بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{خرد}} | {{خرد}} | ||
{{مهدویت}} | {{مهدویت}} | ||
'''آخر الزمان''' دوره پايانى دنيا و مرتبط با [[بعثت پيامبر خاتم]] {{صل}} و [[ظهور منجى موعود]] {{ع}}. تاريخ دقيق آخر الزمان نامعلوم است و تنها مى توان آن را به بخش واپسين روزگار كه به قيامت متّصل مى گردد تعريف نمود<ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | '''آخر الزمان''' دوره پايانى دنيا و مرتبط با [[بعثت پيامبر خاتم]] {{صل}} و [[ظهور منجى موعود]] {{ع}} است. تاريخ دقيق آخر الزمان نامعلوم است و تنها مى توان آن را به بخش واپسين روزگار كه به قيامت متّصل مى گردد تعريف نمود<ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | ||
==واژه شناسی لغوی == | ==واژه شناسی لغوی == | ||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
==آخر الزمان در قرآن == | ==آخر الزمان در قرآن == | ||
قرآن به طور کلی، جهانیان را به دو بخش {{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن| الأَوَّلِینَ }}﴾}}<ref> پیشینیان؛ سوره واقعه، آیه ۱۳.</ref> و {{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|الآخِرِينَ}}﴾}}<ref> پسینیان؛ سوره واقعه، آیه ۳۹.</ref>، {{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن| الْمُسْتَأْخِرِينَ }}﴾}}<ref> پیشینیان؛ سوره حجر، آیه ۲۴.</ref>افزون بر آن، آیاتی در قرآن از میراثبری زمین به وسیله صالحان و | [[قرآن]] به طور کلی، جهانیان را به دو بخش {{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن| الأَوَّلِینَ }}﴾}}<ref> پیشینیان؛ سوره واقعه، آیه ۱۳.</ref> و {{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|الآخِرِينَ}}﴾}}<ref> پسینیان؛ سوره واقعه، آیه ۳۹.</ref>، {{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن| الْمُسْتَأْخِرِينَ }}﴾}}<ref> پیشینیان؛ سوره حجر، آیه ۲۴.</ref>افزون بر آن، آیاتی در قرآن از میراثبری زمین به وسیله [[صالحان]] و [[مستضعفان]]، پیروزی نهایی حق بر باطل و گسترش [[اسلام]] در سرتاسر جهان سخن میگوید که پس از وقوع بلاها و فتنههای بسیار محقق میشود. | ||
*{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن| قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَاصْبِرُواْ إِنَّ الأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَن يَشَاء مِنْ عِبَادِهِ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ }}﴾}}<ref> موسی به قوم خود گفت: از خداوند یاری بخواهید و شکیبا باشید، بیگمان زمین از آن خداوند است، به هر کس از بندگان خویش که بخواهد به میراث میدهد و سرانجام (نیکو) از آن پرهیزگاران است؛ سوره اعراف، آیه ۱۲۸.</ref>؛ | *{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن| قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَاصْبِرُواْ إِنَّ الأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَن يَشَاء مِنْ عِبَادِهِ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ }}﴾}}<ref> موسی به قوم خود گفت: از خداوند یاری بخواهید و شکیبا باشید، بیگمان زمین از آن خداوند است، به هر کس از بندگان خویش که بخواهد به میراث میدهد و سرانجام (نیکو) از آن پرهیزگاران است؛ سوره اعراف، آیه ۱۲۸.</ref>؛ | ||
