مقام شهادت: تفاوت میان نسخه‌ها

{{خرد}}

{{مقام معصوم}}

<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">

: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[مقام معصوم]]''' و مرتبط با مدخل '''[[شهادت]]''' است. مدخل‌های وابسته به این بحث:</div>

: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[شهادت در قرآن]] | [[شهادت در حدیث]] | [[شهادت در کلام اسلامی]] | [[شهادت در فلسفه اسلامی]] | [[شهادت در عرفان اسلامی]]</div>

<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">

از جمله [[مقامات]] [[امامان معصوم]]{{عم}} [[مقام]] [[شهادت]] که در [[زیارت جامعه کبیره]] با عبارت {{عربی|« وَ شُهَدَاءُ دَارِ الْفَنَاءِ ‏»}}<ref> و گواهان سرای ناپایدار.</ref> و {{عربی|« شُهَدَاءَ عَلَى‏ خَلْقِهِ‏ ‏»}}<ref>سلام بر شما ای شاهدان بر خلق خدا!.</ref> آمده است.

==واژه شناسی لغوی==

*'''گواهان نُه‌گانه بر اعمال بندگان؛'''

==[[امامان معصوم]]{{عم}}؛ شاهدان بر خلق خدا==

*"شهادت"، به معنای "حضور" است و شاهد، موظّف است به آنچه دیده شهادت دهد. ریشه "شهادت" این است که "شاهد"، نزد "عمل مشهود علیه" حاضر است؛ یعنی می‌بیند کاری را که به آن شهادت می‌دهد<ref>[[سید احمد خاتمی|خاتمی، سید احمد]]، [[در آستان امامان معصوم ج۲ (کتاب)|در آستان امامان معصوم]]؛ ج۲، ص:۲۴۷.</ref>.

*ما بر این باوریم که [[پیامبر]]{{صل}} و [[معصومین]]{{عم}} شاهد بر ما هستند و فردای قیامت، این شهادت را ادا می‌کنند.

*در مورد شهادت [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در قرآن می‌خوانیم: {{عربی| {{متن قرآن| فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِن كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلاء شَهِيدًا }}﴾}} <ref> حال آنان چگونه است آن روزی که از هر امّتی شاهد و گواهی بر اعمالشان می‌آوریم و تو را نیز بر آنان گواه خواهیم آورد؛ سوره نساء، آیه: ۴۱.</ref>.

*{{عربی| {{متن قرآن|هَؤُلاء}}﴾}} در آیه شریفه فوق به معنای "آنان" است، این "آنان" چه کسانی هستند؟ یک احتمال این است "آنان"؛ یعنی "مسلمانان"، بر این اساس، معنای آیه چنین است: "[[پیامبر]]{{صل}} هر قومی، شاهد و ناظر اعمال آنان است و [[پیامبر]]{{صل}} ما شاهد و ناظر اعمال امّت خویش است".

*این معنا اطلاق دارد؛ یعنی هم در زمانی که زنده است شاهد اعمال امّت خویش می‌باشد و هم زمانی که به رحمت خدا رفته است.

*احتمال دوم این‌که: [[پیامبر]]{{صل}} را شاهد بر همه امم بگیریم؛ یعنی بگوییم: مشارالیه {{عربی| {{متن قرآن|هَؤُلاء}}﴾}} همه امّت‌ها هستند؛ بنابراین، معنای آیه چنین می‌شود: "هر پیامبری در حال حیات و ممات از طریق مشاهده باطنی و روحانی، ناظر احوال تمام امّت خویش خواهد بود و روح پاک [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نیز از همین راه، ناظر همه امم پیشین و امّت خویش می‌باشد".

*در پاره‌ای از روایات، به این تعبیر اشاره شده است<ref>تفسیر نورالثقلین، ج۱، ص۴۸۲ – ۴۸۱؛ البرهان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۳۶۹.</ref>.

*به هر حال، قدر متیقّن آیه این است که: [[پیامبر اکرم]]{{صل}} شاهد بر امّت خویش است؛ چرا که ما معتقدیم [[پیامبر]]، بعد از ارتحال از این دنیا هم زنده است، وقتی شهیدان راه خدا زنده‌اند، پس [[پیامبر]] به طریق اولی زنده است، بر این اساس [[پیامبر]] در حیات و ممات، شاهد اعمال امّت خویش است.

*[[امامان معصوم]]{{عم}} نیز شاهد اعمال امّت‌اند و می‌بینند که امّتشان چگونه عمل می‌کنند. دلیل این امر هم قرآن کریم است: {{عربی| {{متن قرآن| وَقُلِ اعْمَلُواْ فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ وَسَتُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ }}﴾}} <ref> بگو: عمل کنید که خداوند و رسولش و مؤمنان به زودی اعمالتان را می‌بینند و به زودی به سوی کسی باز می‌گردید که پنهان و آشکار را می‌داند و شما را به آنچه عمل می‌کردید، خبر می‌دهد؛ سوره توبه، آیه: ۱۰۵.</ref>

*بی‌تردید، مقصود از "مؤمنان" در آیه، همه مؤمنان نیستند؛ چرا که همه آنان این شأنیّت را ندارند که در کنار خدا و رسول قرار گیرند، مراد از "مؤمنون"، «[[امامان معصوم]]{{عم}}» هستند که در کنار خدا و [[رسول]]{{صل}} قرار می‌گیرند.

