؛ ج۸، ص۲۹۲؛ ج۹، ص۲۴۲ و ۴۴۶؛ ج۱۱، ص۳۱۷، ج۱۳، ص۹۶.</ref>

درباره [[شخصیت]] [[ابان بن تغلب]]، میان [[علما]] و [[رجال‌نویسان]] [[اختلاف]] نیست و همه [[رجالیان]] در [[توثیق]] او یکسان نظر داده و از وی به بزرگی یاد کرده‌اند. [[نجاشی]] نوشته است: {{عربی|عظيم المنزلة في أصحابنا، لقي علي بن الحسين و أباجعفر و أباعبدالله{{ع}}، روي عنهم، و كانت له عندهم منزلة و قدم}}<ref>رجال النجاشی، ص۱۰، ش۷.</ref>. [[شیخ طوسی]] نیز او را ثقة جليل القدر عظيم المنزلة در [[اصحاب]] معرفی کرده و افزوده است که وی [[امام سجاد]]، [[امام باقر]] و [[امام صادق]]{{عم}} را [[درک]] کرده و از ایشان [[روایت]] نموده و نزد آنان خطوة و قدم داشته است<ref>الفهرست (طوسی)، ص۴۴، ش۶۱.</ref>. صاحب معالم نیز نوشته است: {{عربی|روي فيه أحاديث جليلة تقتضي تفخيمه و تعظيمه، و حاله في الثقة و الجلالة شهير جداً لا ضرورة إلي الاستدلال عليه بخبر خاص}}<ref>التحریر الطاووسی، ص۶۹ - ۷۰، ش۴۱.</ref>. در [[رجال کشی]] و نجاشی، [[روایات]] گوناگونی درباره ابان بن تغلب نقل شده که گویای جایگاه والای وی نزد [[امامان معصوم]]{{عم}} هستند؛ از جمله امام صادق{{ع}} فرمود: {{عربی|رَحِمَهُ اللَّهُ أَمَا وَ اللَّهِ لَقَدْ أَوْجَعَ قَلْبِي مَوْتُ أَبَانٍ}}<ref>رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، ص۳۳۰ - ۳۳۱، ح۶۰۱ - ۶۰۴.</ref>. همچنین حضرت به [[ابان]] [[اجازه]] داد تا در [[مسجد]] بنشیند و به [[مردم]] [[فتوا]] دهد<ref>رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، ص۳۳۰ - ۳۳۱، ح۶۰۱ - ۶۰۴.</ref>، و فرمود: {{عربی|جَالِسْ أَهْلَ الْمَدِينَةِ فَإِنِّي أُحِبُّ أَنْ يَرَوْا فِي شِيعَتِنَا مِثْلَكَ}}<ref>رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، ص۳۳۰ - ۳۳۱، ح۶۰۱ - ۶۰۴.</ref>. [[رجالیان اهل سنت]] نیز با [[اعتراف]] به [[صداقت]] و [[وثاقت]] ابان بن تغلب و صحیح دانستن روایاتش، وی را [[بدعت‌گذار]] و غالی خوانده‌اند<ref>المغنی فی الضعفاء، ج۱، ص۱۱، ش۲؛ سیر أعلام النبلاء، ج۶، ص۳۰۸، ش۱۳۱؛ میزان الاعتدال، ج۱، ص۵ - ۶، ش۲؛ تقريب التهذيب، ج۱، ص۵۰، ش۱۳۶.</ref>؛ اما این [[اتهام]] به ابان اختصاص ندارد، بلکه هر کسی که [[معتقد]] به [[حقانیت حضرت علی]]{{ع}} و بطلان [[غاصبان حقوق اهل بیت]]{{عم}} باشد، به [[بدعت]] و [[غلو]] متهم است.

[[تاریخ]] دقیق وفات وی معلوم نیست، ولی به تصریح [[منابع رجالی]] وی در [[سال ۱۴۱ هجری]] [[قمری]] در [[شهر کوفه]]، همزمان با [[خلافت]] [[منصور دوانیقی]] و در [[زمان حیات امام صادق]]{{ع}} درگذشته است<ref>ر. ک: رجال النجاشی، ص۱۳، ش۷؛ رجال الطوسی، ص۱۰۹، ش۱۰۶۶؛ مشاهیر علماء الأمصار، ص۲۵۹، ش۱۲۹۷؛ تهذیب الکمال، ج۲، ص۸، ش۱۳۵؛ الکاشف، ج۱، ص۲۰۵، ش۱۰۴؛ سیر أعلام النبلاء، ج۶، ص۳۰۸، ش۱۳۱؛ ر. ک: الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۶۰.</ref>. [[آیت‌الله بروجردی]] ایشان را در [[طبقات رجال]] کافی از کبار طبقه چهارم شمرده است<ref>ر. ک: الموسوعة الرجالیه (طبقات رجال الکافی)، ص۲۲.</ref>. او دارای تألیفاتی چون کتاب التفسیر، کتاب [[معانی القرآن]]<ref>از کتب فهارس فهمیده می‌شود که شماری از روات و دانشمندان، کتاب‌هایی با عنوان معانی القرآن تألیف کرده‌اند. علامه امین درباره محتوای این کتاب‌ها می‌نویسد: {{عربی|والظاهر أن المراد بها المعانی المتنوعة المشتمل علیها القرآن الکریم من القصص و الحکایات و الأحکام و المواعظ والأمثال و نحو ذلک و تفسیرها و ما یتعلق بها فالمراد به تفسیر القرآن لکن باعتبار ما فیه من الأنواع أو أن المراد بمعانی القرآن المعانی التی یشکل فهمها بحیث یقال فیها معنی کذا هو کذا نظیر معانی الأخبار الذی ألفه الصدوق}} (أعیان الشیعه، ج۱، ص۱۲۹).</ref>، کتاب [[الغریب]] فی القرآن، کتاب القراءات و کتاب الفضایل<ref>شیخ طوسی و نجاشی کتاب الفضائل را از آثار علمی ابان بن تغلب معرفی کردند؛ احتمالاً مراد فضائل القرآن باشد؛ بدان جهت از آثار قرآنی ابان بن تغلب برشمردیم. علامه امین نوشته است: {{عربی|فیحتمل أن المراد فضائل القرآن و یؤیده أن التألیف فی فضائل أهل البیت{{ع}} لم یکن متعارفاً یومئذ و لکن هذه العبارة أظهر فی إرادة فضائل أهل البیت{{ع}}}} (أعیان الشیعه، ج۱، ص۱۳۰)؛ رجال النجاشی، ص۱۱، ش۷؛ الفهرست (طوسی)، ص۴۵، ش۶۱؛ الفهرست (ابن ندیم)، ص۲۷۶؛ الفهرست (ابن ندیم)، ص۳۶.</ref> بوده است.<ref>ر.ک: [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری ج۱]]، ص۱۰۳-۱۱۵.</ref>.

*[[بکر بن وائل]] (قبیله)

*[[تغلب بن رباح]] (پدر)

# [[پرونده: IM009725.jpg|22px]] [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|'''رجال تفسیری ج۱''']]

[[رده:اصحاب امام صادق]]

[[رده:طبقه چهارم راویان]]