*{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُم فِي الأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَى لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئًا وَمَن كَفَرَ بَعْدَ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ}}﴾}}<ref> خداوند به کسانی از شما که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند وعده داده است که آنان را به یقین در زمین جانشین میگرداند- چنان که کسانی پیش از آنها را جانشین گردانید- و بیگمان دینی را که برای آنان پسندیده است برای آنها استوار میدارد و (حال) آنان را از پس هراس به آرامش بر میگرداند؛ (آنان) مرا میپرستند و چیزی را شریک من نمیگردانند و کسانی که پس از این کفر ورزند نافرمانند؛ سوره نور، آیه ۵۵.</ref>؛ | *{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُم فِي الأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَى لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئًا وَمَن كَفَرَ بَعْدَ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ}}﴾}}<ref> خداوند به کسانی از شما که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند وعده داده است که آنان را به یقین در زمین جانشین میگرداند- چنان که کسانی پیش از آنها را جانشین گردانید- و بیگمان دینی را که برای آنان پسندیده است برای آنها استوار میدارد و (حال) آنان را از پس هراس به آرامش بر میگرداند؛ (آنان) مرا میپرستند و چیزی را شریک من نمیگردانند و کسانی که پس از این کفر ورزند نافرمانند؛ سوره نور، آیه ۵۵.</ref>؛ | ||
*{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|وَنُرِيدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ }}﴾}}<ref> و برآنیم که بر آنان که در زمین ناتوان شمرده شدهاند منّت گذاریم و آنان را پیشوا گردانیم و آنان را وارثان (روی زمین) کنیم؛ سوره قصص، آیه ۵.</ref>؛ | *{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|وَنُرِيدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ }}﴾}}<ref> و برآنیم که بر آنان که در زمین ناتوان شمرده شدهاند منّت گذاریم و آنان را پیشوا گردانیم و آنان را وارثان (روی زمین) کنیم؛ سوره قصص، آیه ۵.</ref>؛ | ||
*{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا }}﴾}}<ref> اوست که پیامبرش را با رهنمود و دین راستین فرستاد تا آن را بر همه دینها برتری دهد و خداوند، گواه بس؛ سوره فتح، آیه ۲۸.</ref>؛ | *{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا }}﴾}}<ref> اوست که پیامبرش را با رهنمود و دین راستین فرستاد تا آن را بر همه دینها برتری دهد و خداوند، گواه بس؛ سوره فتح، آیه ۲۸.</ref>؛ | ||
* و ... این آیات با دوره پایانی دنیا ارتباط دارند<ref>قیام وانقلاب مهدی، ص۵ و ۶.</ref>؛ | * و ... این آیات با [[دوره پایانی دنیا]] ارتباط دارند<ref>قیام وانقلاب مهدی، ص۵ و ۶.</ref>؛ | ||
* و برخی از نشانههای قیامت که از آن به [[ | * و برخی از [[نشانههای قیامت]] که از آن به [[اشراط الساعة]] تعبیر شده {{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|فَهَلْ يَنظُرُونَ إِلاَّ السَّاعَةَ أَن تَأْتِيَهُم بَغْتَةً فَقَدْ جَاءَ أَشْرَاطُهَا فَأَنَّى لَهُمْ إِذَا جَاءَتْهُمْ ذِكْرَاهُمْ }}﴾}}<ref>پس آیا جز چشم به راه رستخیزند که ناگهان بر آنان فرا میرسد؟ و به راستی نشانههای آن در رسیده است و چون به سراغشان بیاید یادکردشان، آنان را چگونه سود خواهد داشت؟؛ سوره محمد، آیه ۱۸. </ref> نیز در این بخش واقعند.<ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | ||
==اصطلاح "الیوم الآخر" در قرآن == | ==اصطلاح "الیوم الآخر" در قرآن == | ||
