علم امام از دیدگاه کلام امامیه (کتاب): تفاوت میان نسخه‌ها

| عنوان = [[علم امام]]{{ع}} از دیدگاه کلام [[امامیه]]

در معرفی این کتاب آمده است: «بحث و بررسی [[کلامی]] دیدگاه‏‌های مختلف [[متکلمان شیعه]] درباره [[علم امام]]{{ع}}، منابع این [[علم]] و رابطه آن با [[علم]] [[خداوند]] و موارد [[علم]] [[ائمه]]{{عم}} و گستره آن است. نویسنده، ابتدا کلیاتی درباره مفهوم [[علم]]، [[امام]]{{ع}} و [[امامیه]] ارائه نموده، سپس به تفکیک دوره‏‌های زمانی از قرن اول تا هفتم هجری، به [[تبیین]] دیدگاه‏‌های [[کلامی]] [[متکلمان شیعه]] [[امامیه]] درباره [[علم امام]]{{ع}} و محدوده این [[علم]] پرداخته‌است. وی ابتدا [[روایات]] مربوط به ماهیت [[علم امام]]{{ع}} و گستره آن را آورده و مباحثی کلی در مورد [[علم امام]]{{ع}}، [[لدنی]] بودن [[علم]]، فوق بشری بودن آن، احاطه به [[غیب]] و [[علوم غیبی]]، منابع [[علم امام]]{{ع}}، [[آگاهی]] [[امام]]{{ع}} به عوالم ملکوتی و ضمایر [[انسان‌ها]]، محدودیت‏‌های [[علم امام]]{{ع}}، [[علم]] او به گذشته و [[آینده]] تا [[روز قیامت]] و... را ارائه کرده‌است؛ آن‌گاه به بررسی دیدگاه [[اصحاب]] [[ائمه]]{{عم}} در مورد [[جایگاه]] [[علم امام]]{{ع}}، [[آگاهی]] [[امام]]{{ع}} از [[علوم دینی]] و غیر [[دینی]] مانند [[علم منایا و بلایا]]، [[علم]] به اسمای [[شیعیان]] و [[آگاهی]] از کلیه حوادث [[عالم هستی]] و منابع این [[علوم]] پرداخته و به تفکیک قرن این دیدگاه را [[تبیین]] کرده‌است. در همین زمینه، به مکتب‏‌های مهم [[کلامی]] [[شیعه امامیه]]، مانند [[مکتب]] [[بغداد]] و [[مکتب]] [[قم]] اشاره نموده و مباحثی مانند موارد [[علم امام]]{{ع}} و منابع آن را از منظر [[متکلمان]] برجسته این دو [[مکتب فکری]] مطرح کرده و ماهیت [[علم امام]]{{ع}} و موارد آن را در کتب برجسته از قرون سوم تا [[ششم هجری]] مانند [[اصول کافی]] و بصائرالدرجات مقایسه کرده‌است. در فصل بعدی، به دیدگاه‏های [[کلامی]] مطرح در قرن هفتم هجری در مورد [[علم امام]]{{ع}} اشاره نموده و در این زمینه، نخست به بررسی دیدگاه‏‌های [[کلامی]] ابن‌میثم [[بحرانی]] در مورد احاطه [[امام]]{{ع}} به [[علم غیب]]، [[آگاهی]] او از [[احکام دینی]] و [[حکومتی]] و [[آگاه]] بودن از زمان [[شهادت]] خود پرداخته، آن‌گاه آرای [[کلامی]] [[سید بن طاووس]]، [[عمادالدین طبری]] و [[علامه حلی]] را در مورد [[علم امام]]{{ع}} به همه معلومات بشری و فوق‌بشری بیان کرده‌است».<ref>[http://islamicdatabank.com/MoshakhesatBook.aspx?cod=10102429 وبگاه پارسا]</ref>.

*پیشینه تحقیق

*[[هدف]] از تحقیق

*اهمیت و [[ضرورت]] تحقیق

*روش تحقیق

===فصل دوم: قرن اول تا پایان [[قرن سوم]]===

*ویژگی‌های این دوره

*مشکلات تحقیق در این دوره

*سازماندهی فصل

*'''بخش اول: سیری در [[روایات]]:'''

*مباحث کلی [[علم امام]] در [[روایات]]:

#برخی از اوصاف [[علمی]] [[ائمه]]

#[[ علم موهوبی و موهبتی یا علم لدنی معصوم چیست؟ (پرسش)|لدنی بودن علم امام]]

