بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - '{{یادآوری پانویس}} ' به '') |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۴۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۹ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[آراستگی و پیراستگی در قرآن]] - [[آراستگی و پیراستگی در فقه اسلامی]] - [[آراستگی و پیراستگی در جامعهشناسی اسلامی]] - [[آراستگی و پیراستگی در معارف دعا و زیارات]] - [[آراستگی و پیراستگی در معارف و سیره معصوم]] - [[آراستگی و پیراستگی در معارف و سیره نبوی]] - [[آراستگی و پیراستگی در معارف و سیره فاطمی]] - [[آراستگی و پیراستگی در معارف و سیره سجادی]] - [[آراستگی و پیراستگی در معارف و سیره رضوی]] | پرسش مرتبط = }} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
در [[اسلام]] به [[آراستگی ظاهر]]، بسیار توصیه شده است. [[مسلمانان]] موظفاند به وضع ظاهری خود رسیدگی کنند، خود را در آینه ببینند و سر و صورت خود را مرتب و آراسته نمایند. بیشک همه [[انسانها]] [[آراستگی]] و مرتب بودن را [[دوست]] دارند و از ژولیدگی و غیر مرتب بودن متنفرند. اگر [[انسان]] ظاهر خود را مرتب کند، بهتر میتواند با دیگران رابطه برقرار کند و دیگران هم علاقهمندند با چنین افرادی در ارتباط باشند. در [[قرآن کریم]] خطاب به همه انسانها چنین آمده است. ای [[فرزندان آدم]]! [[زینت]] و زیورهای خود را در حین [[عبادت]] همراه خود بردارید: {{متن قرآن|يَا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ}}<ref>«ای فرزندان آدم! در هر نمازگاهی زیور خود را بردارید» سوره اعراف، آیه ۳۱.</ref>. | |||
[[پیامبر اسلام]] {{صل}} فرمود: [[خداوند]] بلندمرتبه چرک، کثافت و ژولیدگی را دوست نمیدارد: {{متن حدیث|إنّ اللَّه تعالى يبغض الوسخ و الشّعث}}<ref>نهج الفصاحه، حدیث ۷۴۱.</ref>. مفهوم [[حدیث]] اینگونه است که خداوند نظافت و آراستگی را دوست دارد<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم (کتاب)|سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۴۰.</ref>. | |||
[[پیامبر اکرم]]{{صل}} علاوه بر آراستگی به مکارم اخلاق که برای تحقق بخشیدن آنها برانگیختههای شده بود، به [[پاکیزگی]] و [[پیراستگی]] ظاهر نیز بسیار توجه میکرد. بیشک، آموزههای [[نبوی]]{{صل}} درباره [[زیبایی]] و [[آراستگی ظاهری]] و خو گرفتن به آداب و سنن [[پیامبر]]{{صل}} و [[آراستگی]] به [[اخلاق]] و [[سنن]] ظاهری و [[باطنی]] آن حضرت، کمال نهایی و آخرین [[هدف]] [[انسانها]] است و سعادت دنیا و [[آخرت]] را به همراه دارد<ref>[[سید جواد موسوی بردکشکی|موسوی بردکشکی، سید جواد]] و [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص۷۶.</ref>. | |||
== | == [[آرایش]] و پیراستگی در [[سیره]] [[رسول خاتم]]{{صل}} == | ||
[[رسول خدا]]{{صل}} به پاکیزگی و [[آراستگی ظاهر]] خویش بسیار اهمیت میداد و پیوسته بر [[لزوم]] آراستگی و [[زینت]] [[مسلمانان]] نیز تأکید میفرمود. آن حضرت، هر [[روز]] در آینه نگاه میکرد و موهای سرش را شانه میزد <ref>حسن بن فضل طبرسی، مکارم الاخلاق، ص۳۴ و شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج ۵، ص۱۱. </ref>. گاهی نیز برای مرتب کردن موهای خود در آب مینگریست<ref>همان.</ref>. از [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نیز [[روایت]] شده است که [[پیامبر خدا]]{{صل}} موهای خود را شانه کرده، بیشتر اوقات آن را با آب صاف میکرد و میفرمود: آب برای خوشبو کردن [[مؤمن]]، کافی است<ref>محمد بن محمد کوفی، الجعفریات، ص۱۵۶؛ مکارم الاخلاق، ص۶۹ و محدث نوری، مستدرک الوسائل، ج ۱، ص۴۰۸.</ref>. | |||