تعبیر "الیوم الآخر" که در قرآن فراوان به کار رفته، با جهان آخرت مرادف و ناظر به این واقعیت است که زندگانی آن جهان، در پی حیات دنیایی، سرانجامِ نهایی آن است <ref> التحقیق، ج۱، ص۴۶، «أخر».</ref>؛ در نتیجه، این اصطلاح نیز به بحث "آخر الزمان" مربوط نمیشود. از آنجا که مفهوم "آخر" نسبی است و در تاریخ انقراض دنیا اختلاف فراوانی وجود دارد <ref>هزاره گرایی، ص۲۱.</ref> و قرآن نیز از تعیین وقتی مشخص برای آن پرهیز کرده: | تعبیر "الیوم الآخر" که در [[قرآن]] فراوان به کار رفته، با جهان آخرت مرادف و ناظر به این واقعیت است که زندگانی آن جهان، در پی حیات دنیایی، سرانجامِ نهایی آن است <ref> التحقیق، ج۱، ص۴۶، «أخر».</ref>؛ در نتیجه، این اصطلاح نیز به بحث "آخر الزمان" مربوط نمیشود. از آنجا که مفهوم "آخر" نسبی است و در تاریخ انقراض دنیا اختلاف فراوانی وجود دارد <ref>هزاره گرایی، ص۲۱.</ref> و قرآن نیز از تعیین وقتی مشخص برای آن پرهیز کرده: | ||
*{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ عِندَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَّاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ }}﴾}}<ref> بیگمان، تنها خداوند است که دانش رستخیز نزد اوست و او باران را فرو میفرستد و از آنچه در زهدانهاست آگاه است و هیچ کس نمیداند فردا چه به دست خواهد آورد و هیچ کس نمیداند در کدام سرزمین خواهد مرد؛ بیگمان خداوند دانایی آگاه است؛ سوره لقمان، آیه ۳۴.</ref>. | *{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ عِندَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَّاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ }}﴾}}<ref> بیگمان، تنها خداوند است که دانش رستخیز نزد اوست و او باران را فرو میفرستد و از آنچه در زهدانهاست آگاه است و هیچ کس نمیداند فردا چه به دست خواهد آورد و هیچ کس نمیداند در کدام سرزمین خواهد مرد؛ بیگمان خداوند دانایی آگاه است؛ سوره لقمان، آیه ۳۴.</ref>. | ||
*{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ لَعَنَ الْكَافِرِينَ وَأَعَدَّ لَهُمْ سَعِيرًا }}﴾}}<ref> خداوند کافران را لعنت و برای آنان آتش (دوزخ) را آماده کرده است؛ سوره احزاب، آیه ۶۴.</ref>. | *{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ لَعَنَ الْكَافِرِينَ وَأَعَدَّ لَهُمْ سَعِيرًا }}﴾}}<ref> خداوند کافران را لعنت و برای آنان آتش (دوزخ) را آماده کرده است؛ سوره احزاب، آیه ۶۴.</ref>. | ||
| خط ۲۲: | خط ۲۲: | ||
==آخر الزمان در حدیث == | ==آخر الزمان در حدیث == | ||
«در روایات و | «در [[روایات]] و [[تفاسیر]]، بسیاری از [[نشانههای آخر الزمان]] از [[اشراط الساعة]] نیز شمرده شده است؛<ref>روحالمعانی، مج۱۴، ج۲۶، ص۸۰ ـ۸۲؛ نمونه، ج۲۱، ص۴۴۹ ـ ۴۵۱.</ref> از این رو برای جدایی این دو موضوع مباحث آخر الزمان به "حوادث و تحولات اجتماعی در واپسین دوره حیات بشری" اختصاص یافته که معمولا در کتابهایی تحت عنوان "[[الملاحم و الفتن|الْمَلاحِمُ والْفِتَن]]" <ref>الفتن والملاحم فی آخر الزمان، ابنکثیر؛ الملاحم والفتن، ابنطاووس.</ref> و کتابهای مربوط به [[غیبت امام زمان]] {{ع}} <ref>الغیبه، طوسی.</ref> بررسی میشوند و [[اشراط الساعة]] به حوادث طبیعی و دگرگونیهای کیهانی در آستانه قیامت، مانند: [[طلوع خورشید از مغرب]]، [[پوشیده شدن آسمان از دود]]، [[تاریک شدن خورشید و ماه و ستارگان]]، [[متلاشی شدن کوهها]] و... محدود شده است<ref>الکشاف الموضوعی، ج۱، ص۹۷ ـ ۱۰۲.</ref>»<ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | ||
«اصطلاح آخر الزمان در روایات اسلامی در دو معنا به کار رفته است: | «اصطلاح آخر الزمان در [[روایات]] اسلامی در دو معنا به کار رفته است: | ||
