افزایش علم معصوم در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۴۴: خط ۴۴:
#حضرت [[حکیمه خاتون]] که در جریان تولد و [[رشد]] [[امام زمان]]{{ع}} قرار داشت، پرسش‌هایی از [[امام حسن عسکری]]{{ع}} پرسید. او که هنگام تولد آن حضرت پرنده‌ای را در اطراف ایشان دید، از امام پرسید:... و این پرنده چیست؟ حضرت فرمودند: این [[روح القدس]] است که بر امامان{{عم}} گمارده شده تا همواره آنان را موفق گرداند و [[تسدید]] دهد و آنان را به [[علم]] [[تربیت]] کند<ref>{{متن حدیث|...قَالَتْ حَكِيمَةُ فَقُلْتُ وَ مَا هَذَا الطَّيْرُ قَالَ هَذَا رُوحُ الْقُدُسِ الْمُوَكَّلُ بِالْأَئِمَّةِ{{عم}} يُوَفِّقُهُمْ وَ يُسَدِّدُهُمْ وَ يُرَبِّيهِمْ بِالْعِلْمِ}}؛ صدوق، محمد بن علی، کمال الدین، ج۲، ص۴۲۹.</ref>.
#حضرت [[حکیمه خاتون]] که در جریان تولد و [[رشد]] [[امام زمان]]{{ع}} قرار داشت، پرسش‌هایی از [[امام حسن عسکری]]{{ع}} پرسید. او که هنگام تولد آن حضرت پرنده‌ای را در اطراف ایشان دید، از امام پرسید:... و این پرنده چیست؟ حضرت فرمودند: این [[روح القدس]] است که بر امامان{{عم}} گمارده شده تا همواره آنان را موفق گرداند و [[تسدید]] دهد و آنان را به [[علم]] [[تربیت]] کند<ref>{{متن حدیث|...قَالَتْ حَكِيمَةُ فَقُلْتُ وَ مَا هَذَا الطَّيْرُ قَالَ هَذَا رُوحُ الْقُدُسِ الْمُوَكَّلُ بِالْأَئِمَّةِ{{عم}} يُوَفِّقُهُمْ وَ يُسَدِّدُهُمْ وَ يُرَبِّيهِمْ بِالْعِلْمِ}}؛ صدوق، محمد بن علی، کمال الدین، ج۲، ص۴۲۹.</ref>.
#در [[حدیث]] ابوالصباح به مقایسه روح با [[جبرئیل]] و [[میکائیل]] و [[کارایی]] خبرآوری و تسدید روح برای [[پیامبر]] و امام پرداخته شده است: ابوالصباح گفت: از [[امام صادق]]{{ع}} راجع به [[آیه]] {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا...}} پرسیدم. حضرت فرمود: به [[خدا]] قسم روح، آفریده‌ای بزرگ‌تر از جبرئیل و میکائیل است، درحالی که در گذشته همواره با [[رسول الله]]{{صل}} بود و خبرها را به او می‌رساند و او را تسدید می‌داد و او با امامان پس از ایشان است<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَبِي الصَّبَّاحِ الْكِنَانِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ}}‏ {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا...}}، {{متن حدیث|إِلَى آخِرِ الْآيَةِ قَالَ خَلَقَ وَ اللَّهِ أَعْظَمُ مِنْ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ قَدْ كَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} يُخْبِرُهُ وَ يُسَدِّدُهُ‏ وَ هُوَ مَعَ‏ الْأَئِمَّةِ مِنْ‏ بَعْدَهُ‏}}؛ صدوق، محمد بن علی، کمال الدین، ج۲، ص۴۵۶؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۲۷۳.</ref>.  
#در [[حدیث]] ابوالصباح به مقایسه روح با [[جبرئیل]] و [[میکائیل]] و [[کارایی]] خبرآوری و تسدید روح برای [[پیامبر]] و امام پرداخته شده است: ابوالصباح گفت: از [[امام صادق]]{{ع}} راجع به [[آیه]] {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا...}} پرسیدم. حضرت فرمود: به [[خدا]] قسم روح، آفریده‌ای بزرگ‌تر از جبرئیل و میکائیل است، درحالی که در گذشته همواره با [[رسول الله]]{{صل}} بود و خبرها را به او می‌رساند و او را تسدید می‌داد و او با امامان پس از ایشان است<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَبِي الصَّبَّاحِ الْكِنَانِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ}}‏ {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا...}}، {{متن حدیث|إِلَى آخِرِ الْآيَةِ قَالَ خَلَقَ وَ اللَّهِ أَعْظَمُ مِنْ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ قَدْ كَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} يُخْبِرُهُ وَ يُسَدِّدُهُ‏ وَ هُوَ مَعَ‏ الْأَئِمَّةِ مِنْ‏ بَعْدَهُ‏}}؛ صدوق، محمد بن علی، کمال الدین، ج۲، ص۴۵۶؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۲۷۳.</ref>.  
