ساره: تفاوت میان نسخه‌ها

براساس [[روایت]] [[قرآن کریم]]، ساره به سبب نازایی تا سنین کهنسالی صاحب فرزند نشده بود. بر همین اساس هنگامی‌که [[فرشتگان الهی]] [[بشارت]] تولد اسحاق{{ع}} را دادند، ساره شگفت‌زده شد. تولد اسحاق{{ع}} با شرایطی که ساره و ابراهیم{{ع}} داشتند کاری [[خارق عادت]] و [[معجزه]] بود. براساس [[آیات قرآن]]، زمانی که [[فرشتگان]] نزد ابراهیم{{ع}} آمدند وآن [[حضرت]] از آنان [[پذیرایی]] و با آنان گفت وگو کرد، ساره که آنجا ایستاده بود و این ماجرا را می‌دید، خندید. در این [[زمان]] فرشتگان مژده تولد اسحاق{{ع}} و پس از وی [[یعقوب]]{{ع}} را به وی دادند: «و لَقَد جاءَت رُسُلُنا اِبرهیمَ بِالبُشری... * و امرَاَتُهُ قائِمَةٌ فَضَحِکَت فَبَشَّرنها بِاِسحقَ و مِن وراءِ اِسحقَ یَعقوب». ([[هود]] / ۱۱، ۶۹، ۷۱) برخی معتقدند که افزون بر [[تولد]] [[اسحاق]]{{ع}}، [[بشارت]] [[عمر طولانی]] نیز به وی داده شد؛ به گونه‌ای که نوه خویش [[یعقوب]]{{ع}} را نیز ببیند.<ref>تفسیر بغوی، ج۲، ص۳۹۳؛ زاد المسیر، ج۴، ص۱۰۳.</ref> تقدم «ضحک» بر [[بشارت]] تولد اسحاق{{ع}} موجب [[اختلاف]] [[مفسران]] در معنای آن شده است: گروهی آن را به معنای رایج آن (خندیدن) گرفته؛ ولی درباره سبب آن دچار اختلاف شده‌اند. برخی با [[اعتقاد]] به اینکه در [[آیه]] تقدیم و تأخیر صورت گرفته است بر این باورند که ابتدا بشارت تولد اسحاق{{ع}} به [[ساره]] داده شد و در پی آن ساره با توجه به شرایط خود و همسرش (نازایی، پیر بودن) از چنین سخنی خندید.<ref> تفسیر سمرقندی، ج۲، ص۱۶۱؛ نیز نک: مجمع البحرین، ج۳، ص۷، «ضحک».</ref> برخی دیگر با توجه به تقدم «ضحک» بر «بشارت» و مرتبط دانستن آن با گفت‌وگوی [[ابراهیم]]{{ع}} با [[فرشتگان]] و حوادث پیش‌آمده، سبب [[خنده]] ساره را اموری دیگر یاد کرده‌اند؛ مانند [[خوشحالی]] از نابودی قریب الوقوع <ref> الکشاف، ج۲، ص۲۸۱؛ نمونه، ج۹، ص۱۷۰.</ref> و [[عذاب]] [[قوم]] [[بدکار]] [[لوط]]،<ref>تفسیر ابن ابی حاتم، ج۶، ص۲۰۵۴؛ تفسیر سمعانی، ج۲، ص۴۴۳؛ مجمع البیان، ج۵، ص۳۰۷.</ref> هماهنگ بودن پیشنهاد ساره به ابراهیم{{ع}} مبنی بر آوردن [[حضرت لوط]]{{ع}} به نزد خودشان با [[مأموریت]] [[ملائکه]] برای نابودی [[قوم لوط]]،<ref>معانی القرآن، ج۳، ص۳۶۴؛ التبیان، ج۶، ص۳۲.</ref> خوشحالی از [[انتخاب]] ابراهیم{{ع}} به [[مقام]] خلیل‌الرحمانی <ref>تفسیر ثعلبی، ج۵، ص۱۷۸.</ref> و [[هراس]] ابراهیم{{ع}} از آنان با وجود [[خدم]] و حشم بسیار<ref>جامع البیان، ج۱۲، ص۹۵.</ref> و خوشحالی و در پی آن خنده از اینکه روشن شد [[مهمانان]] که از خوردن طعام [[امتناع]] می‌کنند ملائکه [[الهی]] هستند که به [[خانه]] او وارد شده‌اند و از [[ناحیه]] آنان هیچ [[بدی]]، وی و شوهرش را [[تهدید]] نمی‌کند.<ref>تفسیر ابن ابی حاتم، ج۶، ص۲۰۵۴؛ الکشاف، ج۲، ص۲۸۱؛ المیزان، ج۱۰، ص۳۲۳-۳۲۴.</ref> در مقابل، برخی نیز «ضحک» را به معنای غیر مشهور آن (حائض شدن) گرفته و گفته‌اند که همزمان با [[بشارت]] [[تولد]] [[اسحاق]]{{ع}}، [[ساره]] دچار [[عادت]] ماهانه شد.<ref>نک: مجمع البیان، ج۵، ص۳۰۸؛ تفسیر سمرقندی، ج۲، ص۱۶۱؛ المیزان، ج۱۰، ص۳۲۳.