اخوان: تفاوت میان نسخه‌ها

'''اخوان''' مجموعه‌ای از [[قبایل]] [[بدوی]] [[عرب]]، پیرو سرسخت [[وهابیت]] و بازوی نظامی [[آل]] سعود. در دوره سوم به [[قدرت]] رسیدن آل سعود که به [[تشکیل حکومت]] سعودی و نابودی [[حکومت‌های محلی]] آل رَشید و هاشمیان در جزیره [[عربی]] و [[یکپارچگی]] [[حکومت]] آن انجامید، افرادی از قبایل بدوی عرب که با [[دل]] و [[جان]] به [[مذهب]] وهابیت گرویده بودند، به [[حمایت]] و [[پشتیبانی]] از آل سعود و گسترش این مذهب پرداختند که به "اخوان" به معنای [[برادران]] یا "اخوان التوحید" شناخته شدند. اوج فعالیت آنان میان سال‌های ۱۳۳۰ـ۱۳۴۸ق./۱۹۱۲ـ۱۹۳۰م. بوده است.<ref>الاعلام، ج۴، ص۲۰؛ دانشنامه ایران و اسلام، ج۱۰، ص۱۳۴۷.</ref> این گروه ارتباطی با [[جنبش]] اخوان المسلمین در [[مصر]] و دیگر کشورهای عربی ندارد. [[سیر]] [[تاریخی]] اخوان از پیدایش و [[همراهی]] با آل سعود تا درگیری با آنان که به انقراض ایشان انجامید، بخشی مهم از [[تاریخ]] معاصر جزیره عربی به شمار می‌رود. این گروه نیروی خود را از ساختار [[استوار]] قبیله‌ای و نگرش بنیادگرایانه وهابی برگرفت و بی‌هیچ دریغی در راه [[هدف]] خود جانفشانی ‌کرد<ref>[[لیلی راعی|راعی، لیلی]]، [[اخوان (مقاله)|مقاله «اخوان»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۲ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۲، ص:۱۰۷.</ref>.

نخستین هجرت از این‌گونه در سال ۱۹۱۲م. در ارطاویه در شمال ریاض و شمال شرقی زُِلفی، بر سر راه [[کویت]] رخ داد که قبایل مُطَیر و [[حرب]] را در خود جای داده و مرکز اصلی فعالیت‌های اخوان بود.<ref>الاعلام، ج۵، ص۱۶۶؛ سرزمین سلاطین، ج۱، ص۲۰۲.</ref> بزرگ‌ترین آنها غَطْغَط در دامنه [[کوه]] طُوَیق در جنوب غربی ریاض و ۷۵ کیلومتری جنوب غربی جاده اصلی [[مکه]] بود<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۷، ص۲۳۸.</ref> که افراد آن از [[قبیله]] عُتَیبه و [[فرمانده]] آنان [[سلطان]] بن بجاد بن حُمَید، شیخ تیره برقی، بود. او نقشی مهم در پیشبرد نبرد‌های [[آل]] سعود و [[تأسیس دولت]] سعودی داشت.<ref>السلفیه، ص۳۹۶؛ الاعلام، ج۳، ص۱۰۹.</ref> تعداد جنگجویان اخوان به سرعت رو به فزونی بود و در سال ۱۹۲۶م. به ۷۶۵۰۰ تن رسید.<ref>تاریخ نجد و ملحقاته، ص۴۵۶.</ref> راونکیر، جهانگرد دانمارکی که در مارس ۱۹۱۲م. از ارطاویه گذر کرده، هیچ تأسیسات شهری مهمی در آن ندیده و [[زندگی ساده]] و ابتدایی آنان را ‌گزارش کرده است. او گزارش نموده که آنان [[فرماندهی]] هولناک به نام [[فیصل بن سلطان دُویش]] داشته‌اند <ref>GennemWahhabiternes Land paaKamelryg, p ۹۶.</ref>.<ref>[[لیلی راعی|راعی، لیلی]]، [[اخوان (مقاله)|مقاله «اخوان»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۲ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۲، ص:۱۰۸-۱۰۹.</ref>

