←پرسشهای وابسته
| خط ۵۸: | خط ۵۸: | ||
با وجود شواهد یادشده، از واژگان ظاهری احادیث مطلق دست برمیداریم و با اندکی [[تصرف]]، آنها را با احادیث همسو این چنین معنا مینماییم: چنانچه علم ائمه اطهار{{عم}} افزایش پیدا نکند، بدون شک داشتههای خود را از دست خواهند داد. | با وجود شواهد یادشده، از واژگان ظاهری احادیث مطلق دست برمیداریم و با اندکی [[تصرف]]، آنها را با احادیث همسو این چنین معنا مینماییم: چنانچه علم ائمه اطهار{{عم}} افزایش پیدا نکند، بدون شک داشتههای خود را از دست خواهند داد. | ||
نکتهای که باید افزود این است که در این دسته از احادیث، پای از امکان ازدیاد علم امام فراتر نهاده شده و سخن از [[ضرورت]] آن به میان آمده است<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۱، ص۲۷۴. در حدیث پنجم دقت کنید. از این دست علوم، تعبیر به «أوجب» شده است. اگر آگاهی امام از علم وراثتی واجب باشد، علم افزون که الهام روح است، اوجب شمرده شده است. این سخن دلالت دارد بر اینکه این علم برای امام ضروری، بلکه ضروریترین علم امام است.</ref>. چنین ضرورتی را با واژه “لَوْلَا” و “لَوْ” امتناعیه بیان فرمودهاند و عدم [[ازدیاد علم امام]] را با نفاد و نابودی برابر دانستهاند. در نتیجه، طبق این [[احادیث]] باید ازدیاد علم امام را یک [[ضرورت]] محسوب کرد، نه یک [[فضیلت]] صِرف و در حد امکان.(...)<ref>[[محمد تقی یارمحمدیان|یارمحمدیان، محمد تقی]]، [[ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت (کتاب)|ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت]]، ص ۱۱۸.</ref>. | نکتهای که باید افزود این است که در این دسته از احادیث، پای از امکان ازدیاد علم امام فراتر نهاده شده و سخن از [[ضرورت]] آن به میان آمده است<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۱، ص۲۷۴. در حدیث پنجم دقت کنید. از این دست علوم، تعبیر به «أوجب» شده است. اگر آگاهی امام از علم وراثتی واجب باشد، علم افزون که الهام روح است، اوجب شمرده شده است. این سخن دلالت دارد بر اینکه این علم برای امام ضروری، بلکه ضروریترین علم امام است.</ref>. چنین ضرورتی را با واژه “لَوْلَا” و “لَوْ” امتناعیه بیان فرمودهاند و عدم [[ازدیاد علم امام]] را با نفاد و نابودی برابر دانستهاند. در نتیجه، طبق این [[احادیث]] باید ازدیاد علم امام را یک [[ضرورت]] محسوب کرد، نه یک [[فضیلت]] صِرف و در حد امکان.(...)<ref>[[محمد تقی یارمحمدیان|یارمحمدیان، محمد تقی]]، [[ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت (کتاب)|ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت]]، ص ۱۱۸.</ref>. | ||
==کیفیت [[استدلال]] به احادیث بدون تصریح== | |||
===احادیث [[وجوب طاعت امام]] بر [[بندگان]]=== | |||
از باب نمونه به این [[حدیث]] توجه کنید: [[مفضل]] نزد [[امام صادق]]{{ع}} بود که از ایشان پرسید: فدایت شوم، آیا [[خداوند]] [[اطاعت]] از بندهای را بر بندگان خود [[واجب]] میگرداند، درحالی که [[خبر آسمان]] را از او دریغ کند؟ [[حضرت]] فرمود: خیر، خداوند کریمتر، رحیمتر و مهربانتر به بندگانش میباشد از اینکه اطاعت بندهای را بر بندگان واجب کند، سپس صبحگاهان و شامگاهان خبر آسمان را از او دریغ نماید.<ref>{{متن حدیث|كَانَ الْمُفَضَّلُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فَقَالَ لَهُ الْمُفَضَّلُ جُعِلْتُ فِدَاكَ يَفْرِضُ اللَّهُ طَاعَةَ عَبْدٍ عَلَى الْعِبَادِ وَ يَحْجُبُ عَنْهُ خَبَرَ السَّمَاءِ قَالَ لَا اللَّهُ أَكْرَمُ وَ أَرْحَمُ وَ أَرْأَفُ بِعِبَادِهِ مِنْ أَنْ يَفْرِضَ طَاعَةَ عَبْدٍ عَلَى الْعِبَادِ ثُمَّ يَحْجُبَ عَنْهُ خَبَرَ السَّمَاءِ صَبَاحاً وَ مَسَاءً}} کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۱، ص۲۶۱.</ref>. | |||
در این گونه [[حدیثی]]، بین این که خداوند [[طاعت امام]] را بر بندگان مفروض کرده و اینکه [[امام]] دائماً از [[علوم الهی]] با خبر میشود، تلازم برقرار شده است؛ بدین صورت که لازمه افتراض طاعت امام، ازدیاد دائمی [[علم]] او میباشد؛ چراکه اگر [[وجوب اطاعت]]، از طرف خداوند دائمی است، باید امام دائماً با خداوند در [[ارتباط]] باشد تا خداوند، علم هرچه برای بندگان در هر لحظه مقرر میدارد<ref>البته گفتی است که گستره افتراض طاعت امام، از بندگان فراتر رفته است و تمام موجودات را در بر میگیرد. لذا گستره علمیای که هر لحظه از طرف خداوند بر امام هبوط میکند، به مراتب وسیعتر است.</ref> را به [[امام]] برساند و ایشان به [[مردم]] [[ابلاغ]]، و یا خود [[اجرا]] کنند<ref>{{متن حدیث|إِرَادَةُ الرَّبِّ فِي مَقَادِيرِ أُمُورِهِ تَهْبِطُ إِلَيْكُمْ وَ تَصْدُرُ مِنْ بُيُوتِكُمْ}}؛ اراده خداوند در تقدیرات امورش، به سوی شما هبوط کرده و از خانههای شما صادر میگردد (کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۴، ص۵۷۷؛ ابن قولویه، جعفر بن محمد، کامل الزیارات، ص۲۰۰؛ طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الأحکام، ج۶، ص۵۵.</ref>. این [[احادیث]] [[انقطاع]] خبردادن به امام با فرض [[کریم]] بودن و [[رحیم]] بودن [[خداوند]] نسبت به [[بندگان]] را [[قبیح]] میشمارد. بنابراین، [[ضرورت]] ازدیاد دائمی [[علم امام]]، با این گونه [[حدیثی]] به خوبی [[اثبات]] میشود.<ref>[[محمد تقی یارمحمدیان|یارمحمدیان، محمد تقی]]، [[ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت (کتاب)|ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت]]، ص ۱۲۸.</ref>. | |||
== پرسشهای وابسته == | == پرسشهای وابسته == | ||