#زمان برخورداری [[امام]] از [[علم امام]] قبلی

#[[علم شأنى یا استعدادی یا ارادی و اختیاری معصوم به چه معناست؟ (پرسش)|ارادی بودن علم امام]]

#[[دلایل قایلان به محدود بودن علم معصوم چیستند؟ (پرسش)|محدودیت‌های علم امام]]

#[[اقسام و انواع علم کدام‌اند؟ (پرسش)|انواع علوم امام]]

#[[آیا علم معصوم قابلیت افزایش دارد؟ (پرسش)|پدید آمدن شبانه‌روزی و افزایش علم امام]]

*موارد [[علم امام]] در [[روایات]]:

#[[آیا علم به احکام و شرایع الهی علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|علم به دین احکام و سیاست]]

#[[آیا علم به بلایا و منایا علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|علم منایا و بلایا]]

#[[آیا علم به عجایب یا راه‌های آسمان و زمین یا خشکی و دریا علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|علم به آسمان‌ها و زمین و اخبار آنها]]

#[[آیا علم به گذشته و حال و آینده علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|علم به حوادث گذشته و حوادث آینده تا روز قیامت]]

#[[آیا علم به زمان و کیفیت مرگ خود و دیگران علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|علم امام به زمان شهادت خود]]

#[[آیا معصومان کتابی داشتند که نام‌های پادشاهان یا شیعیان یا اهل بهشت و جهنم در آن ذکر شده است؟ (پرسش)|علم به اسامی شیعیان و محبان]]

#[[آیا علم به خطورات قلبی یا ضمائر و نهان آدمیان علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|آگاهی از باطن انسان‌ها]]

#[[آیا معصوم عالم به همه زبان‌ها است؟ (پرسش)|علم به زبان انسان‌ها و پرندگان و حیوانات]]

#[[آیا علم به احوال و کتب و علوم پیامبران علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|آگاهی امام از جمیع علوم پیامبران و ملائکه]]

#[[علم غیب چیست؟ (پرسش)|علم غیب]]

#[[رابطه وراثت از پیامبر یا امام پیشین با علم معصوم چیست؟ (پرسش)|وراثت]]

#[[رابطه قرآن با علم معصوم چیست؟ (پرسش)|قرآن]]

#[[رابطه وحی یا الهام با علم معصوم چیست؟ (پرسش)|الهام]]

#[[رابطه تحدیث یا ارتباط با فرشتگان با علم معصوم چیست؟ (پرسش)|تحدیث]]

#[[آیا علم معصوم در شب قدر نازل می‌شود؟ (پرسش)|علم امام و شب قدر]]

#[[رابطه مصحف فاطمه یا کتاب‌هایی مثل جفر با علم معصوم چیست؟ (پرسش)|جفر و جامعه و صحیفه علی و مصحف فاطمه زهرا]]

#[[رابطه عمود نور با علم معصوم چیست؟ (پرسش)|مناری از نور]]

*'''بخش دوم: بررسی دیدگاه [[اصحاب ائمه]]:'''

*[[جایگاه]] [[علم امام]] در تلقی [[شیعی]] از [[امامت]]

*[[آگاهی امام]] از [[علوم دینی]]:

#[[آیا علم به احکام و شرایع الهی علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|احکام دینی]]

#[[آیا معصوم به تمام موارد قرآن علم دارد؟ (پرسش)|علم به قرآن]]

#[[علم امام]] به امور [[عقیدتی]]

*[[علوم]] غیر [[دینی]]:

#[[آیا علم به بلایا و منایا علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|علم منایا و بلایا]]

#[[آیا علم به گذشته و حال و آینده علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|علم به حوادث گذشته و حوادث آینده]]

#[[آیا علم به خطورات قلبی یا ضمائر و نهان آدمیان علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|آگاهی از ضمایر]]

#[[آیا معصومان کتابی داشتند که نام‌های پادشاهان یا شیعیان یا اهل بهشت و جهنم در آن ذکر شده است؟ (پرسش)|علم به اسماء شیعیان]]

#[[رفتار]] [[امام]] بر اساس [[علم امامت]]

#[[آگاهی]] از همه حوادث در روی [[زمین]]

#[[رابطه وراثت از پیامبر یا امام پیشین با علم معصوم چیست؟ (پرسش)|وراثت از پیامبر اسلام و انبیاء]]

#[[صحیفه]]

#[[الهام]]

#[[قیاس]].