# آن قسمت از زمان که از آغاز نبوت پیامبر اسلام {{صل}} تا وقوع قیامت را شامل میشود. در بعضی روایات ، پیامبر اسلام {{صل}} به پیامبر | # آن قسمت از زمان که از آغاز [[نبوت پیامبر اسلام]] {{صل}} تا وقوع قیامت را شامل میشود. در بعضی روایات ، [[پیامبر اسلام]] {{صل}} به [[پیامبر آخر الزمان]] توصیف شده است<ref>بحارالأنوار، ج۹، ص ۲۸۶.</ref>. چنین اتصافی با این مطلب ارتباط دارد که وی [[خاتم الانبیاء]] بوده و شریعت وی به دلیل کامل بودن تا پایان این عالَم اعتبار دارد و او پیامبر آخرین قسمت از زمان است. | ||
# در بسیاری از روایات اسلامی <ref>المستدرک علی الصحیحین، ج۴، ص ۴۹۱؛ کشف الغمّه، ج۳، ص ۲۶۵ و عقد الدرر، ص ۹۱</ref> اصطلاح | # در بسیاری از [[روایات]] اسلامی <ref>المستدرک علی الصحیحین، ج۴، ص ۴۹۱؛ کشف الغمّه، ج۳، ص ۲۶۵ و عقد الدرر، ص ۹۱</ref> اصطلاح آخر الزمان عبارت است از زمانی که در آن [[منجی بشریت]] [[مهدی موعود]] {{ع}} ظهور میکند <ref>صحیح ترمذی، ج۲، ص ۴۶</ref> و رویدادهای خاصی در سه مقطع زمانی روی میدهد: | ||
::* آزمونهای سخت و فتنههای | ::* [[آزمونهای سخت آخر الزمان|آزمونهای سخت]] و [[فتنههای آخر الزمان]] <ref>تفسیر قمی، ج۲، ص ۳۰۷</ref>. | ||
::* ظهور منجی و جدال بین حق و باطل <ref>کشف الغمّه، ج۳، ص ۲۶۶ و ۲۶۷</ref>. | ::* [[ظهور منجی]] و [[جدال بین حق و باطل]]<ref>کشف الغمّه، ج۳، ص ۲۶۶ و ۲۶۷</ref>. | ||
::* غلبه حق بر باطل و عصر طلایی جهان <ref>کشف الغمّه، ج۳، ص ۲۶۲ و ۲۶۳</ref> | ::* [[غلبه حق بر باطل]] و [[عصر طلایی جهان]]<ref>کشف الغمّه، ج۳، ص ۲۶۲ و ۲۶۳</ref> | ||
==آخر الزمان و ظهور منجی == | ==آخر الزمان و ظهور منجی == | ||
امام رضا {{ع}} از پیامبر {{صل}} نقل میکند که زمان قیام | [[امام رضا]] {{ع}} از [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} نقل میکند که زمان [[قیام موعود]]، مانند قیامت است که کسی جز خداوند آن را نمیداند و فرا نمیرسد مگر ناگهانی <ref>مکیال المکارم، ج۲، ص ۱۶۰.</ref> با این حال در [[روایات]] اسلامی برای این دوران، نشانههایی بیان شده است که به [[نشانههای آخر الزمان]] معروف است و از این لحاظ [[ظهور موعود]] به قیامت تشبیه شده است؛ زیرا همچنان که قیامت علائمی دارد "[[اشراط الساعة]]"، [[ظهور موعود]] نیز دارای نشانههایی است که قبل از آن رخ میدهد <ref>کمال الدین و تمام النعمة، ص ۵۸۸</ref> در بعضی از کتابها هم این نشانهها به "[[علائم ظهور]]" معروف اند <ref>کتاب الغیبة، ص ۳۴۰</ref> و این بدان علت است که یکی از رویدادهای مهم این عصر همان [[ظهور منجی]] میباشد.برخی از این نشانهها عبارتاند از: | ||
# [[خروج سفیانی]] <ref>کتاب الغیبة، ص ۳۰۴</ref>؛ | # [[خروج سفیانی]] <ref>کتاب الغیبة، ص ۳۰۴</ref>؛ | ||
# [[قتل سید حسنی]]؛ | # [[قتل سید حسنی]]؛ | ||
| خط ۴۴: | خط ۴۴: | ||
# [[خروج دجال]]<ref>بحارالانوار، ج۵۲، ص ۱۸۱؛ صحیح مسلم، ج۴، ص ۲۲۲۱</ref> (که در روایات اسلامی آمده است وی چهل روز در زمین درنگ می کند <ref>اصول الدین، ص ۲۰۱؛ شعب الایمان ،ج۱، ص ۳۰۸</ref> و بسیاری از افراد سست ایمان به او گرایند و این به علت کارهای خارق العادهای است که انجام میدهد)<ref>الملاحم والفتن، ص ۹۷</ref>. | # [[خروج دجال]]<ref>بحارالانوار، ج۵۲، ص ۱۸۱؛ صحیح مسلم، ج۴، ص ۲۲۲۱</ref> (که در روایات اسلامی آمده است وی چهل روز در زمین درنگ می کند <ref>اصول الدین، ص ۲۰۱؛ شعب الایمان ،ج۱، ص ۳۰۸</ref> و بسیاری از افراد سست ایمان به او گرایند و این به علت کارهای خارق العادهای است که انجام میدهد)<ref>الملاحم والفتن، ص ۹۷</ref>. | ||
پس از ظهور این نشانهها نوبت به ظهور منجی میرسد که از مهمترین رویدادهای آخر الزمان میباشد. <ref>المیزان، ج۷، ص ۳۹۱، کتاب الفتن، ص ۶۰</ref>. اولین حرکت منجی، مبارزه با ظلم و فساد و ریشهکن کردن