{{ | |||
آن حضرت، خود را نه تنها برای خانوادهاش بلکه برای یارانش نیز میآراست. روزی [[عایشه]] دید که رسول خدا{{صل}} پیش از رفتن نزد یارانش در ظرف آبی نگاه میکند و موهایش را مرتب میسازد؛ پس گفت: "پدر و مادرم به فدایت! در آب نگاه میکنی و موهایت را [[منظم]] میکنی؛ در حالی که تو پیامیر{{صل}} و بهترین [[خلق]] خدایی؟" [[رسول اکرم]]{{صل}} فرمود: [[خداوند]] [[دوست]] دارد هنگامی که بندهای نزد برادرانش میرود، خود را برای آنان بیاراید و [[زیبا]] سازد<ref>مکارم الاخلاق، ص۳۴ - ۳۵.</ref>. | |||
==پانویس== | [[نبی اکرم]]{{صل}} موهای سرش را که از نرمه گوشش [[تجاوز]] نمیکرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج ۱، ص۳۳۰؛ کلینی، الکافی، ج ۶، ص۴۸۵ و وسائل الشیعه، ج ۲، ص۱۰۹.</ref> هر [[روز]] با شانه مرتب و هر روز دوبار محاسن خویش را شانه میکرد<ref>مکارم الاخلاق، ص۳۳ و مستدرک الوسائل، ج ۱، ص۴۰۸.</ref>. آن بزرگوار، موهای سر و محاسنش را با سدر<ref>شیخ صدوق، ثواب الاعمال، ص۲۰؛ مکارم الاخلاق، ص۳۲ و مستدرک الوسائل، ج ۱، ص۳۸۷.</ref> یا گل خطمی میشست<ref>فقه الرضاع ص۱۲۸ و مستدرک الوسائل، ج ۶، ص۴۴.</ref> و به آن روغن میمالید و روغن زدن به مو را [[دوست]] داشت و از ژولیدگی بدش میآمد<ref>مکارم الاخلاق، ص۳۳ و وسائل الشیعه، ج ۲، ص۱۵۷.</ref>. حضرت، موی [[زیبا]] را پوششی خدایی میدانست و به [[مسلمانان]] سفارش میکرد که به موهای خود رسیدگی کنند<ref>شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۱، ص۱۲۹؛ الجعفریات، ص۱۵۶؛ ابن ابی شیبه کوفی، المصنف، ج ۶، ص۵۹ و نعمان بن محمد تمیمی مغربی، دعائم الاسلام، ج ۱، ص۱۲۵.</ref>.<ref>[[سید جواد موسوی بردکشکی|موسوی بردکشکی، سید جواد]] و [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص۷۶ ـ ۸۱.</ref> | ||
{{ | |||
== موارد [[نهی]] شده == | |||
رسول خدا{{صل}} با اینکه بر آراستگیها و زیباییهای [[مشروع]] تأکید داشت، اما [[مسلمانان]]، اعم از [[زن]] یا مرد را از برخی آراستگیها و زینتهای [[حرام]] برحذر میداشت. ایشان مردان را از پوشیدن لباسهای ابریشمی، دیبا و خز نهی میکرد<ref>من لا یحضره الفقیه، ج ۴، ص۷؛ امالی صدوق، ص۴۲۴ و مجموعه ورام، ج ۲، ص۲۵۸.</ref> و استفاده از طلا را برای [[زینت]] بر مردان ممنوع میدانست. آن حضرت، طلا را زینت [[مشرکان]] و [[نقره]] را [[زیور]] مردان [[مسلمان]] معرفی کرده است<ref>الجامع الصغیر، ج ۱، ص۶۶۹ و کنز العمال، ج ۶، ص۶۷۵.</ref>. | |||
همچنین [[رسول خدا]]{{صل}} [[زنان]] را [[نهی]] میکرد که زینت و بوی خوش را برای غیر شوهرانشان استفاده کنند<ref>من لا یحضره الفقیه، ج ۴، ص۶؛ مجموعه ورام، ج ۲، ص۲۵۷ و مکارم الاخلاق، ص۴۲۵.</ref> و به آنان سفارش میفرمود که پس از استفاده از بوی خوش در [[نماز جماعت]] حاضر نشوند<ref>السنن الکبری (نسائی)، ج ۵، ص۴۳۳.</ref>. آن بزرگوار، [[گناه]] رساندن بوی خوش به مشام مردان نامحرم را همتای عمل زشت [[زنا]] برشمرده است<ref>مسند احمد، ج ۴، ص۴۱۴؛ حاکم نیشابوری، المستدرک، ج ۲، ص۳۹۶ و ابن حبان، صحیح، ج ۱۰، ص۲۷۱.</ref>.<ref>[[سید جواد موسوی بردکشکی|موسوی بردکشکی، سید جواد]] و [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص۸۱.</ref> | |||
== شاخصهای آراستگی == | |||
=== شانه کردن موی سر و صورت === | |||
در [[سیره]] و منطق عملی پیامبر اسلام آمده است: حضرت عادتش این بود که به آینه مینگریست، موی سرش را صاف میکرد و شانه میزد. چه بسا این کار را در برابر آب انجام میداد و نه تنها [[خاندان]] خود، بلکه برای [[اصحاب]] خویش نیز [[تجمل]] کرده، میفرمود، [[خدا]] دوست دارد که بندهاش وقتی برای دیدن برادرانش از [[خانه]] بیرون میرود، خود را آماده و زینت کند<ref>سنن النبی، ص۴۲.</ref>. | |||