===فصل سوم: [[قرن سوم]] تا پایان قرن [[ششم هجری]]===

*'''بخش اول: [[مکتب]] [[بغداد]]:'''

*کلیاتی در باره [[علم امام]]:

#[[قلمرو علم غیب معصوم تا چه حدی است؟ (پرسش)|محدوده علم امام]]

#[[امام معصوم از چه زمانی صاحب علم غیب می‌شود؟ (پرسش)|زمان کامل شدن علم امام]]

#[[آیا قضاوت‌های معصومان با استفاده از علم غیب بوده است؟ (پرسش)|کیفیت قضاوت امام]]

#[[آیا علم غیب پیامبران و امامان از لحاظ مرتبه یکسان یا متفاوت است؟ (پرسش)|عدم تساوی ائمه در علم]]

#[[رابطه علم لدنی با علم غیب معصوم چیست؟ (پرسش)|لدنی بودن علم امام]]

*موارد [[علم امام]]:

#[[کارکرد علم غیب معصوم در حکومت سیاسی چیست؟ (پرسش)|علم به سیاست و حکومت داری]]

#[[آیا علم به احکام و شرایع الهی علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|علم امام به دین و احکام شرعی]]

#[[علوم]] غیر [[دینی]]

#[[آیا معصوم عالم به مشاغل و صناعات است؟ (پرسش)|علم به صنایع و مشاغل]]

#[[آیا معصوم عالم به همه زبان‌ها است؟ (پرسش)|علم به تمام زبان‌ها]]

#[[آیا علم به خطورات قلبی یا ضمائر و نهان آدمیان علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|علم امام به ضمایر افراد و باطن امور]]

#[[آیا علم به زمان و کیفیت مرگ خود و دیگران علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|آگاهی امام از زمان شهادت خود]]

#[[رابطه وراثت از پیامبر یا امام پیشین با علم معصوم چیست؟ (پرسش)|وراثت]]

#[[رابطه وحی یا الهام با علم معصوم چیست؟ (پرسش)|وحی و الهام]]

#[[رابطه رؤیای صادق با علم معصوم چیست؟ (پرسش)|خواب صادق]]

#[[رابطه تحدیث یا ارتباط با فرشتگان با علم معصوم چیست؟ (پرسش)|سخن گفتن ملائکه با امام]]

*ارزیابی دیدگاه [[مکتب]] [[بغداد]] درباره [[علم امام]]

*مفهوم [[امامت]] در تلقی [[مکتب]] [[بغداد]]

*'''بخش دوم: [[مکتب]] [[قم]]:'''

*کلیاتی در [[باب ]][[علم امام]] از دیدگاه [[مکتب]] [[قم]]:

#تساوی حال [[امام]] در [[علم]] قبل و بعد از [[امامت]]

#ماهیت [[علم امام]]

#[[آیا آگاهی معصوم به نحو تام شرطی از شروط امامت است؟ (پرسش)|اثبات امامت ائمه از طریق علم امام]]

*موارد [[علم امام]]:

#[[علوم دینی]]

#[[علوم]] غیر [[دینی]]

*[[منابع و راه‌های دست‌یابی معصوم به علم غیب چیستند؟ (پرسش)|منابع علم امام]]

*بررسی عناوین باب‌های [[اصول کافی]] و بصائرالدرجات درباره [[علم امام]]:

#[[ویژگی‌های علم معصوم چیست؟ (پرسش)|اوصاف علمی امام]]

#[[علوم]] سه گانه [[امام]]

#[[علوم]] [[امام]] در سخنان [[پیامبر اکرم]] {{صل}}

#[[آیاتی که موافقان علم تام معصوم به آنها استدلال می‌کنند کدام‌اند؟ (پرسش)|آیات مربوط به علم امام]]

#زمان بهره‌مند شدن [[امام]] از [[علم امام]] قبلی

#[[علم شأنى یا استعدادی یا ارادی و اختیاری معصوم به چه معناست؟ (پرسش)|ارادی بودن علم امام]]

#[[افزایش علم معصوم به چه معناست؟ (پرسش)|زیاد شدن علم امام]]

#[[آیا علم پیامبران و امامان از لحاظ مرتبه یکسان یا متفاوت است؟ (پرسش)|تساوی ائمه در علم]]

*موارد [[علم ائمه]]:

#[[آیا علم به احکام و شرایع الهی علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|علم به احکام شرعی]]

#[[آیا معصوم به تمام موارد قرآن علم دارد؟ (پرسش)|علم به قرآن]]

#[[آیا علم به احوال و کتب و علوم پیامبران علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|علم به کتب آسمانی]]

#[[رابطه اسم اعظم با علم معصوم چیست؟ (پرسش)|آگاهی ائمه از اسم اعظم الهی]]