آن است <ref>ینابیع المودة، ج۲، ص ۵۲۸</ref>. نجات بشریت از تنگنای گناه و ظلم و جور و فساد یکی از آرمانهای اوست که در این زمان تحقق مییابد، چنان که حضرت علی {{ع}} میفرماید: در عصر حکومت مهدی {{ع}} بساط زنا، شراب خواری و رباخواری برچیده خواهد شد <ref>منتخب الأثر، ص ۴۷۴</ref> ، بر قرار شدن و برپایی اسلام حقیقی و پرستش خداوند و یکتاپرستی در سراسر جهان <ref>البرهان فی تفسیر القرآن،ج۲، ص ۱۲۱</ref> عمومیت و گستردگی دین <ref>مجمع البیان، ج۳، ص ۲۵</ref>، عمل به فضایل و ارزشهای دینی و اهتمام به احکام و دستورهای دین به صورت دقیق <ref>منتخب الاثر، ص ۴۷۵</ref>. | پس از ظهور این نشانهها نوبت به [[ظهور منجی]] میرسد که از مهمترین [[رویدادهای آخر الزمان]] میباشد. <ref>المیزان، ج۷، ص ۳۹۱، کتاب الفتن، ص ۶۰</ref>. اولین حرکت منجی، [[مبارزه با ظلم و فساد]] و ریشهکن کردن آن است <ref>ینابیع المودة، ج۲، ص ۵۲۸</ref>. نجات بشریت از تنگنای گناه و ظلم و جور و فساد یکی از آرمانهای اوست که در این زمان تحقق مییابد، چنان که [[حضرت علی]] {{ع}} میفرماید: در [[عصر حکومت مهدی]] {{ع}} بساط زنا، شراب خواری و رباخواری برچیده خواهد شد <ref>منتخب الأثر، ص ۴۷۴</ref> ، بر قرار شدن و برپایی [[اسلام حقیقی]] و پرستش خداوند و یکتاپرستی در سراسر جهان <ref>البرهان فی تفسیر القرآن،ج۲، ص ۱۲۱</ref> عمومیت و گستردگی دین <ref>مجمع البیان، ج۳، ص ۲۵</ref>، عمل به فضایل و ارزشهای دینی و اهتمام به احکام و دستورهای دین به صورت دقیق <ref>منتخب الاثر، ص ۴۷۵</ref>. | ||
==آخر الزمان و برپایی قیامت== | ==آخر الزمان و برپایی قیامت== | ||
در بسیاری از منابع اهل سنت و برخی جوامع حدیثی | در بسیاری از منابع [[اهل سنت]] و برخی [[جوامع حدیثی شیعه]]، [[نشانههای ظهور مهدی]] {{ع}} با علامتهای نزدیک شدن برپایی قیامت آمیخته شده است و حتی گاهی اصل [[ظهور مهدی]] {{ع}} به عنوان "علامت قیامت" یاد میشود. به طور کلی، صاحبان [[جوامع حدیثی اهل سنت]] بابی با عنوان [[اشراط الساعة]] گشودهاند <ref>بحار الأنوار، ج۵۲، ص ۱۸۱؛ صحیح مسلم، ج۴، ص ۲۲۴۸</ref>. البته اگر چه مضمون این [[روایات]]، مطالب مشترک بسیاری با [[روایات آخر الزمان]] دارد و بسیاری از علائم در هر دو دسته از روایات ذکر شده است، ولی همواره مسئله آخر الزمان به صورت آشکاری، از قیامت تفکیک شده است؛ زیرا آخر الزمان ناظر به قسمت پایانی همین عالم است ولی [[اشراط الساعة]] نشانههای برپایی قیامت میباشد <ref>[http://lib.eshia.ir/23021/1/2 دانشنامه کلام اسلامی، ج ۱، ص ۲]</ref>. | ||
==محدوده آخر الزمان== | ==محدوده آخر الزمان== | ||
محدوده آخر الزمان به دقت قابل اندازهگیری نیست؛ با این حال، با استفاده از روایات <ref>بحارالأنوار، ج۴۰، ص۱۷۷؛ ج۲، ص۸۷؛ ج۹، ص۳۱۹؛ ج۱۲، ص۲۸۲؛ ج۱۴، ص۸۳ و ۸۴؛ ج۱۵، ص۲۰۳؛ ج۱۶، ص۱۸ ـ ۲۱؛ ج۲۰، ص۲۲۲؛ ج۲۱، ص۳۱۷ و ۳۵۱.</ref> میتوان بعثت پیامبر خاتم را سرآغاز دوره "آخر الزمان" دانست<ref>التحریر والتنویر، ج۲۶، ص۱۰۴.</ref>؛ البته در بیشتر | محدوده آخر الزمان به دقت قابل اندازهگیری نیست؛ با این حال، با استفاده از [[روایات]]<ref>بحارالأنوار، ج۴۰، ص۱۷۷؛ ج۲، ص۸۷؛ ج۹، ص۳۱۹؛ ج۱۲، ص۲۸۲؛ ج۱۴، ص۸۳ و ۸۴؛ ج۱۵، ص۲۰۳؛ ج۱۶، ص۱۸ ـ ۲۱؛ ج۲۰، ص۲۲۲؛ ج۲۱، ص۳۱۷ و ۳۵۱.</ref> میتوان [[بعثت پیامبر خاتم]] را سرآغاز دوره "آخر الزمان" دانست<ref>التحریر والتنویر، ج۲۶، ص۱۰۴.</ref>؛ البته در بیشتر [[روایات]]، آخر الزمان به دوره پایانی که با [[ظهور مهدی]] {{ع}} مقارن است، اطلاق شده است. بشر به مقتضای حبّ ذات و طبیعت جست و جو گر خود، همواره به سرانجام دنیا میاندیشیده است <ref>تاریخ ابنخلدون، ج۱، ص۳۰۳.