در [[روایات]] در خصوص [[ملاقات]] با دیگران حتی آشنایان و [[نزدیکان]] سفارش شده شخص، باید خود را بیاراید و با آمادگی به ملاقات دیگران برود. پیامبر اسلام {{صل}} فرمود: خدا دوست دارد که هرگاه مؤمنی به ملاقات [[مؤمن]] دیگری میرود با آمادگی و آراستگی برود<ref>سنن النبی، ص۷۹۹۳.</ref>. | |||
گاه عدم آراستگی انسان به دلیل ژولیدگی موست. در سیره پیامبر اسلام {{صل}} آمده است که حضرت روزی مردی ژولیدهای را دید که موهای سرش نامرتب بود، فرمود: آیا این شخص چیزی نمییافت، تا با آن موهایش را مرتب و شانه نماید: {{متن حدیث|رأی رسول الله - جلا شعثا - قد تفرق شعره فقال: أما کان یجد هذا ما یسکن به شعره}}<ref>سنن النبی، ص۲۰۳۱.</ref>.<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم (کتاب)|سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۴۱.</ref> | |||
=== کوتاه کردن و [[اصلاح]] نمودن مو === | |||
[[پیامبر اسلام]] فرمود: جامههایتان را بشویید، موهایتان را کوتاه کنید، مسواک بزنید، [[آرایش]] کنید و خود را [[پاکیزه]] نگه دارید. [[بنیاسراییل]] این [[کارها]] را نکردند، آنگاه زنانشان زناکار شدند: {{متن حدیث|اغسلوا ثيابكم و خذوا من شعوركم و استاكوا و تزيّنوا و تنظّفوا فإنّ بني إسرائيل لم يكونوا يفعلون ذلك فزنت نساؤهم}}<ref>نهج الفصاحه، حدیث ۳۷۷.</ref>. | |||
این [[حدیث شریف]] به نکتهای بسیار ظریف اشاره دارد و آن این که شوهران باید متوجه دنیای [[تجمل]] و آرایش [[زنان]] باشند، آنها همانگونه که [[دوست]] دارند خودشان [[زیبا]] باشند و همواره [[لباس]] خوب بر تن کنند، دوست دارند شوهرانشان نیز مرتب و تمیز باشند. در [[جامعه]] ما [[مردم]] کمتر به این امر توجه میکنند؛ لذا خوب است [[انسان]] این نکته را رعایت کند<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم (کتاب)|سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۴۲.</ref>. | |||
=== روغن زدن موها === | |||
روغن مالیدن به موی سر و محاسن، از دیگر جلوههای [[بهداشت]] و [[آراستگی]] در پیامبر اکرم{{صل}} بوده؛ به گونهای که در سفرها نیز همواره شیشه روغن را به همراه میبرد<ref>الطبرسی، مکارم الأخلاق، ص۳۵.</ref>. از جمله هدایایی نیز که توسط آن حضرت رد نمیشده، روغن بوده است<ref>{{متن حدیث|عن ابن عمر: قال رسول الله{{صل}}: ثلاث لا ترد: الوسائد و الدهن و الطيب}}. (الترمذی، الشمائل المحمدیة{{صل}}، ص۱۷۹).</ref>. از برخی [[روایات]] چنین برمیآید که سبب اصلی این کارِ حضرت، پرهیز از «شَعَث» بود؛ یعنی ژولیدگی، به هم ریختگی، به هم چسبیدگی، آشفتگی و پریشانی. در روایتی آمده است: «[[رسول خدا]]{{صل}} روغن [مالیدن] را [[دوست]] داشت و از «شَعَث» [[اکراه]] داشت»<ref>{{متن حدیث|وَ كَانَ يُحِبُّ الدُّهْنَ وَ يَكْرَهُ الشَّعَثَ...}}. (الطبرسی، مکارم الأخلاق، ص۳۳).</ref>. اما امروزه گاه روغن مالیدن به موی سر سبب پدید آمدن چهرههای عجیبی میشود که نمیتوان آنها را منطبق بر [[سیره نبوی]]{{صل}} دانست. | |||
[[پیامبر اکرم]]{{صل}} روغن [مالیدن] را موجب زوال [[بدبختی]] و [[فقر]] معرفی میکرد<ref>{{متن حدیث|وَ كَانَ یَقُولُ{{صل}}: إِنَّ الدُّهْنَ يَذْهَبُ بِالْبُؤْسِ}}. (الطبرسی، مکارم الأخلاق، ص۳۳).</ref>. گویا این از آن روی بوده که ژولیده و نامرتب بودن ـ که نشانهای از فقر و بیچارگی است ـ با این کار از [[آدمی]] دور میشود و طبیعتاً بندهای بیشتر مشمول توجه [[الهی]] قرار میگیرد که از نعمتهای ظاهری ـ از جمله [[آراستگی]] و [[جمال]] ـ [[غافل]] نباشد<ref>[[محمد رضا جباری|جباری، محمد رضا]]، [[سیره اخلاقی پیامبر اعظم - جباری (کتاب)|سیره اخلاقی پیامبر اعظم]]، ص ۱۵۶.</ref>. | |||
