عصمت: تفاوت میان نسخه‌ها

عصمت (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۴ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۵:۵۶

۵٬۶۷۸ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۴ آوریل ۲۰۲۰

←‏واژه‌شناسی لغوی

دیداریویکی‌متن

Msadeq

مدیران

۱۱۵٬۳۵۳

ویرایش

@@ خط ۱۷: / خط ۱۷: @@
 *[[پیشوایان معصوم]]، قابلیت دریافت عصمت اعطایی از [[خداوند متعال]] را در دوره [[عالم ذر]] دریافت کرده‌اند، لذا [[عصمت پیامبران]] و [[امامان]]، قبل از [[بعثت]] و [[امامت]] و حتی قبل از [[جهان]] [[دنیوی]] اثبات می‌گردد<ref>ر.ک. [[عبدالحسین خسروپناه]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج۲، ص ۳۵۹ - ۳۶۲.</ref>.
 *برای عصمت در بیان لغویان معانی‌ای چون منع از [[گناه]]، حفظ از [[گناه]]، نگه‌داری و امساک بیان شده است.
+*عصمت از ریشه "عصم یَعصِم" و به‌معنای حفظ، همراه با [[دفاع]] و با ملاحظه همین دو قید (حفظ و [[دفاع]]) در [[قرآن کریم]] به‌کار رفته است: {{متن قرآن|وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ}}<ref>«و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد» سوره مائده، آیه ۶۷.</ref>، {{متن قرآن|قُلْ مَنْ ذَا الَّذِي يَعْصِمُكُمْ مِنَ اللَّهِ إِنْ أَرَادَ بِكُمْ سُوءًا أَوْ أَرَادَ بِكُمْ رَحْمَةً وَلَا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا}}<ref>«بگو: کیست که شما را از خداوند اگر برای شما گزند یا بخشایشی خواسته باشد نگه دارد؟ و آنان (هیچ گاه) برای خود در برابر خداوند یار و یاوری نمی‌یابند» سوره احزاب، آیه ۱۷.</ref><ref>ر.ک: التحقیق، ج۸، ص۱۵۴، "عصم".</ref>. از این‌رو "[[معصوم]]" کسی است که از وی در راستای حفظ او از خطر یا [[عیب]] [[دفاع]] می‌شود.
+*واژه‌شناسان دو معنا برای واژه "عصمت" آورده‌اند:
+#تحقّق [[حفاظت]] و [[دفاع]] از چیزی (اسم مصدر)<ref>{{عربی|والعصمة: إسم مصدر بمعنی تحقّق المحفوظیة و الدفاع عنه}}. (التحقیق، ج۸، ص۱۵۴، "عصم").</ref>.
+#چیزی که به آن اعتصام می‌شود<ref>مقاییس اللغة، ج۴، ص۳۳۲: {{عربی|والعصمة: کل شیء اعتصمت به}}.</ref>.
+*[[عالمان]] و [[اندیشمندان]] [[دینی]]، تعاریف گوناگونی برای عصمت [[بیان]] کرده‌اند که از این میان به دو تعریف از [[عالمان]] [[شیعی]] بسنده می‌شود:
+#[[فاضل مقداد]] در تعریف عصمت می‌نویسد: "عصمت [[لطف الهی]] است که [[خدا]] در [[حق]] [[مکلف]] انجام می‌دهد به‌گونه‌ای که با وجود این [[لطف]]، وقوع [[گناه]] از آن [[مکلف]]، محال است زیرا از سویی، انگیزه‌ای برای [[گناه]] ندارد و از طرفی عامل منصرف کننده‌ای پیرامون او وجود دارد و این عامل، [[مانع]] [[قدرت]] او برای [[گناه]] نیست، و با وجود این [[قدرت]]، انجام [[گناه]] از او ممکن است و با وجود عدم [[انگیزه]] و عامل مصرف‌کننده، انجام [[گناه]] از وی محال است"<ref>{{عربی|هو لطف یفعله الله بالمکلف بحیث یمتنع منه وقوع المعصیة، لانتفاء داعیه و وجود صارفه مع قدرته علیها و وقوع المعصیة ممکن؛ نظرا إلی قدرته و ممتنع نظرا إلی عدم الداعی و وجود الصارف}}؛ اللوامع الإلهیة فی المباحث الکلامیة، ص۲۴۳.</ref>.
+#[[علامه طباطبائی]] در تعریف عصمت آورده است: "عصمت، وجود امری است در [[انسان]] [[معصوم]]، به‌گونه‌ای که [[انسان]] را از واقع شدن در آنچه جایز نیست از [[خطا]] و [[گناه]]، نگهداری می‌کند"<ref>{{عربی|وجود أمر فی الإنسان المعصوم یصونه عن الوقوع فیما لا یجوز من الخطا أو المعصیة}}؛ المیزان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۱۳۴.</ref>.
+*بر پایه تعاریف بالا، چند نکته به دست می‌آید:
+#عصشت نوعی [[لطف]] و [[موهبت الهی]] در [[حق]] [[انسان]] [[معصوم]] است.
+#[[انسان]] [[معصوم]] بر انجام [[گناه]] [[توانایی]] دارد.
+#در [[انسان]] [[معصوم]]، برای محافظت وی از [[خطا]] و [[گناه]] دو عامل هست: درونی و بیرونی. به دیگر سخن، [[انسان]] [[معصوم]]، هم انگیزه‌ای برای انجام [[گناه]] ندارد و هم عاملی بیرونی، از نزدیک شدن [[بدی]] به او جلوگیری می‌کند، مانند آنچه در جریان [[حضرت یوسف]]{{ع}} آمده است: {{متن قرآن|كَذَلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاءَ}}<ref>«بدین گونه (بر آن بودیم) تا از او زشتی و پلیدکاری را بگردانیم» سوره یوسف، آیه ۲۴.</ref> و یا آنچه درباره [[اهل بیت]]{{عم}} در [[آیه تطهیر]] است: {{متن قرآن|لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ}}<ref>«جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت  هر پلیدی را بزداید» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref>. در این [[آیه]]، {{متن قرآن|عَنْكُمُ}} بر {{متن قرآن|الرِّجْسَ}} مقدم شده است. از این تقدیم به دست می‌آید، [[خدای متعال]]، [[رجس]] را از [[اهل بیت]]{{عم}} دور کرده، نه اینکه آنان را از [[رجس]] دور کرده باشد<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]،[[ درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]، ص:۳۹-۴۱.</ref>.
 ==عصمت در اصطلاح==