#در برخی از احادیث، روح، منشأ [[علم امام]] معرفی شده است. این [[علم]] به صورت حادث، هر [[زمان]] که احتیاج باشد یا در طول شبانه [[روز]]، توسط [[روح]] در [[اختیار]] [[امام]] قرار می‌گیرد. به این سه [[حدیث]] دقت کنید: {{متن حدیث|عَبْدِ اللَّهِ بْنِ طَلْحَةَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} أَخْبِرْنِي يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} عَنِ الْعِلْمِ الَّذِي تُحَدِّثُونَّا بِهِ أَ مِنْ صُحُفٍ عِنْدِكُمْ أَوْ مِنْ رِوَايَةٍ يَرْوِيهَا بَعْضُكُمْ عَنْ بَعْضٍ أَوْ كَيْفَ حَالُ‏ الْعِلْمِ‏ عِنْدَكُمْ‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} الْأَمْرُ أَعْظَمُ مِنْ ذَلِكَ وَ أَجَلُّ أَ مَا تَقْرَأُ كِتَابَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ بَلَى قَالَ أَ مَا تَقْرَأُ {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا مَا كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ}}<ref>«و بدین‌گونه ما روحی از امر خویش را به تو وحی کردیم؛ تو نمی‌دانستی کتاب و ایمان چیست» سوره شوری، آیه ۵۲.</ref> أَ فَتَرَوْنَ أَنَّهُ كَانَ فِي حَالٍ لَا يَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَ لَا الْإِيمَانُ قَالَ قُلْتُ هَكَذَا نَقْرَؤُهَا قَالَ نَعَمْ قَدْ كَانَ فِي حَالٍ لَا يَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَ لَا الْإِيمَانُ حَتَّى بَعَثَ اللَّهُ تِلْكَ الرُّوحَ فَعَلَّمَهُ بِهَا الْعِلْمَ وَ الْفَهْمَ}}<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، ص۴۵۹.</ref>. [[ابوحمزه]] و [[عبدالله بن طلحه]]، هر یک جداگانه گفته‌اند: از [[امام صادق]]{{ع}} راجع به [[علم امام]] پرسیدم که آیا [[علمی]] است که از کتاب‌هایی که نزد شما است نشأت می‌گیرد یا از روایاتی است که برخی از شما از بعضی دیگر نقل می‌کنید یا [اینکه به گونه‌ای دیگر است. به هرحال] علمی که نزد شماست و به ما انتقال می‌دهید چگونه است؟ حضرت فرمودند: علم امام بسیار فراتر از این حرف‌ها است.... آیا این [[آیه]] را نخوانده‌ای که [[خداوند متعال]] فرمود: {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا مَا كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ}}<ref>«و بدین‌گونه ما روحی از امر خویش را به تو وحی کردیم؛ تو نمی‌دانستی کتاب و ایمان چیست» سوره شوری، آیه ۵۲.</ref> سپس امام فرمود: آیا شما [[گمان]] می‌کنید که او در حالی بود که نمی‌دانست کتاب و [[ایمان]] چیست؟ گفتم: ما این‌گونه [[آیه]] را قرائت می‌کنیم. حضرت فرمودند: آری، [[پیامبر]]{{صل}} در حالی بود که نمی‌دانست کتاب و ایمان چیست تا آن‌که [[خداوند]] آن [[روح]] را به سوی او فرستاد. پس به واسطه آن به او [[فهم]] و [[علم]] را [[تعلیم]] داد. این [[حدیث]] منشأ [[علم امام]] را هیچ یک از [[علوم وراثتی]] یا حتی علومی که [[امام]] از دهان [[مبارک]] [[پدران]] خود شنیده، نمی‌داند، بلکه این دست [[علوم]] را در مقایسه با علم امام ناچیز می‌شمرد و [[علم حقیقی]] و اعظم امام را [[علمی]] معرفی می‌کند که از طریق روح به امام لحظه به لحظه می‌رسد. امثال این حدیث به خوبی با مجموعه [[احادیث]] [[افزایش علم امام]] همسو است.