=== اصلاح ریش === | |||
در [[روایات]] زیادی ذکر شده که ریش انسان نباید بیش از یک قبضه باشد. در [[سیره معصومین]] {{عم}} آمده است که آن بزرگواران ریش خود را اصلاح میکردند. از [[حضرت صادق]] {{ع}} [[روایت]] شده است که روزی پیامبر اسلام بر شخصی گذشتند که ریشی دراز داشت. حضرت فرمود: چه میشد، اگر این مرد ریش خود را اصلاح میکرد؟ چون آن مرد از این ماجرا [[آگاه]] شد، ریش خود را اصلاح نمود. آنگاه خدمت [[رسول خدا]] مشرف شد. حضرت وقتی ریش آن مرد را دید، به [[اصحاب]] فرمود: ریش را اینگونه اصلاح کنید<ref>الفروع من الکافی، کتاب الزی و التجمل، باب اللحیه و الشارب، ح۱۲.</ref>. | |||
انسان باید در گذاشتن ریش هم جنبه نظافت و تمیزی آن را مورد توجه قرار دهد و هم اندازه و [[زیبایی]] آن را که بیش از حد دراز نباشد مرتب و تمیز باشد<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم (کتاب)|سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۴۳.</ref>. | |||
=== گرفتن [[سبیل]] و موی بینی === | |||
در [[سیره]] [[پیامبر گرامی اسلام]] {{صل}} آماده است که حضرت [[سبیل]] خود را میگرفت و به دیگران نیز سفارش میکرد، از موی شارب خود بگیرند تا حدی که لب آشکار گردد و این [[سنت]] است<ref>سنن النبی، ص۹۲.</ref>. در [[حدیثی]] معتبر از [[حضرت رسول]] [[روایت]] شده که فرمود: باید هر کس موی شارب و موی بینی را بگیرد و به احوال بدن خود بپردازد، که اینها باعث زیادتی [[زیبایی]] اوست<ref>حلیة المتقین، ص۱۳۰.</ref>.<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم (کتاب)|سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۴۳.</ref> | |||
=== گرفتن ناخن === | |||
از [[امام صادق]] {{ع}} روایت شده که فرمود: از جمله [[مستحبات]] و [[سنت پیامبر]]، گرفتن ناخن است<ref>سنن النبی، ص۹۳.</ref>. اگر ناخنها گرفته نشود، زیر آن میکروب و کثافت جمع میشود که هم برای [[سلامتی]] [[انسان]] زیان دارد و هم با [[آراستگی]] و رعایت [[بهداشت]] و نظافت ناسازگار است. | |||
[[پیامبر گرامی]] فرمود: گرفتن ناخن، موجب از بین رفتن دردهای بزرگ میشود و روزی را فراخ میکند. {{متن حدیث|تَقْلِيمُ الْأَظْفَارِ يَمْنَعُ الدَّاءَ الْأَعْظَمَ، وَ يُدِرُّ الرِّزْقَ}}<ref>الفروع من الکافی، کتاب الزی و التجمل، باب قص الأظفار، ح۱.</ref>.<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم (کتاب)|سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۴۳.</ref> | |||
=== [[لباس]] نو و فاخر پوشیدن === | |||
در [[تعلیم]] [[پیامبر اسلام]] به [[امیر المؤمنین]] آمده است که هرگاه لباس جدید به تن کردید، بگویید: [[سپاس]] خدای را که مرا با لباس پوشاند تا در میان [[مردم]] خودم را با آن بیارایم...<ref>الفروع من الکافی، باب القول عند لباس الجدید، ح۲.</ref>. طبق احادیث معتبر اگر انسان [[توانایی]] داشته باشد، [[مستحب]] است لباس نو، [[زیبا]] و تمیز بپوشد. البته به شرط اینکه از راه [[حلال]] به دست آورده باشد و مناسب [[شأن]] او باشد. این امر موجب [[خشنودی پروردگار]] میشود، اما اگر [[ناتوان]] باشد، باید [[قناعت]] کند، و به اندازه توان خود لباس تهیه کند و در [[پاکیزگی]] آن بکوشد<ref>حلیة المتقین، ج۱، ص۱۳.</ref>.<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم (کتاب)|سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۴۳.</ref> | |||
=== پاکیزگی لباس === | |||