</ref> همه ادیان الهی و بیشتر مکاتب بشری، درباره پایان تاریخ، اظهار نظر کردهاند<ref>نجات بخشی در ادیان، ص۱۳ و ۱۴؛ علی و پایان تاریخ، ص۱۵و۲۵.</ref> در همه پیشگوییهای مربوط به آخر الزمان، خبرهای وحشتناک و نگرانکنندهای وجود دارد؛<ref>هزاره گرایی، ص۲۵.</ref> ولی اغلب بر این امر اتفاق نظر است که پایان کار بشر، روشن و سعادتآمیز است<ref>نجاتبخشی در ادیان، ص۱۳ و ۱۴.</ref>. در تمام فرقهها و [[مذاهب اسلامی]]، کم و بیش سرانجام سعادتمند بشر پیشبینی شده است<ref>قیام و انقلاب مهدی، ص۵.</ref><ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | ||
==آخر الزمان در آیینهای دیگر == | ==آخر الزمان در آیینهای دیگر == | ||
* در متون زرتشتی "از آیینهای باستان" به صراحت از دوره طلایی بشر در پایان جهان یاد شده که به آشوبها و بلاهای بسیار مسبوق خواهد بود و با ظهور واپسین منجی "سوشیانس" محقّق میشود<ref>اوستا، گاهان، یسنه ۴۶، ب۳ و یَشتها، اردیبهشت، ب۱۰ ـ ۱۷ و فروردین، ب۱۲۹؛ نجاتبخشی در ادیان، ص۳ ـ ۷۱.</ref><ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | * در متون زرتشتی "از آیینهای باستان" به صراحت از دوره طلایی بشر در پایان جهان یاد شده که به آشوبها و بلاهای بسیار مسبوق خواهد بود و با ظهور واپسین منجی "سوشیانس" محقّق میشود<ref>اوستا، گاهان، یسنه ۴۶، ب۳ و یَشتها، اردیبهشت، ب۱۰ ـ ۱۷ و فروردین، ب۱۲۹؛ نجاتبخشی در ادیان، ص۳ ـ ۷۱.</ref><ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | ||
* در آيين زردشت نيز به ظهور مصلح و منجى | * در آيين زردشت نيز به [[ظهور مصلح]] و [[ظهور منجى|منجى]] آخر الزمان تأكيد شده است. در كيش زردشتى اين مسئله با توجه به اعتقادات ايشان، به نحو خاصى مطرح مىشود. در اين آيين، يك قدرت كيهانى يا روح خير به نام "اهورامزدا" و يك قدرت كيهانى متضاد يا روح بزرگ شر به نام "اهريمن" خودنمايى مىكند. در طول تاريخ، اين دو نيرو با هم تا آخر الزمان در ستيز هستند و در آن زمان خوبى بر شرّ غلبه مىكند و دوره صلح و پاكى و اعتلاى اهورامزدا فرا مىرسد و با ظهور [[سوشيانس]]، آخر الزمان آغاز مىشود <ref>تاريخ جامع اديان، ص ۳۱۸</ref> <ref>[http://lib.eshia.ir/23021/1/2 دانشنامه کلام اسلامی، ج ۱، ص ۲]</ref>. | ||
* در آیین هندوان نیز هر دوره انسانی به چهار قسمت تقسیم شده که قسمت چهارم آن، مظهر غروب و افول تدریجی معنویت اولیه است و از آن، به عصر ظلمت (Kali Yuga) تعبیر میشود؛ سپس منجی بشر ظاهر و با فروپاشی جوامع انسانی و ازبین رفتن شرارتها، دورهای نو آغاز میگردد<ref>بحران دنیای متجدّد، ص۱ و اوپانیشاد، ص۷۷۲ ـ ۷۷۴ و ۷۳۷.</ref><ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | * در آیین هندوان نیز هر دوره انسانی به چهار قسمت تقسیم شده که قسمت چهارم آن، مظهر غروب و افول تدریجی معنویت اولیه است و از آن، به عصر ظلمت (Kali Yuga) تعبیر میشود؛ سپس منجی بشر ظاهر و با فروپاشی جوامع انسانی و ازبین رفتن شرارتها، دورهای نو آغاز میگردد<ref>بحران دنیای متجدّد، ص۱ و اوپانیشاد، ص۷۷۲ ـ ۷۷۴ و ۷۳۷.</ref><ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | ||
* در متون بودایی نیز از این دوره، سخن به میان آمده است<ref>بودا، ص۵۱۸ و ۵۱۹؛ علی و پایان تاریخ، ص۲۳.</ref><ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | * در متون بودایی نیز از این دوره، سخن به میان آمده است<ref>بودا، ص۵۱۸ و ۵۱۹؛ علی و پایان تاریخ، ص۲۳.</ref><ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | ||