[[یعقوب بن شعیب]] می‌گوید: "از [[امام صادق]]{{ع}} از تفسیر این آیه "یعنی مراد از مؤمنون" پرسیدم، حضرت فرمود: مراد، [[امامان]]{{عم}} هستند<ref> {{عربی|اندازه=120%|« هُمُ‏ الْأَئِمَّةُ ‏»}}؛ اصول کافی، ج۱، ص۲۱۹، ح۲.</ref>.

*در روایت نقل شده است که: "شخصی خدمت [[امام رضا]]{{ع}} عرض کرد: برای من و خانواده‌ام دعایی بفرما، فرمود: مگر من دعا نمی‌کنم؟! به خدا سوگند! اعمال شما هر شب و روز بر من عرضه می‌شود<ref>{{عربی|« وَ اللَّهِ‏ إِنَ‏ أَعْمَالَكُمْ‏ لَتُعْرَضُ‏ عَلَيَ‏ فِي‏ كُلِ‏ يَوْمٍ‏ وَ لَيْلَةٍ‏»}}.</ref>.

*راوی این حدیث می‌گوید: "این سخن [[امام]]{{ع}} قدری بر من گران آمد، [[امام]]{{ع}} متوجّه شد و به من فرمود: آیا کتاب خداوند عزّوجلّ را نمی‌خوانی که می‌گوید: {{عربی| {{متن قرآن| وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ}}﴾}}؟! به خدا سوگند! منظور از مؤمنان، [[علی ابن ابی‌ طالب]]{{ع}} و [[امامان]] دیگر از فرزندان او می‌باشند"<ref>{{عربی|اندازه=120%|« أ ما تقرأ كتاب اللّه عزّ و جلّ:  {{متن قرآن| وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ}}﴾؟ قال: هو و اللّه‏ عليّ‏ ابن‏ أبي‏ طالب{{ع}}‏"}}؛ اصول کافی، ج1، ص:۲۱۹، ح۴.</ref>.

*"عرض اعمال"، هم بر [[پیامبر]]{{صل}} است، هم بر [[امامان معصوم]]{{عم}} آن چنان که شهادت، نسبت به همه آنان است.

*از حضرت [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که فرمود:"تمام اعمال مردم هر روز صبح بر [[پیامبر]] عرضه می‌شود؛ اعمال نیکان و بدان؛ بنابراین، مراقب باشید و این مفهوم گفتار خداوند است که می‌فرماید: {{عربی| {{متن قرآن|اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ}}﴾}} این را فرمود و ساکت شد" <ref>{{عربی|اندازه=120%|"تُعْرَضُ‏ الْأَعْمَالُ‏ عَلَى‏ رَسُولِ‏ اللَّهِ‏ {{صل}} أَعْمَالُ الْعِبَادِ كُلَّ صَبَاحٍ أَبْرَارُهَا وَ فُجَّارُهَا فَاحْذَرُوهَا وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى‏ {{متن قرآن| اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ‏ }}﴾ وَ سَكَت‏‏"}}؛ اصول کافی، ج۱، ص۲۱۹، ح۱.</ref>.

*در روایت دیگری از [[امام باقر]]{{ع}} می‌خوانیم:"تمامی اعمال شما بر پیامبرتان هر عصر پنجشنبه عرضه می‌شود؛ بنابراین، از این‌که عمل زشتی از شما بر پیامبر عرضه شود، شرم کنید"<ref>{{عربی|اندازه=120%|"أن‏ الأعمال‏ تعرض‏ على‏ نبيكم‏ كل عشية خميس، فليستحي أحدكم أن يعرض على نبيه العمل القبيح"}}؛ البرهان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص:۱۵۸.</ref>.

==فلسفه شهودهای متفاوت==

*'''اینک سؤال این است که''' با آن همه شهودی که خداوند دارد، چه نیازی به شهادت [[پیامبر]]{{صل}} و [[امامان معصوم]]{{عم}} است؟ خداوند<ref>{{عربی|اندازه=120%| {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ}}﴾}}؛ سوره حج، آیه: ۱۷.</ref>؛ فرشتگان<ref>{{عربی|اندازه=120%| {{متن قرآن|وَجَاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّعَهَا سَائِقٌ وَشَهِيدٌ}}﴾}}؛ سوره ق، آیه:۲۱.</ref>؛ زمین<ref>{{عربی|اندازه=120%| {{متن قرآن|يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها}}﴾}}؛ سوره زلزال، آیه:۴.</ref>؛ زمان<ref>در حدیث نقل شده است که: هر روزِ جدید، به انسان خطاب می‌کند: {{عربی|اندازه=120%|" أَنَا يَوْمٌ‏ جَدِيدٌ وَ أَنَا عَلَيْكَ‏ شَهِيدٌ ... أَشْهَدْ لَكَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَة"}}؛ تفسیر نورالثقلین، ج۵، ص:۱۱۲.</ref>؛ اعضای بدن<ref>{{عربی|اندازه=120%| {{متن قرآن|تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَأَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُم}}﴾}}؛ سوره نور، آیه:۲۴.</ref> همه شاهد هستند، آیا این شهود در روز قیامت کفایت نمی‌کنند؟

* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های مقام معصوم|پایان‌نامه‌شناسی مقام معصوم]].  

==پانویس==

{{یادآوری پانویس}}

{{پانویس2}}

{{دانشنامه امامت-خرد}}