لازم نیست انسان همواره لباس نو بپوشد، بلکه مهم پاکیزگی لباس است که یکی از شاخصهای مهم آراستگی است و نقش مؤثر در ارتباط فرد با دیگران دارد. همه افراد [[دوست]] دارند خود [[پاکیزه]] باشند و با افراد پاکیزه ارتباط داشته باشند. [[رسول خدا]] روزی مردی را دید که [[لباس]] کثیف به تن داشت، آنگاه فرمود: آیا این مرد آبی ندارد تا لباسش را با آن بشوید؟<ref>میزان الحکمه، حدیث ۲۰۳۱۹.</ref> در [[حدیثی]] از [[پیامبر]] نقل شده است: هر کس لباسی را که میپوشد باید نظیف و [[پاکیزه]] کند: {{متن حدیث|مَنِ اتَّخَذَ ثَوْباً فَلْيُنَظِّفْهُ}}<ref>الفروع من الکافی، کتاب الزی و التجمل، باب اللباس، ح۳؛ وسائل الشیعه، باب استحبات لبس الثوب النظیف.</ref>.<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم (کتاب)|سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۴۴.</ref> | |||
=== پرهیز از پوشیدن لباس [[شهرت]] === | |||
در پوشیدن لباس باید به چند چیز توجه شود: یکی این که، [[پوشش]] [[اسلامی]] در آن رعایت شود؛ یعنی جاهایی که عورت محسوب میگردد، [[واجب]] است پوشانده شود. دوم این که لباسی را که میپوشد، باید تمیز و مرتب باشد. سوم این که لباسش برای شهرت نباشد؛ یعنی نباید لباسی بر تن کند که تفاوت آن با لباسهای دیگر از دور پیدا باشد؛ برای مثال در جامعهای که [[مردم]] لباس قرمز نمیپوشند ما نیز از آن [[فرهنگ]] [[پیروی]] کرده، از پوشیدن لباس قرمز بپرهیزیم. در حدیثی از [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} آمده است: [[پیامبر اسلام]] مرا [[نهی]] نمود از اینکه لباس شهرت به تن نمایم: {{متن حدیث|نَهَانِي رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}عَنْ لُبْسِ ثِيَابِ الشُّهْرَةِ}}<ref>فروع کافی، کتاب الزی و التجمل، باب لبس المعصفر، ح۴.</ref>. از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] شده است که حضرت فرمود: [[خداوند]] لباس شهرت را [[دوست]] ندارد: {{متن حدیث|إِنَّ اللَّهَ يُبْغِضُ شُهْرَةَ اللِّبَاسِ}}<ref>فروع کافی، کتاب الزی و التجمل، باب کراهیه الشهرة، ح۱.</ref>.<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم (کتاب)|سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۴۴.</ref> | |||
=== زدودن بوی بد از بدن === | |||
مردم برای کشیدن سیگار هم وقت کافی دارند و هم [[پول]] کافی، اما وقتی مسئله مسواک به میان میآید، دیگر نه وقتی کافی دارند و نه حاضرند پولی بابت آن بپردازند؛ درحالیکه سیگار هم ضرر [[مالی]] و هم ضرر جانی دارد و از آن طرف مسواک موجب سلامتیاش میشود و در [[اسلام]] مسواک زدن از [[مستحبات]] مؤکد و بسیار به آن سفارش شده است. | |||
یکی از اموری که در ایجاد و استحکام [[روابط اجتماعی]] نقشی مهم دارد، زدودن بوی بد از بدن است. بوی بد به دلیل امور زیادی به وجود میآید که در ذیل به برخی از آنها اشاره میشود: | |||
# '''عدم نظافت لباس''': ممکن است بوی بد به دلیل کثیفی لباس [[انسان]] باشد که انسان باید همواره بکوشد جامهاش را [[پاکیزه]] نگه دارد تا زمینه بوی بد از بین برود. در [[قرآن کریم]] خطاب به [[پیامبر اکرم]] {{صل}} آمده است: لباست را از هر [[عیب]] و آلایش پاکیزه نگه دار: {{متن قرآن|وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ}}<ref>«و جامهات را پاکیزه گردان» سوره مدثر، آیه ۴.</ref>. | |||
# '''مسواک نکردن''': مسواک نزدن از دیگر عواملی است که موجب بوی بد در انسان میشود. [[پیامبر اسلام]] {{صل}} فرمود: اگر [[ترس]] از [[مشقت]] نبود، مسواک را در موقع هر نماز واجب میکردم: {{متن حدیث|لَوْ لَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ}}<ref>وسائل الشیعه، ج۱، ص۳۵۵.