#در برخی از احادیث، روح، منشأ [[علم امام]] معرفی شده است. این [[علم]] به صورت حادث، هر [[زمان]] که احتیاج باشد یا در طول شبانه [[روز]]، توسط [[روح]] در [[اختیار]] [[امام]] قرار می‌گیرد. به این سه [[حدیث]] دقت کنید: [[ابوحمزه]] و [[عبدالله بن طلحه]]، هر یک جداگانه گفته‌اند: از [[امام صادق]]{{ع}} راجع به [[علم امام]] پرسیدم که آیا [[علمی]] است که از کتاب‌هایی که نزد شما است نشأت می‌گیرد یا از روایاتی است که برخی از شما از بعضی دیگر نقل می‌کنید یا [اینکه به گونه‌ای دیگر است. به هرحال] علمی که نزد شماست و به ما انتقال می‌دهید چگونه است؟ حضرت فرمودند: علم امام بسیار فراتر از این حرف‌ها است.... آیا این [[آیه]] را نخوانده‌ای که [[خداوند متعال]] فرمود: {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا مَا كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ}}<ref>«و بدین‌گونه ما روحی از امر خویش را به تو وحی کردیم؛ تو نمی‌دانستی کتاب و ایمان چیست» سوره شوری، آیه ۵۲.</ref> سپس امام فرمود: آیا شما [[گمان]] می‌کنید که او در حالی بود که نمی‌دانست کتاب و [[ایمان]] چیست؟ گفتم: ما این‌گونه [[آیه]] را قرائت می‌کنیم. حضرت فرمودند: آری، [[پیامبر]]{{صل}} در حالی بود که نمی‌دانست کتاب و ایمان چیست تا آن‌که [[خداوند]] آن [[روح]] را به سوی او فرستاد. پس به واسطه آن به او [[فهم]] و [[علم]] را [[تعلیم]] داد<ref>{{متن حدیث|عَبْدِ اللَّهِ بْنِ طَلْحَةَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} أَخْبِرْنِي يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} عَنِ الْعِلْمِ الَّذِي تُحَدِّثُونَّا بِهِ أَ مِنْ صُحُفٍ عِنْدِكُمْ أَوْ مِنْ رِوَايَةٍ يَرْوِيهَا بَعْضُكُمْ عَنْ بَعْضٍ أَوْ كَيْفَ حَالُ‏ الْعِلْمِ‏ عِنْدَكُمْ‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} الْأَمْرُ أَعْظَمُ مِنْ ذَلِكَ وَ أَجَلُّ أَ مَا تَقْرَأُ كِتَابَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ بَلَى قَالَ أَ مَا تَقْرَأُ {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا مَا كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ}} أَ فَتَرَوْنَ أَنَّهُ كَانَ فِي حَالٍ لَا يَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَ لَا الْإِيمَانُ قَالَ قُلْتُ هَكَذَا نَقْرَؤُهَا قَالَ نَعَمْ قَدْ كَانَ فِي حَالٍ لَا يَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَ لَا الْإِيمَانُ حَتَّى بَعَثَ اللَّهُ تِلْكَ الرُّوحَ فَعَلَّمَهُ بِهَا الْعِلْمَ وَ الْفَهْمَ}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، ص۴۵۹.</ref>. این [[حدیث]] منشأ [[علم امام]] را هیچ یک از [[علوم وراثتی]] یا حتی علومی که [[امام]] از دهان [[مبارک]] [[پدران]] خود شنیده، نمی‌داند، بلکه این دست [[علوم]] را در مقایسه با علم امام ناچیز می‌شمرد و [[علم حقیقی]] و اعظم امام را [[علمی]] معرفی می‌کند که از طریق روح به امام لحظه به لحظه می‌رسد. امثال این حدیث به خوبی با مجموعه [[احادیث]] [[افزایش علم امام]] همسو است.