</ref>این گروه در توجیه [[تفسیر]] یادشده، به کاربرد واژه «ضحک» در اشعار [[عربی]] به این معنا [[استدلال]] کرده‌اند.<ref> مجمع البیان، ج۵، ص۳۰۸؛ الصافی، ج۲، ص۴۶۰.</ref> بر اساس این معنا، ساره به محض حائض شدن با دست به صورت خود زد و از شدت [[شرم]] به گوشه‌ای از [[خانه]] [[پناه]] برد.<ref> الکشاف، ج۴، ص۱۸.</ref> (ذاریات / ۵۱، ۲۹) این دسته از [[مفسران]] با استناد به ظاهر [[آیه]] (تقدم «ضحک» و [[تفریع]] بشارت بر آن) بر این باورند که بشارت فقط در [[کلام]] نبود، بلکه با حائض شدن ساره در عمل نیز به او بشارت داده شد.<ref> تفسیر ثعلبی، ج۵، ص۱۷۹؛ المیزان، ج۱۰، ص۳۲۳؛ نیز نک: تاج العروس، ج۱۳، ص۶۰۵.</ref> براساس آیه‌ای دیگر، ساره با شنیدن بشارت تولد اسحاق{{ع}} از شدت [[شگفتی]] فریادکنان پیش آمد و طبق عادت [[بانوان]] در هنگام دیدن چیزی شگفت و غیر معمول، با دست به صورت خود زد <ref> تیسیر الکریم الرحمن، ص۸۱۰.</ref> و با [[تعجب]] گفت: من پیرزنی نازا هستم. چگونه می‌توانم [[فرزندی]] به [[دنیا]] آورم: «و بَشَّروهُ بِغُلمٍ [[عَلیم]] * فَاَقبَلَتِ امرَاَتُهُ فی صَرَّةٍ فَصَکَّت وجهَها و قالَت عَجوزٌ عَقیم». (ذاریات / ۵۱، ۲۸ - ۲۹) او همچنین با اشاره به فقدان اسباب طبیعی فرزنددارشدن، مانند پیر بودن خود و همسرش، تحقق چنین چیزی را بسیار شگفت‌انگیز و در شرایط عادی آن را ناممکن دانسته و آن را عجیب خواند: «قالَت یوَیلَتی ءَاَلِدُ و اَنا عَجوزٌ و هذا بَعلی شَیخًا اِنَّ هذا لَشی‌ءٌ عَجیب». ([[هود]] / ۱۱، ۷۲) برخی با پیوند دادن دو آیه یادشده، «صَرَّه» را به معنای [[صیحه]] زدن، [[ضجه]] زدن و فریاد کردن <ref>تفسیر قرطبی، ج۱۷، ص۴۷.</ref> دانسته و گفته‌اند: هنگامی که ساره بشارت [[فرشتگان]] را شنید، با گفتن «اوه» و «یاویلتا»<ref> روح المعانی، ج۲۷، ص۱۳.</ref> و زدن به صورت خود ابراز [[شگفتی]] کرد.<ref>اضواء البیان، ج۲، ص۲۸۰.</ref> به گفته [[طبرسی]]، شگفتی [[ساره]] نه به معنای تردید در [[قدرت خداوند]]،<ref> مجمع البیان، ج۵، ص۳۰۸.</ref> بلکه به این سبب بود که هیچ یک از اسباب طبیعی لازم برای تحقق این [[بشارت]] را مهیا نمی‌دید.<ref>جامع البیان، ج۲۶، ص۲۷۰-۲۷۱؛ زاد المسیر، ج۷، ص۲۱۰؛ المیزان، ج۱۰، ص۳۲۵.</ref> [[مفسران]] درباره سن ساره در [[زمان]] بشارت به [[تولد]] [[اسحاق]]{{ع}} [[اختلاف]] دارند و از جمله ۹۰،<ref>جامع البیان، ج۱۲، ص۹۹؛ تاریخ طبری، ج۱، ص۱۷۵؛ البدایة و النهایه، ج۱، ص۲۲۲.</ref> ۹۸ <ref>معانی القرآن، ج۳، ص۳۶۴؛ الدر المنثور، ج۳، ص۳۴۰.</ref> یا ۹۹ <ref> تفسیر سمعانی، ج۲، ص۴۴۳؛ المحرر الوجیز، ج۳، ص۱۹۱.</ref>[[سال]] را گفته‌اند.

هنگامی که [[فرشتگان]] شگفتی ساره را دیدند، تحقق چنین چیزی را به رغم فراهم نبودن شرایط طبیعی آن، براساس [[اراده]] و [[قدرت الهی]]، امکان‌پذیر و نشانه [[رحمت]] و [[برکت الهی]] نسبت به [[خاندان ابراهیم]]{{ع}} خواندند: «قالوا اَتَعجَبینَ مِن اَمرِ [[الله]] رَحمَتُ الله و بَرَکتُهُ عَلَیکُم اَهلَ البَیتِ اِنَّهُ حَمیدٌ مَجید» ([[هود]] / ۱۱، ۷۳) آنها بشارت یادشده را سخن [[خداوند]] و منطبق با [[حکمت]] و [[دانش]] او دانستند: «قالوا کَذلک قالَ رَبُّکِ اِنَّهُ هُوَ الحَکیمُ العَلیم». (ذاریات / ۵۱، ۳۰)