</ref>. حضرت در [[وصیت]] خود به [[امیر المؤمنین]] {{ع}} فرمود: موقع هر [[نماز]] مسواک نما: {{متن حدیث|عَلَيْكَ بِالسِّوَاكِ لِكُلِّ صَلَاةٍ}}<ref>فروع کافی، کتاب الزی و التجمل، باب السواک، ح۱۰.</ref>. پیامبر اسلام {{صل}} در جای دیگر میفرماید: پیوسته [[جبرائیل]] مرا به مسواک زدن توصیه میکرد، تا آنجا که تصور کردم آن را از [[واجبات]] خواهد شمرد: {{متن حدیث|مَا زَالَ جَبْرَئِيلُ يُوصِينِي بِالسِّوَاكِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيَجْعَلُهُ فَرِيضَةً}}<ref>وسائل الشیعه، ج۱، ص۳۴۸.</ref>. همچنین آمده است که [[پیامبر]] بارها سفارش میفرمود، دندانهای خود را مسواک بزنید و از این طریق دهان خود را پاکیزه نمایید: {{متن حدیث|طيّبوا أفواهكم بالسّواك}}<ref>میزان الحکمه، حدیث ۹۰۵۶.</ref>. | |||
# '''عرق کردن''': انسان با شستن بدن، زمینه بوی بد را از بین برد. در [[حدیثی]] از [[امام علی]] {{ع}} آمده است که فرمود: بوی بد را که موجب [[اذیت]] دیگران میشود با آب تمیز کرده، از بین ببرید: {{متن حدیث|تَنَظَّفُوا بِالْمَاءِ مِنَ النَّتْنِ الرِّيحِ الَّذِي يُتَأَذَّى بِهِ}}<ref>میزان الحکمه، حدیث ۲۰۳۱۵.</ref>. | |||
# '''خوردن سیر''': در [[اسلام]] از خوردن سیر در مواردی که موجب اذیت دیگران گردد، [[نهی]] شده است. در سیره عملی پیامبر {{صل}} آمده است که حضرت سیر، پیاز و تره بد بو تناول نمیکرد<ref>منتهی الآمال، ج۱، ص۶۳.</ref>. | |||
# '''ازاله موی زیر بغل''': در [[روایات]] آمده است که [[امیر مؤمنان]] فرمود: ازاله موی زیر بغل بوی گند را از [[انسان]] زایل میسازد و نظافت و سنتی است که [[رسول خدا]] {{صل}} به آن [[فرمان]] داده است<ref>سنن النبی، ص۹۵.</ref>. [[پیامبر اسلام]] فرمود: موهای زیر بغل خود را نگذارید دراز گردد؛ زیرا این کار موجب میشود تا [[شیطان]] (میکروب) در آنجا جمع شود<ref>فروع کافی، کتاب الزی و التجمل، باب الابط، ح۱.</ref>. | |||
بسیار روشن است هر چیزی که موجب [[نفرت]] [[مردم]] شود، فاصله گرفتن از آن طبیعی است. اما اگر زمینهای وجود داشته باشد که موجب کشش و میل انسان به آن سمتوسو شود، آن چیز برای مردم خوشایند میگردد. افرادی موفقاند که چنین زمینههایی را در برقراری روابط ایجاد کنند<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم (کتاب)|سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۴۵.</ref>. | |||
=== استعمال بوی خوش === | |||
انسان علاوه بر این که باید بکوشد بوی بد را از خود بر طرف کند، [[مستحب]] است از عطر و بوی خوش استفاده کند. در روایات آمده است استفاده از بوی خوش از جمله [[اخلاق]] انبیاست<ref>سنن النبی، ص۱۰۱؛ مکارم الاخلاق، ص۴۲؛ فروع الکافی، ج۶، ص۵۱۰.</ref>. | |||
[[انس بن مالک]] میگوید: من ده سال در خدمت [[پیامبر]] بودم و در تمام این مدت [[عطر حضرت]] را استشمام میکردم: {{عربی|"صَحِبْتُ رَسُولَ اللَّهِ {{صل}}عَشْرَ سِنِينَ وَ شَمِمْتُ الْعِطْرَ كُلَّهُ"}}<ref>بحارالانوار، ج۱۶، ص۲۳۰.</ref>. | |||
[[امام صادق]] {{ع}} فرمود: از عادت همیشگی پیامبر این بود که با [[مشک]] خود را خوشبو میکرد: {{متن حدیث|وَ كَانَ {{صل}}يَتَطَيَّبُ بِالْمِسْكِ}}<ref>بحارالانوار، ج۱۶، ص۲۴۸.</ref>. جالب است بدانید که پیامبر اسلام بیشتر از آنچه برای غذا [[مصرف]] میکرد، برای بوی خوش مصرف مینمود: {{متن حدیث|كَانَ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}يُنْفِقُ عَلَى الطِّيبِ أَكْثَرَ مِمَّا يُنْفِقُ عَلَى الطَّعَامِ}}<ref>۰ بحارالانوار، ج۱۶، ص۲۴۸.</ref>. | |||
