ابن صوریا در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

[[عبدالله‌ بن ‌صوریا]] (صوری)<ref>التعریف، ص ۹۶.</ref> از [[قبیله]] بنی‌ثعلبة،<ref> البدایة و النهایه، ج ۳، ص ۱۸۶.</ref> معروف به [[ابن‌صور اسرائیلی]]<ref> الاصابه، ج ۴، ص ۱۱۵.</ref> یکی از [[دانشمندان]] بزرگ [[یهود]] در [[عصر پیامبر]] از زندگانی وی اطلاع فراوانی در دست نیست؛ ولی روشن است که از [[احبار]] و [[عالمان]] بزرگ یهود،<ref> الاصابه، ج ۴، ص ۱۱۵.</ref> [[اعلم]] آنان به [[تورات]]<ref>مجمع‌البیان، ج ۳، ص ۲۹۹ ـ ۳۰۰.</ref> و معاصر با [[پیامبر]]{{صل}} بوده است. در منابع موجود، [[روایات]] متفاوت و گاه متناقضی آمده که [[شناخت]] او و اظهارنظر [[قاطع]] درباره وی را مشکل می‌سازد. براساس برخی گزارش‌ها، وی هنگام ورود پیامبر به [[مدینه]]، با عدّه‌ای از [[یهودیان]] [[فدک]] نزد ایشان آمده و ضمن [[محاجّه]] با [[حضرت]]، مطالبی را پرسیدند و به‌رغم [[یقین]] کردن به [[رسالت پیامبر]]، از [[پذیرش اسلام]] سرباز زدند؛<ref>مجمع‌البیان، ج ۱، ص ۳۲۵.</ref> البتّه درباره ابن صوریا گفته شده که پس از این واقعه [[مسلمان]] شد، ولی مدّتی بعد، از [[اسلام]] برگشت.<ref>الاصابه، ج ۴، ص ۱۱۵.</ref> برخی دیگر از گزارش‌ها او را تا پایان [[عمر]]، [[یهودی]] [[معتقد]] معرّفی کرده که [[روابط]] نزدیکی با پیامبر{{صل}} داشت و حضرت را از برخی [[احکام]] تورات [[آگاه]] می‌کرد؛<ref>جامع‌البیان، مج ۴، ج ۶، ص ۳۴۰.</ref> گرچه فرض [[آگاهی]] یافتن پیامبر{{صل}} از احکام تورات به وسیله ابن صوریا با [[اعتقادات اسلامی]] سازگار و قابل [[پذیرش]] نیست. در روایتی دیگر آمده که در ماجرای [[تعیین]] [[حُکم]] زنای محصنه [[زن]] و مردی یهودی، از میان بزرگان [[خیبر]]، وی در جایگاه عالم‌ترین یهودی به تورات، حسب [[دستور پیامبر]]{{صل}} در میان جمع حاضر شد و [[حکم]] تورات (سنگسار کردن زناکاران) را اعلام کرد.<ref>جامع‌البیان، مج ۴، ج ۶، ص ۳۴۰.</ref> در مقابل این گروه از روایات به [[روایت]] دیگری بر می‌خوریم که وی را یهودی فتنه‌جو معرّفی می‌کند. او و عدّه‌ای از بزرگان یهود، نزد پیامبر{{صل}} رفتند و از حضرت خواستند که برای [[حل اختلاف]] موجود بین آنها و قومی دیگر از یهود به نفع آنها [[داوری]] کند تا در عوض، [[رسالت]] [[حضرت]] را [[تأیید]] کنند. [[انگیزه]] آنان ازاین درخواست آن‌بود که [[پیامبر]] را از [[حق]] و [[دستور]] [[قرآن]] [[منحرف]] سازند<ref>اسباب‌النزول، واحدی، ص ۱۶۲.</ref>.<ref>[[محمد حسن الهی‌زاده|الهی‌زاده، محمد حسن]]، [[ابن صوریا (مقاله)|مقاله «ابن صوریا»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>

[[اختلاف روایات]] [[شأن نزول]] درباره این [[شخصیّت]] فراوان است و شاید بتوان [[آیات]] مربوط را به طور کلّی به دو دسته تقسیم کرد که در یک دسته، از او چهره‌ای مثبت و در دسته دیگر، چهره‌ای منفی ارائه می‌شود. این دو دسته آیات یا درباره وی یا حوادثی است که او در آنها نقش داشته است:  

#[[ابن حجر]] به [[نقل]] از مکّی در باره عبدالله ‌بن صوریا خبر می‌دهد که وی پس از [[پذیرش اسلام]]، [[مرتد]] می‌شود. <ref>الاصابه، ج ۴، ص ۱۱۵.</ref> [[طبری]] در [[نقلی]]، شأن نزول [[آیه]] {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ لَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قَالُوا آمَنَّا بِأَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ وَمِنَ الَّذِينَ هَادُوا سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ سَمَّاعُونَ لِقَوْمٍ آخَرِينَ لَمْ يَأْتُوكَ يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ مِنْ بَعْدِ مَوَاضِعِهِ يَقُولُونَ إِنْ أُوتِيتُمْ هَذَا فَخُذُوهُ وَإِنْ لَمْ تُؤْتَوْهُ فَاحْذَرُوا وَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ فِتْنَتَهُ فَلَنْ تَمْلِكَ لَهُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا أُولَئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}<ref>«ای پیامبر! آنان که در کفر شتاب می‌ورزند تو را اندوهگین نکنند، همان کسانی که به زبان می‌گفتند ایمان آورده‌ایم در حالی که دل‌هاشان ایمان نیاورده است و یهودیانی که به دروغ گوش می‌سپارند  جاسوسان گروهی دیگرند که نزد تو نیامده‌اند؛ عبارات (کتاب آسمانی) را از جایگاه آنها پس و پیش می‌کنند؛ (به همدیگر) می‌گویند اگر به شما این (حکمی که ما می‌خواهیم از سوی پیامبر) داده شد بپذیرید و اگر داده نشد، (از او) دوری گزینید- و از تو در برابر خداوند، برای کسی که عذاب وی را بخواهد، هیچ‌گاه کاری ساخته نیست- آنان کسانی هستند که خداوند نخواسته است دل‌هایشان را پاکیزه گرداند؛ در این جهان، خواری و در جهان واپسین عذابی سترگ دارند» سوره مائده، آیه ۴۱.</ref> را عبدالله‌ بن ‌صوریا می‌داند که بعد از پذیرش اسلام، مرتد شد.<ref>جامع‌البیان، مج ۴، ج ۶، ص ۳۱۵.</ref>