#[[ابوبصیر]] از [[امام صادق]]{{ع}} درباره آیه {{متن قرآن|وَالسَّمَاءِ وَالطَّارِقِ}} پرسید. حضرت فرمود: منظور از {{متن قرآن|وَالسَّمَاءِ}} در این آیه [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است و مراد از {{متن قرآن|وَالطَّارِقِ}} آن کسی است که از جانب [[پروردگار]] [علوم یا] وقایعی که شبانه روز حادث می‌شود را نزد [[امامان]] می‌آورد و او همان [[روحی]] است که با امامان است و ایشان را [[تسدید]] می‌کند. گفتم: {{متن قرآن|النَّجْمُ الثَّاقِبُ}} کیست؟ فرمود: [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}‏ فِي قَوْلِهِ}} {{متن قرآن|وَالسَّمَاءِ وَالطَّارِقِ}} {{متن حدیث|قَالَ قَالَ السَّمَاءُ فِي هَذَا الْمَوْضِعِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}} وَ الطَّارِقُ الَّذِي يَطْرُقُ الْأَئِمَّةَ{{عم}} مِنْ عِنْدِ رَبِّهِمْ- مِمَّا يَحْدُثُ‏ بِاللَّيْلِ‏ وَ النَّهَارِ- وَ هُوَ الرُّوحُ‏ الَّذِي‏ مَعَ الْأَئِمَّةِ{{ع}}يُسَدِّدُهُمْ- قُلْتُ وَ}} {{متن قرآن|النَّجْمُ الثَّاقِبُ}} {{متن حدیث|قَالَ: ذَاكَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}}}}؛ قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر، ج۲، ص۴۱۵.</ref>.  
#[[ابوبصیر]] از [[امام صادق]]{{ع}} درباره آیه {{متن قرآن|وَالسَّمَاءِ وَالطَّارِقِ}} پرسید. حضرت فرمود: منظور از {{متن قرآن|وَالسَّمَاءِ}} در این آیه [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است و مراد از {{متن قرآن|وَالطَّارِقِ}} آن کسی است که از جانب [[پروردگار]] [علوم یا] وقایعی که شبانه روز حادث می‌شود را نزد [[امامان]] می‌آورد و او همان [[روحی]] است که با امامان است و ایشان را [[تسدید]] می‌کند. گفتم: {{متن قرآن|النَّجْمُ الثَّاقِبُ}} کیست؟ فرمود: [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}‏ فِي قَوْلِهِ}} {{متن قرآن|وَالسَّمَاءِ وَالطَّارِقِ}} {{متن حدیث|قَالَ قَالَ السَّمَاءُ فِي هَذَا الْمَوْضِعِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}} وَ الطَّارِقُ الَّذِي يَطْرُقُ الْأَئِمَّةَ{{عم}} مِنْ عِنْدِ رَبِّهِمْ- مِمَّا يَحْدُثُ‏ بِاللَّيْلِ‏ وَ النَّهَارِ- وَ هُوَ الرُّوحُ‏ الَّذِي‏ مَعَ الْأَئِمَّةِ{{ع}}يُسَدِّدُهُمْ- قُلْتُ وَ}} {{متن قرآن|النَّجْمُ الثَّاقِبُ}} {{متن حدیث|قَالَ: ذَاكَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}}}}؛ قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر، ج۲، ص۴۱۵.</ref>.  
#[[جعید همدانی]] می‌گوید: از [[امام سجاد]]{{ع}} پرسیدم: [هنگام [[قضاوت]]] به چه حکمی [[حکم]] می‌کنید؟ فرمود: "ما به حکم [[آل داود]] [[حکم]] می‌کنیم. پس چنان چه چیزی را نمی‌دانستیم، [[روح القدس]] آن را به ما [[القا]] می‌کند"<ref>{{متن حدیث|عَنْ جُعَيْدٍ الْهَمْدَانِيِّ قَالَ: سَأَلْتُ عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ{{ع}}: بِأَيِّ حُكْمٍ‏ تَحْكُمُونَ‏ قَالَ نَحْكُمَ بِحُكْمِ آلِ دَاوُدَ فَإِنْ عَيِينَا شَيْئاً تَلَقَّانَا بِهِ رُوحُ الْقُدُسِ}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۴۵۱.</ref>.
#[[جعید همدانی]] می‌گوید: از [[امام سجاد]]{{ع}} پرسیدم: [هنگام [[قضاوت]]] به چه حکمی [[حکم]] می‌کنید؟ فرمود: "ما به حکم [[آل داود]] [[حکم]] می‌کنیم. پس چنان چه چیزی را نمی‌دانستیم، [[روح القدس]] آن را به ما [[القا]] می‌کند"<ref>{{متن حدیث|عَنْ جُعَيْدٍ الْهَمْدَانِيِّ قَالَ: سَأَلْتُ عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ{{ع}}: بِأَيِّ حُكْمٍ‏ تَحْكُمُونَ‏ قَالَ نَحْكُمَ بِحُكْمِ آلِ دَاوُدَ فَإِنْ عَيِينَا شَيْئاً تَلَقَّانَا بِهِ رُوحُ الْقُدُسِ}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۴۵۱.</ref>.
۱۳۴٬۰۷۰

ویرایش