پیامبر اسلام {{صل}} از بس عطر استفاده میکرد. حتی در شب تاریک بدون اینکه حضرت با چشم دیده شود، از بوی عطر شان شناخته میشد: {{متن حدیث|وَ كَانَ يُعْرَفُ فِي اللَّيْلَةِ الْمُظْلِمَةِ قَبْلَ أَنْ يُرَى بِالطِّيبِ فَيُقَالُ هَذَا النَّبِيُّ صل}}<ref>بحارالانوار، ج۱۶، ص۲۴۸.</ref>. | |||
یکی دیگر از [[آداب]] پیامبر این بود که هرگاه کسی بوی خوش به وی [[تعارف]] میکرد از آن استفاده کرده، میفرمود: {{متن حدیث|هُوَ طَيِّبٌ رِيحُهُ خَفِيفٌ حَمْلُهُ}}<ref>بحارالانوار، ج۱۶، ص۲۴۹.</ref>؛ این بویش خوش و حملش سبک و آسان است. | |||
روشن است فردی که نطافت را رعایت نمیکند، در ایجاد ارتباط با دیگران شانس کمتری دارد و زیاد موفق نیست، اما کسی که [[بهداشت]] را خوب رعایت کند، در برقرار کردن [[روابط اجتماعی]] موفقتر خواهد بود، به ویژه اینکه بوی خوش استعمال کند، چون همه بهطور [[فطری]] بوی خوش را میپسندند. | |||
در [[اسلام]] به نظافت و بهداشت تأکید فراوان شده است. وضوی [[واجب]] و [[مستحب]]، [[پاک]] بودن [[لباس]] هنگام [[نماز]]، [[غسل]] واجب و مستحب، گرفتن ناخنها، کوتاه کردن [[سبیل]]، زدودن موهای زاید زیر بغل، زدودن موهای زاید زیر ناف (عانه) و... که در اسلام آمده است، همه بیانگر اهمیت نظافت و بهداشت است<ref>ر.ک: جامع الروات، ج۱۶، ص۶۲۷.</ref>.<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم (کتاب)|سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۴۷؛ [[محمد رضا جباری|جباری، محمد رضا]]، [[سیره اخلاقی پیامبر اعظم - جباری (کتاب)|سیره اخلاقی پیامبر اعظم]]، ص ۱۶۰.</ref> | |||
=== مرتب کردن ظاهر === | |||
توجه به وضعیت ظاهر و مرتب کردن آن در [[خانه]] یا به هنگام خروج از خانه، از دیگر مظاهر اخلاقِ تزین در [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است. آن حضرت معمولاً از آینه استفاده و ظاهر را مرتب مینمود و چه بسا - در صورت نبود آینه - در آب زلال نگاه میکرد<ref>{{متن حدیث|وَ كَانَ{{صل}} يَنْظُرُ فِي الْمِرْآةِ وَ يُرَجِّلُ جُمَّتَهُ وَ يَتَمَشَّطُ وَ رُبَّمَا نَظَرَ فِي الْمَاءِ وَ سَوَّى جُمَّتَهُ فِيهِ}}. (الطبرسی، مکارم الأخلاق، ص۳۴).</ref>. این کار هم در محیط خانه و برای [[همسران]] و هم برای خروج از خانه و رفتن نزد [[اصحاب]] انجام میشد<ref>{{متن حدیث|وَ لَقَدْ كَانَ يَتَجَمَّلُ لِأَصْحَابِهِ فَضْلًا عَنْ تَجَمُّلِهِ لِأَهْلِهِ}}. (الطبرسی، مکارم الأخلاق، ص۳۴).</ref>. هنگامی که یکی از همسران حضرت در این باره به ایشان عرض کرد: شما با اینکه بهترینِ [[خلق]] و [[پیامبر]] او هستید، برای خروج از خانه بر آب نظر میکنید؟ ایشان فرمود: [[خداوند]] [[دوست]] دارد که بندهاش به وقت حضور نزد برادرانش خود را آماده و آراسته کند<ref>{{متن حدیث|فَقَالَ{{صل}}: إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ مِنْ عَبْدِهِ إِذَا خَرَجَ إِلَى إِخْوَانِهِ أَنْ يَتَهَيَّأَ لَهُمْ وَ يَتَجَمَّلَ}}. (الطبرسی، مکارم الأخلاق، ص۳۴).</ref>. در همین راستا بود که آن حضرت حتی در سفرها آینهای را به همراه داشت<ref>{{متن حدیث|وَ كَانَ{{صل}} لَا يُفَارِقُهُ فِي أَسْفَارِهِ قَارُورَةُ الدُّهْنِ وَ الْمُكْحُلَةُ وَ الْمِقْرَاضُ وَ الْمِسْوَاكُ وَ الْمُشْطُ}}. (الطبرسی، مکارم الأخلاق، ص۳۵).</ref>.<ref>[[محمد رضا جباری|جباری، محمد رضا]]، [[سیره اخلاقی پیامبر اعظم - جباری (کتاب)|سیره اخلاقی پیامبر اعظم]]، ص ۱۵۵.</ref> | |||
=== انگشتر به دست کردن === | |||
