←دربارهٔ کتاب
| خط ۳۸: | خط ۳۸: | ||
[[ابیمخنف]] [[لوط بن یحیی بن سعید بن مخنف کوفی]]، از [[مورخان]] مورد [[اعتماد]] و از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} است. او به احتمال فراوان، [[شیعه]] و البته مقبول مورخان فریقَین است و از اینرو، تاریخنگاران و سیرهنویسان متعددی از کتاب او درباره [[قیام امام حسین]]{{ع}} نقل کردهاند. از این میان، میتوان به: [[محمد بن عمر واقدی]]، [[ابن قُتَیبه]] در [[الإمامة و السیاسة (کتاب)|الإمامة و السیاسة]]، [[محمد بن جریر طبری]] در تاریخش، [[ابن عبد ربه]] در [[العقد الفرید (کتاب)|العقد الفرید]]، [[علی بن حسین مسعودی]] در [[مروج الذهب و معادن الجوهر (کتاب)|مروج الذهب و معادن الجوهر]] و [[أخبار الزمان (کتاب)|أخبار الزمان]]، [[شیخ مفید]] در [[الإرشاد]] و نیز [[النصرة فی حرب البصرة (کتاب)|النصرة فی حرب البصرة]]، [[شهرستانی]] در [[الملل و النحل (کتاب)|الملل و النحل]]، [[خوارزمی]] در [[مقتل الحسین]]{{ع}} و در آخرین حلقهها به [[ابن عساکر]]<ref>ابن عساکر، بسیار کم از ابو مخنف نقل میکند؛ ولی در بخش معرفی زینب دختر امام حسین{{ع}}، تصریح میکند که کتاب ابو مخنف را خوانده است (ر.ک: تاریخ دمشق، ج۶۹، ص۱۶۸).</ref> در [[تاریخ دمشق (کتاب)|تاریخ دمشق]]، [[ابن اثیر]] در [[الکامل]]، [[سبط ابن جوزی]] در [[تذکرة الخواص (کتاب)|تذکرة الخواص]] و [[ابو الفدا]] در [[المختصر فی أخبار البشر (کتاب)|المختصر فی أخبار البشر]] اشاره کرد<ref>ر.ک: وقعة الطف، ص۹ (مقدمه).</ref>. | [[ابیمخنف]] [[لوط بن یحیی بن سعید بن مخنف کوفی]]، از [[مورخان]] مورد [[اعتماد]] و از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} است. او به احتمال فراوان، [[شیعه]] و البته مقبول مورخان فریقَین است و از اینرو، تاریخنگاران و سیرهنویسان متعددی از کتاب او درباره [[قیام امام حسین]]{{ع}} نقل کردهاند. از این میان، میتوان به: [[محمد بن عمر واقدی]]، [[ابن قُتَیبه]] در [[الإمامة و السیاسة (کتاب)|الإمامة و السیاسة]]، [[محمد بن جریر طبری]] در تاریخش، [[ابن عبد ربه]] در [[العقد الفرید (کتاب)|العقد الفرید]]، [[علی بن حسین مسعودی]] در [[مروج الذهب و معادن الجوهر (کتاب)|مروج الذهب و معادن الجوهر]] و [[أخبار الزمان (کتاب)|أخبار الزمان]]، [[شیخ مفید]] در [[الإرشاد]] و نیز [[النصرة فی حرب البصرة (کتاب)|النصرة فی حرب البصرة]]، [[شهرستانی]] در [[الملل و النحل (کتاب)|الملل و النحل]]، [[خوارزمی]] در [[مقتل الحسین]]{{ع}} و در آخرین حلقهها به [[ابن عساکر]]<ref>ابن عساکر، بسیار کم از ابو مخنف نقل میکند؛ ولی در بخش معرفی زینب دختر امام حسین{{ع}}، تصریح میکند که کتاب ابو مخنف را خوانده است (ر.ک: تاریخ دمشق، ج۶۹، ص۱۶۸).</ref> در [[تاریخ دمشق (کتاب)|تاریخ دمشق]]، [[ابن اثیر]] در [[الکامل]]، [[سبط ابن جوزی]] در [[تذکرة الخواص (کتاب)|تذکرة الخواص]] و [[ابو الفدا]] در [[المختصر فی أخبار البشر (کتاب)|المختصر فی أخبار البشر]] اشاره کرد<ref>ر.ک: وقعة الطف، ص۹ (مقدمه).</ref>. | ||