* در ادیان | * در [[ادیان ابراهیمی]]، بیش از آیینها و مکاتب دیگر بر [[دوره طلایی بشر]] در پایان تاریخ، تأکید شده است. در عهد عتیق، برقراری سعادت و عدالت در سرتاسر جهان پیشبینی شده که به وسیله "[[مشیح]]" محقّق میشود<ref>کتاب مقدس، اشعیاء ۱۱ و ۱۲، یوئیل ۳ و ۴، زکریا ۹، دانیال ۲: ۴۴، و۷: ۱۳ و ۲۷.</ref> در عهد جدید نیز به این مطلب پرداخته شده <ref>کتاب مقدس، متی ۲۴: ۱۵ ـ ۴۴، ورسل ۲: ۱۷ ـ ۲۱.</ref> و مکاشفه یوحنا به طور کامل به حوادث ناگوار آخر الزمان، اختصاص یافته و در پایان آن، به برقراری صلح و آرامش جهان تحت حاکمیت مؤمنان اشاره شده است <ref>کتاب مقدس، مکاشفه یوحنا ۴ ـ ۲۲؛ نجات بخشی در ادیان، ص۱۱۳ و ۱۳۳.</ref><ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | ||
*در ميان مسيحيان از دورانى سخن گفته مىشود كه در آن بازگشت حضرت عيسى {{ع}} روى خواهد داد. رجعت مسيح در كتاب مقدس بيش از سيصد بار ذكر شده است و چندين باب كامل به اين موضوع اختصاص دارد. <ref>انجيل متى۲۴ و ۲۵، انجيل مرقس ۱۳، انجيل لوقا ۲۱</ref>. حتى بعضى ادعا كرده اند كه درك صحيح رجعت | *در ميان [[مسيحيان]] از دورانى سخن گفته مىشود كه در آن بازگشت [[حضرت عيسى]] {{ع}} روى خواهد داد. [[رجعت مسيح]] در كتاب مقدس بيش از سيصد بار ذكر شده است و چندين باب كامل به اين موضوع اختصاص دارد. <ref>انجيل متى۲۴ و ۲۵، انجيل مرقس ۱۳، انجيل لوقا ۲۱</ref>. حتى بعضى ادعا كرده اند كه درك صحيح [[رجعت مسيح]]، كليد كتاب مقدس است <ref>الاهيات مسيحى، ص ۳۲۷</ref>. طبق عقيده ايشان، مسيح دوباره در آخر الزمان مىآيد و برنامه نجات را كامل خواهد كرد <ref>يوحنا ۴:۴۲ عبرانيان ۹:۲۸</ref> آنان بر اين باورند كه در [[بازگشت مسيح]]، جهان روى سعادت را خواهد ديد و جهان پس از [[ظهور]] آن [[منجى]] در صلح و صفاى كامل به سر خواهد برد <ref>اشعيا۲:۷</ref>. و جنگ و خون ريزى از جهان رخت برمىبندد و امتى بر امتى شمشير نخواهد كشيد <ref>اشعيا۲:۴</ref>. در فرهنگ مسيحى و كتاب مقدس اعتقاد غلبه حق بر باطل در اين دوران روشن است <ref>يوحنا۴: ۴۲</ref> و از ديدگاه ايشان منجى كل، [[مسيح]] مىباشد. <ref>اشعيا۲:۷ مرقس۹:۱۱ـ ۱۳</ref> و اوست كه پايان جهان را بسيار نزديك مىديد و مردمان را به توبه و بازگشت به سوى خدا دعوت مىكرد و مىگفت تنها كسانى بخشوده و رستگار خواهند شد كه پيش از رسيدن آن روز، خود را از گناه شسته و شايسته برخوردارى از رحمت الهى باشند<ref>مرقس۱:۱۴ـ ۱۵ ، متى ۳:۲و۶</ref><ref>[http://lib.eshia.ir/23021/1/2 دانشنامه کلام اسلامی، ج ۱، ص ۲]</ref>. | ||
*در دين يهود هم بارها به روزهاى آخر يا روز خداوند "يوم يهوه" اشاره شده كه دورانى است كه در آن عظمت ملى يهود به آخرين حدّ اعتلاى خود خواهد رسيد و گناه كاران نابود خواهند شد <ref>عاموس۵:۱۸ـ ۲۰، ۲:۱۲ـ ۱۷</ref>) و پادشاهى از نسل يسى "پدر داود" كه روح خداوند بر او قرار گرفته و حكيم و خداترس است ، ظهور خواهد كرد و جهان را از عدل و خير و بركت ، پُر خواهد نمود؛ چنان كه گرگ با برّه سكونت خواهد داشت و پلنگ با بزغاله خواهد خوابيد <ref>عاموس۱۱: ۱ـ۸؛ هوشع۲:۲۰ـ ۲۵؛ ميكاه۵:۲ـ۶؛ ارميا ۲۳:۵ـ۶؛ حزقيال ۱۱:۱۷ـ۲۰ ، ملاكى۳:۱ـ۶ و ۴4:۵</ref><ref>[http://lib.eshia.ir/23021/1/2 دانشنامه کلام اسلامی، ج ۱، ص ۲]</ref>. | *در دين [[يهود]] هم بارها به روزهاى آخر يا روز خداوند "يوم يهوه" اشاره شده كه دورانى است كه در آن عظمت ملى يهود به آخرين حدّ اعتلاى خود خواهد رسيد و گناه كاران نابود خواهند شد <ref>عاموس۵:۱۸ـ ۲۰، ۲:۱۲ـ ۱۷</ref>) و پادشاهى از نسل يسى "پدر داود" كه روح خداوند بر او قرار گرفته و حكيم و خداترس است ، [[ظهور]] خواهد كرد و جهان را از عدل و خير و بركت ، پُر خواهد نمود؛ چنان كه گرگ با برّه سكونت خواهد داشت و پلنگ با بزغاله خواهد خوابيد <ref>عاموس۱۱: ۱ـ۸؛ هوشع۲:۲۰ـ ۲۵؛ ميكاه۵:۲ـ۶؛ ارميا ۲۳:۵ـ۶؛ حزقيال ۱۱:۱۷ـ۲۰ ، ملاكى۳:۱ـ۶ و ۴4:۵</ref><ref>[http://lib.eshia.ir/23021/1/2 دانشنامه کلام اسلامی، ج ۱، ص ۲]</ref>. | ||