از جمله زینتهای مشترک بین [[زن]] و مرد، بهرهگیری از انگشتر است، گرچه در نوع و شکل آن تفاوتهای [[شرعی]] یا [[عرفی]] وجود دارد. [[سنت پیامبر]] - برخلاف پارهای از جریانات [[انحرافی]] در ادوار پس از وی - بر آن بود که انگشتر را به دست راست کند<ref>{{متن حدیث|عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} أَنَّ النَّبِيَّ{{صل}}: كَانَ يَتَخَتَّمُ فِي يَمِينِهِ}}. (الکلینی، الکافی، ج۶، ص۴۶۹، ح۱۱) در روایت حسین بن خالد از امام هادی{{ع}} نیز آن حضرت ضمن انتقاد از اینکه حتی برخی شیعیان در آن عصر انگشتر به دست چپ میکردند، سیره پیامبر{{صل}} و امیرالمؤمنین{{ع}} را خلاف آن معرفی کرده است. (الکلینی، الکافی، ج۶، ص۴۷۸، ح۸).</ref>. انگشتر حضرت معمولاً از جنس [[نقره]]<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}}: لَا تَخَتَّمُوا بِغَيْرِ الْفِضَّةِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} قَالَ مَا طَهُرَتْ كَفٌّ فِيهَا خَاتَمُ حَدِيدٍ}}. (الکلینی، الکافی، ج۶، ص۴۶۸، ح۶).</ref>، و نقش خاتم آن نیز «محمد [[رسول الله]]» بود<ref>{{متن حدیث|عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: كَانَ نَقْشُ خَاتَمِ النَّبِيِّ{{صل}} مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ}}. (الکلینی، الکافی، ج۶، ص۴۷۳، ج۱).</ref>. آن حضرت بر استفاده از عقیق سرخ تأکید داشت و آن را به امیرالمؤمنین علی{{ع}} سفارش میکرد<ref>{{متن حدیث|سَلْمَانُ الْفَارِسِيُّ عَنِ النَّبِيِّ{{صل}} قَالَ: يَا عَلِيُّ تَخَتَّمْ بِالْعَقِيقِ تَكُنْ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} وَ مَا الْمُقَرَّبُونَ قَالَ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ قَالَ فَبِمَ أَتَخَتَّمُ قَالَ بِالْعَقِيقِ الْأَحْمَرِ}}. (ابن شهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ج۳، ص۸۷).</ref>؛ ضمن اینکه آن حضرت را از به دست کردن انگشتر طلا برحذر میداشت و میفرمود: «[[طلا]] [[زینت]] [[آخرت]] است»<ref>{{متن حدیث|عَنْ رَوْحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحِيمِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}} لَا تَخَتَّمْ بِالذَّهَبِ فَإِنَّهُ زِينَتُكَ فِي الْآخِرَةِ}}. (الکلینی، الکافی، ج۶، ص۴۶۸، ح۵).</ref>. | |||
انگشتر پیامبر اکرم{{صل}} گاه فاقد نگین و یا دارای نگینی سیاه با نقش یادشده بود<ref>بنگرید به: الکلینی، الکافی، ج۲، ص۴۷۴، ح۷.</ref>. درباره فیروزه و یاقوت نیز روایاتی در منابع روایی وجود دارد<ref>بنگرید به: الکلینی، الکافی، ج۲، ص۴۷۱ و ۴۷۲.</ref>.<ref>[[محمد رضا جباری|جباری، محمد رضا]]، [[سیره اخلاقی پیامبر اعظم - جباری (کتاب)|سیره اخلاقی پیامبر اعظم]]، ص ۱۶۳.</ref> | |||
== منابع == | |||
{{منابع}} | |||
# [[پرونده:1100808.jpg|22px]] [[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)|'''سیره اجتماعی پیامبر اعظم''']] | |||
# [[پرونده:152259.jpg|22px]] [[سید جواد موسوی بردکشکی|موسوی بردکشکی، سید جواد]] و [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|'''فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم''']] | |||
# [[پرونده:10109419.jpg|22px]] [[محمد رضا جباری|جباری، محمد رضا]]، [[سیره اخلاقی پیامبر اعظم - جباری (کتاب)|'''سیره اخلاقی پیامبر اعظم''']] | |||
{{پایان منابع}} | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | |||
{{فضایل اخلاقی}} | |||
{{ارزشهای اجتماعی}} | |||
[[رده:فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]] | [[رده:فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]] | ||
[[رده:فضایل اخلاقی]] | [[رده:فضایل اخلاقی]] | ||
[[رده:آداب فردی]] | |||