سوگمندانه باید گفت که اصل کتاب [[ابو مخنف]]، مفقود است و ما تنها میتوانیم از جمعآوری گزارشهای این مورخان، به بخشی از کتاب او دست یابیم. در دوره معاصر، افراد متعددی، از جمله آقایان: [[محمد باقر محمودی]]، [[حسن غفاری]] و [[محمد هادی یوسفی غروی]]، به این کار، [[همت]] گماشته و بخشهایی از کتاب ابو مخنف را که [[طبری]] و دیگران در آثار خود، گزارش کردهاند، گرد آورده و با نامهای: [[عبرات | سوگمندانه باید گفت که اصل کتاب [[ابو مخنف]]، مفقود است و ما تنها میتوانیم از جمعآوری گزارشهای این مورخان، به بخشی از کتاب او دست یابیم. در دوره معاصر، افراد متعددی، از جمله آقایان: [[محمد باقر محمودی]]، [[حسن غفاری]] و [[محمد هادی یوسفی غروی]]، به این کار، [[همت]] گماشته و بخشهایی از کتاب ابو مخنف را که [[طبری]] و دیگران در آثار خود، گزارش کردهاند، گرد آورده و با نامهای: [[عبرات المصطفین فی مقتل الحسین (کتاب)|عبرات المصطفین فی مقتل الحسین]]{{ع}} و [[وقعة الطف (کتاب)|وقعة الطف]] منتشر ساختهاند<ref>گفتنی است: ابو علی محمد بن محمد بَلعمی (م ۳۶۳ق)، وزیر سامانیان، ترجمهای آزاد (با افزودههای تاریخی) از تاریخ الطبری انجام داده که به تاریخ بلعمی مشهور است و بخشی از آن، با عنوان: قیام سید الشهدا حسین بن علی{{ع}} و خونخواهی مختار به روایت طبری و انشای ابو علی بلعمی، به کوشش محمد سَرور مولایی، گزینش و منتشر شده است (ر.ک: کتابشناسی تاریخی امام حسین{{ع}}، ص۷۴).</ref>. | ||
پیش از این گردآوریها، [[کتابی]] ناشناخته به نام «مقتل أبی مخنف» - که ما از آن، با عنوان [[مقتل الحسین]]{{ع}} المنسوب إلی أبی مخنف یاد کردهایم و میکنیم - منتشر شده است که نه تنها دلیلی بر [[صحت]] انتساب آن به [[ابو مخنف]] در دست نیست، بلکه تفاوت فراوان و آشکار مطالب آن با نقل [[طبری]] از ابو مخنف، قرینه نادرستیِ این انتساب است. دلیل دیگر، وجود برخی مطالب موهن نسبت به [[شخصیت]] بزرگوار [[امام حسین]]{{ع}} در این کتاب است که تألیف یافتن آن، توسط نویسندهای مشهور و [[موثق]]، همچون ابو مخنف، را بسی بعید مینماید. جالب توجه، آنکه میان این کتاب چاپ شده ناشناخته، با متن برخی نسخههای خطیِ آن، تفاوتِ بیش از حد متعارفی به چشم میخورد و زمینه [[اعتماد]] به آن را از میان میبرد<ref>این کتاب (مقتل أبی مخنف) در آخر بحار الأنوار به چاپ رسیده است؛ اما نسخهای خطی از آن (به تاریخ کتابت ۱۱۳۰ق) نیز در کتاب خانه دار الحدیث نگاهداری میشود که برخی اضافاتِ فاحش نسخه چاپی متداول، مانند: سند کتاب (ص ۲۵) و روایت از کلینی (ص ۱۲) - که موجب بیاعتباری متن چاپی شدهاند - را ندارد (ر.ک: فهرست نسخههای خطی کتابخانه تخصصی مرکز تحقیقات دارالحدیث، ج۱، ص۱۲۹؛ فهرستگان نسخههای خطی حدیث و علوم حدیث شیعه، ج۵، ص۵۴۰).</ref>. | پیش از این گردآوریها، [[کتابی]] ناشناخته به نام «مقتل أبی مخنف» - که ما از آن، با عنوان [[مقتل الحسین]]{{ع}} المنسوب إلی أبی مخنف یاد کردهایم و میکنیم - منتشر شده است که نه تنها دلیلی بر [[صحت]] انتساب آن به [[ابو مخنف]] در دست نیست، بلکه تفاوت فراوان و آشکار مطالب آن با نقل [[طبری]] از ابو مخنف، قرینه نادرستیِ این انتساب است. دلیل دیگر، وجود برخی مطالب موهن نسبت به [[شخصیت]] بزرگوار [[امام حسین]]{{ع}} در این کتاب است که تألیف یافتن آن، توسط نویسندهای مشهور و [[موثق]]، همچون ابو مخنف، را بسی بعید مینماید. جالب توجه، آنکه میان این کتاب چاپ شده ناشناخته، با متن برخی نسخههای خطیِ آن، تفاوتِ بیش از حد متعارفی به چشم میخورد و زمینه [[اعتماد]] به آن را از میان میبرد<ref>این کتاب (مقتل أبی مخنف) در آخر بحار الأنوار به چاپ رسیده است؛ اما نسخهای خطی از آن (به تاریخ کتابت ۱۱۳۰ق) نیز در کتاب خانه دار الحدیث نگاهداری میشود که برخی اضافاتِ فاحش نسخه چاپی متداول، مانند: سند کتاب (ص ۲۵) و روایت از کلینی (ص ۱۲) - که موجب بیاعتباری متن چاپی شدهاند - را ندارد (ر.ک: فهرست نسخههای خطی کتابخانه تخصصی مرکز تحقیقات دارالحدیث، ج۱، ص۱۲۹؛ فهرستگان نسخههای خطی حدیث و علوم حدیث شیعه، ج۵، ص۵۴۰).</ref>. | ||