ادراک: تفاوت میان نسخه‌ها

ادراک (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۵ سپتامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۴:۲۲

۱۸ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۵ سپتامبر ۲۰۲۰

←‏مقدمه

دیداریویکی‌متن

Msadeq

مدیران

۱۱۵٬۲۵۷

ویرایش

@@ خط ۱۵: / خط ۱۵: @@
 * ادراک در اصطلاح  دو کاربرد دارد:
 # ادراک  در یک کاربرد مقابل [[تعقل]] ([[علم]] به کلیات) و به معنای [[احساس]] جزئیات است. در این کابرد، ادراک مشترک میان [[انسان]] و سایر حیوانات است؛ چراکه آنها نیز مانند [[انسان]] از [[قوه]] ادراک و [[احساس]] برخوردارند و جزئیات و امور محسوس را [[درک]] می‌‌کنند. اما تقعل مختص [[انسان]] است که  کلیات را از طریق [[قوه عاقله]] نفس ناطقه بدون احتیاج به آلات جسمانی (قوای [[حسی]] ظاهری و [[باطنی]]) [[درک]] می‌‌کند<ref>کشف المراد، ص۱۹۱.</ref>
-#در کابرد دیگر بر معنایی که مشترک میان [[علم]]، [[ادراک جزئیات]] و [[معرفت]] است، اطلاق می‌‌گردد؛  که این معنا عبارت است از "صور و معانی مدرَکه اعم از کلی و جزئی" <ref>الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، ج‏۳، ص ۲۹.</ref> که شامل [[احساس]]، تخیل، توهم و [[تعقل]] است <ref>شرح الاشارات مع المحاکمات ج۲ ص۳۱۴؛ دروس شرح اشارات [[آیة الله]] [[حسن زاده]]، نمط سوم در نفس ج۱ ص۴۶۶؛ میر سد احمد علوی عاملی، علاقة التجرید، ج۱، ص ۵۵۴.</ref>.
+#در کابرد دیگر بر معنایی که مشترک میان [[علم]]، [[ادراک جزئیات]] و [[معرفت]] است، اطلاق می‌‌گردد؛  که این معنا عبارت است از "صور و معانی مدرَکه اعم از کلی و جزئی" <ref>الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، ج‏۳، ص ۲۹.</ref> که شامل [[احساس]]، تخیل، توهم و [[تعقل]] است <ref>شرح الاشارات مع المحاکمات ج۲ ص۳۱۴؛ دروس شرح اشارات [[آیة الله]] [[حسن حسن‌زاده آملی]]، نمط سوم در نفس ج۱ ص۴۶۶؛ میر سد احمد علوی عاملی، علاقة التجرید، ج۱، ص ۵۵۴.</ref>.
 * ادراک به معنای مطلق [[علم]] و [[آگاهی]] دارای مراتب [[حسی]]، خیالی، وهمی و [[عقلی]] است. به این بیان که: ادراک یا [[حسی]] است و یا [[عقلی]]؛
 # [[ادراک حسی]] یا از طریق "حواس ظاهری" (لامسه، باصره، ذائقه، سامعه و یا ذائقه) است یا "[[حواس]] [[باطنی]]"؛ ادراک از [[راه]] "حواس ظاهری" که روشن است؛ اما از طریق "[[حواس]] [[باطنی]]" یا از [[راه]] "[[حس]] مشترک" است که همه صور جزئی فراهم شده توسط حواس ظاهری را [[درک]] می‌‌کند؛ یا از [[راه]] "واهمه" است که معانی جزئی را [[درک]] می‌‌کند؛ [[ادراکات]] این دو [[قوه]] هر یک در جای خاص نگهداری می‌‌شود؛ "[[قوه خیال]]" بایگانی صور [[حس]] مشترک است و "[[قوه]] حافظه" بایگانی معانی جزئی [[قوه]] واهمه است؛ یا از [[راه]] "[[قوه]] متصرفه" هست که در صور و معانی جزئیه جمع آوری شده در [[خیال]] و حافظه [[تصرف]] می‌‌کند. "[[قوه]] متصرفه" اگر از سوی واهمه بکار گرفته شود و تنها در صور و معانی جزئی [[تصرف]] کند به نام "متخیله" خوانده می‌‌شود؛ اما اگر بکار گیرنده آن نفس ناطقه [[انسانی]] باشد در امور کلی نیز [[تصرف]] می‌‌کند و به آن "مفکره" گویند.