* در میان مکاتب بشری، پیشبینی "مارکس" از مدینه کمونیستی همراه با کمون نهایی ایجاد شده، تصویری از جامعه بیطبقه و بینیاز از دولت را ارائه میدهد<ref>مارکس و مارکسیسم، ص۹۱ ـ ۹۴.</ref> پیشبینیهای "رنهگنون" "عبدالواحد یحیی" از افول و فروپاشی تمدن مادی غرب و ظهور مجدد حق و حقیقت که با نظر به دادههای آیینهای باستان و ادیان ابراهیمی ارائه شده خبر میدهد <ref>بحران دنیای متجدّد، ص۲، ۲۰، ۵۵، ۱۰۵، ۱۵۴ و ۱۸۶؛ علائم آخر الزمان، ص۱۸۸ ـ ۱۹۹، ۲۰۰ و ۳۱۸.</ref> نظریه پایان تاریخ "فوکویاما" پیروزی نهایی نظام غربی و حاکمیت ابدی آن بر سرتاسر جهان را پیشبینی کرده است <ref>«پایان تاریخ و آخرین انسانها» مجله اطلاعات سیاسی و اقتصادی، ص۲۲.</ref> و نظریه "برخورد تمدنها" از "هانتنگتون" جنگ جهانی تمدنها و نظم جهانینوی براساس مرزهای تمدنی را در پایان این دوره از جهان، پیشبینی میکند<ref>برخورد تمدنها و بازسازی نظم جهانی، ص۴۸۵ و ۵۱۶.</ref><ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | * در میان مکاتب بشری، پیشبینی "مارکس" از مدینه کمونیستی همراه با کمون نهایی ایجاد شده، تصویری از جامعه بیطبقه و بینیاز از دولت را ارائه میدهد<ref>مارکس و مارکسیسم، ص۹۱ ـ ۹۴.</ref> پیشبینیهای "رنهگنون" "عبدالواحد یحیی" از افول و فروپاشی تمدن مادی غرب و ظهور مجدد حق و حقیقت که با نظر به دادههای آیینهای باستان و ادیان ابراهیمی ارائه شده خبر میدهد <ref>بحران دنیای متجدّد، ص۲، ۲۰، ۵۵، ۱۰۵، ۱۵۴ و ۱۸۶؛ علائم آخر الزمان، ص۱۸۸ ـ ۱۹۹، ۲۰۰ و ۳۱۸.</ref> نظریه پایان تاریخ "فوکویاما" پیروزی نهایی نظام غربی و حاکمیت ابدی آن بر سرتاسر جهان را پیشبینی کرده است <ref>«پایان تاریخ و آخرین انسانها» مجله اطلاعات سیاسی و اقتصادی، ص۲۲.</ref> و نظریه "برخورد تمدنها" از "هانتنگتون" جنگ جهانی تمدنها و نظم جهانینوی براساس مرزهای تمدنی را در پایان این دوره از جهان، پیشبینی میکند<ref>برخورد تمدنها و بازسازی نظم جهانی، ص۴۸۵ و ۵۱۶.</ref><ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | ||
| خط ۷۷: | خط ۷۷: | ||
* دین داری در این دوره | * دین داری در این دوره | ||
* حج مسلمانان در این دوره | * حج مسلمانان در این دوره | ||
==جنگ | ==جنگ آخر الزمانی== | ||
==مباحث فرعی== | ==مباحث فرعی== | ||
| خط ۱۰۷: | خط ۱۰۷: | ||
* میتریا | * میتریا | ||
* آرماگدون | * آرماگدون | ||
* ظهور امام مهدی | * [[ظهور امام مهدی]] {{ع}} | ||
* نشانههای ظهور | * [[نشانههای ظهور]] | ||
* خروج منبعث سوم | * [[خروج منبعث سوم]] | ||
* جیش الغضب | * [[جیش الغضب]] | ||
* حکومت امام زمان {{ع}} | * [[حکومت امام زمان]] {{ع}} | ||
* فتنههای شیطان در زمان ظهور امام مهدی {{ع}} | * فتنههای شیطان در [[زمان ظهور امام مهدی]] {{ع}} | ||
* بی ارزش شدن خون مردم | * بی ارزش شدن خون مردم | ||
* تدریجی بودن نشانههای ظهور امام مهدی {{ع}} | * تدریجی بودن [[نشانههای ظهور امام مهدی]] {{ع}} | ||
* گسسته شدن پیوند خویشاوندی | * گسسته شدن پیوند خویشاوندی | ||
* شکسته شدن حرمت انسان | * شکسته شدن حرمت انسان | ||
* جدا شدن مردم بر اثر بلا و گرفتاری | * جدا شدن مردم بر اثر بلا و گرفتاری | ||
* رویارویی امام مهدی {{ع}} با جاهلان | * [[رویارویی امام مهدی]] {{ع}} با جاهلان | ||
* ترس و اضطراب همگانی | * ترس و اضطراب همگانی | ||
* | * سختی پیش از [[ظهور امام مهدی]] {{ع}} | ||
{{پایان}} | {{پایان}} | ||