#[[آیا علم به خطورات قلبی یا ضمائر و نهان آدمیان علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|آگاهی از احوال شیعیان و افراد دیگر]]

#[[آیا علم به عجایب یا راه‌های آسمان و زمین یا خشکی و دریا علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|علم به آسمان‌ها و زمین و باطن آنها]]

#[[آیا علم به ثواب و عقاب یا بهشت و جهنم و سرنوشت آدمیان علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|علم به بهشت و جهنم واهل آنها]]

#[[آیا علم به گذشته و حال و آینده علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|علم به ماکان و مایکون]]

#[[آیا علم به بلایا و منایا علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|علم ائمه به منایا و بلایا]]

#[[آگاهی]] [[ائمه]] از [[غیب]]

#[[آیا علم به زمان و کیفیت مرگ خود و دیگران علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|آگاهی ائمه از زمان شهادت خویش]]

#[[آیا معصوم عالم به همه زبان‌ها است؟ (پرسش)|آگاهی امام از زبان همه انسان‌ها و حیوانات]]

#[[آیا علم به خطورات قلبی یا ضمائر و نهان آدمیان علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|آگاهی از باطن اشخاص]]

#[[آیا علم به احوال و کتب و علوم پیامبران علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|آگاهی امام از جمیع علوم ملائکه و انبیاء]]

#[[آگاهی امام]] از مسائل و معضلات غیر موجود در [[کتاب و سنت]]

#اخذ از [[معصوم]] قبلی

#[[رابطه تحدیث یا ارتباط با فرشتگان با علم معصوم چیست؟ (پرسش)|تحدیث]]

#[[رابطه روح یا روح القدس با علم معصوم چیست؟ (پرسش)|روح القدس]]

#[[رابطه وحی یا الهام با علم معصوم چیست؟ (پرسش)|الهام]]

#کتاب‎های موجود در نزد [[ائمه]]

#[[آیا علم معصوم در شب قدر نازل می‌شود؟ (پرسش)|نزول ملائکه در شب قدر]]

#[[رابطه عمود نور با علم معصوم چیست؟ (پرسش)|ستونی از نور در هر شهر]]

*'''بخش اول: بررسی دیدگاه [[ابن میثم بحرانی]] درباره [[علم امام]]'''

*[[علوم دینی]] و مسائل [[حکومتی]]:

#معنای [[علم امام]] به تمام [[دین]] و [[احکام دینی]]

#[[استدلال]] بر [[علم امام]] به [[دین]]

*دیدگاه ابن میثم درباره [[علم غیب امام]]:

#[[آیا علم غیب غیر خدا امکان دارد؟ (پرسش)|امکان اخبار از غیب]]

#[[آیا علم غیب قابل تعلیم و انتقال به دیگران است؟ (پرسش)|کیفیت تعلم علوم غیبی]]

#[[قوانین]] کلی متعلق [[علم غیب]]

#[[آیا علم غیب منحصر به خداست؟ (پرسش)|اختصاص علم غیب به خدا]]

#بررسی آراء ابن میثم درباب [[علم غیب]]

*[[آگاهی امام]] از زمان [[شهادت]] خود

#بررسی آراء ابن میثم در باب [[علم]] به زمان [[شهادت]]

*'''بخش دوم: بررسی آراء [[ابن طاووس]] در [[باب ]][[علم امام]]:'''

#[[تعلم]] [[علم امام]] از دیدگاه [[ابن طاووس]]

#[[علم غیب]] از دیدگاه [[ابن طاووس]]

#تأثیر [[علم غیب]] بر [[رفتار]] [[امام]]

#سایر [[علوم ائمه]] از دیدگاه [[ابن طاووس]]

*'''بخش سوم: آراء [[عمادالدین طبری]] درباره [[علم امام]]:'''

#[[رابطه علم لدنی با علم معصوم چیست؟ (پرسش)|لدنی بودن علم امام]]

#[[آیا علم به احکام و شرایع الهی علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|علم امام به احکام دینی]]

#موارد [[علم امام]]

*'''بخش چهارم: آراء [[علامه حلی]] درباره [[علم امام]]:'''

#[[آیا علم به احکام و شرایع الهی علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|علم امام به احکام و قرآن]]

#[[آیا علم به زمان و کیفیت مرگ خود و دیگران علم غیب است و معصوم از آن آگاهی دارد؟ (پرسش)|آگاهی امام از زمان شهادت خود]]

{{:ناصرالدین اوجاقی}}