این تعلیمات و شیوه زندگی از آنان افرادی تندرو و سختگیر و [[متعصب]] ‌ساخت و البته زندگی بی‌قاعده و قانون‌گریز آنان را کنترل کرد و [[نظم]] و [[فرهنگ]] [[فرمانبرداری]] از [[قانون]] را به ایشان [[الهام]] کرد. [[قدرت]] [[اعتقادات]] سخت و بنیادگرایانه وهابی به آنها نیروی جانفشانی و [[شجاعت]] بی‌نظیری ‌بخشید تا آنجا که سوار بر شتر و با [[شمشیر]] و دیگر سلاح‌های سنتی و نیز تفنگ‌های ساده، صدها کیلومتر را پیموده، در برابر تسلیحات سنگین مانند هواپیما و تانک و نفربر [[مقاومت]] می‌کردند. از این جهت، [[قبایل]] میان راه از ایشان می‌هراسیدند و خود را از آنها دور می‌ساختند؛ زیرا بر پایه [[اعتقاد]] سختگیرانه درباره [[توحید]]، به کوچک‌ترین بهانه افراد را [[کافر]] شمرده، می‌کشتند<ref>دانشنامه ایران و اسلام، ج۱۰، ص۱۳۴۷-۱۳۴۸، «اخوان».</ref>.<ref>[[لیلی راعی|راعی، لیلی]]، [[اخوان (مقاله)|مقاله «اخوان»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۲ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۲، ص:۱۰۹-۱۱۰.</ref>

ادامه یورش‌ها از سوی ابن حمید در داخل و بیرون مرزهای عربستان، به ویژه [[حمله]] به بازرگانان نجدی در مسیر [[مصر]] و کشتن برخی از آنها، پادشاه سعودی را به ریشه‌کن کردن [[فتنه]] اخوان واداشت. سرانجام در نبردی میان اخوان به [[رهبری]] فیصل بن [[سلطان]] الدویش و سلطان بن بجاد و نیروهای سعودی به رهبری [[ملک]] [[عبدالعزیز]] بن [[عبدالرحمن]] [[آل]] سعود در روضة السَبله در شمال شرقی [[شهر]] زلفی به [[تاریخ]] ۲۹ مارس ۱۹۲۹م. اخوان شکستی سخت خوردند و شماری بسیار از آنها کشته و بازماندگان فراری شدند. دویش نیز زخمی سنگین برداشت و به ارطاویه منتقل گشت.<ref>الاعلام، ج۵، ص۱۶۶؛ Through Wahhabiland on camelback, p ۱۸۷.</ref> عبدالعزیز به سوی ارطاویه حرکت کرد و در راه به [[بدن]] نیمه [[جان]] دویش برخورد کرد و از وی درگذشت. سلطان بن بجاد نیز در شَقراء خود را به عبدالعزیز [[تسلیم]] کرد و به ریاض انتقال یافت و [[زندانی]] شد. اما [[شورش]] اخوان همچنان ادامه یافت و دویش پس از بهبودی در کنار پسرش [[عزیز]] و نیز عجمانی و دیگر سران اخوان، به هجوم‌های پراکنده در راه‌های منتهی به ریاض دست زدند و افرادی از [[خاندان]] سعودی را کشتند و [[حکومت]] و [[قبایل]] [[مخالف]] خود را دچار زیان‌های [[مالی]] ساختند. سرانجام با تسلیم [[شورشیان]] اخوان از [[قبیله]] [[عتیبه]] به [[فرماندهی]] [[عمر]] بن ربیعان به آل سعود، بخش بزرگ نیروی اخوان از دست رفت و [[شکست]] نهایی آنان نزدیک شد. نیز فشار انگلیسی‌ها بر نیروهای بازمانده اخوان، به [[دستگیری]] سران آنها در [[کویت]] انجامید. انگلیسی‌ها آنان را به سعودی‌ها تسلیم کردند و ابن سعود آنان را به [[زندان]] افکند.<ref>معرکة الجهراء، ص۸۹-۹۲؛ الاعلام، ج۸، ص۶؛ ج۵، ص۱۶۶.</ref>