قسط در لغت: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط

| موضوع مرتبط = قسط

| عنوان مدخل = قسط

| مداخل مرتبط = [[قسط در لغت]] - [[قسط در قرآن]] - [[قسط در معارف مهدویت]] - [[قسط در فقه سیاسی]] - [[قسط در جامعه‌شناسی اسلامی]]

| پرسش مرتبط  =  

== مقدمه ==

«قسط» در لغت به معنای، [[میزان]]، سهم و نصیب می‌باشد. وقتی که به باب تفعیل می‌رود نیز این معنا [[حفظ]] می‌گردد، گفته می‌شود {{عربی|تقسطوا الشيء بينهم}} که به معنای تقسیم به [[عدل]] و [[برابری]] است<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۵، ص۸۶.</ref>؛ همچنین [[قسط]] به معنای آن است که [[حق]] کسی را به دیگری ندهند و [[تبعیض]] روا ندارند<ref>ر. ک: جعفر شریعتمداری، شرح و تفسیر لغات قرآن، ج۳، ص۱۲۰.</ref>. در تفاوت میان [[عدل و قسط]]، آمده است که قسط به عدل آشکار و ظاهر گفته می‌شود، اما عدل، گاهی ممکن است که به صورت پنهانی نیز محقق گردد<ref>ابوهلال عسکری، معجم الفروق اللغویة، ص۴۲۸.</ref>. [[عدالت]] به آن است که [[انسان]]، حق هر کسی را بپردازد و نقطه مقابلش آن است که [[ستم]] کند و [[حقوق]] افراد را از آنان دریغ دارد، «قسط» مفهومش آن است که حق کسی را به دیگری ندهند و تبعیض روا ندارند و نقطه مقابلش آن است که حق کسی را به دیگری دهند<ref>جعفر شریعتمداری، شرح و تفسیر لغات قرآن، ج۳، ص۱۲۰.</ref>. «قسط» از واژگان متضاد است، در لغت آمده که «قسط»، یعنی گرفتن سهم دیگری که به معنای ستم است، گفته می‌شود: {{عربی|قَسَط الرّجل}}، هنگامی که ستم می‌کند؛ اما اگر گفته شود: {{عربی|أقْسَطَ}}؛ هنگامی است که فرد، عدل ورزد؛ در [[قرآن کریم]] هر دو معنا به کار رفته است: {{متن قرآن|وَأَمَّا الْقَاسِطُونَ فَكَانُوا لِجَهَنَّمَ حَطَبًا}}<ref>«و اما رویگردانان از راه درست، هیزم دوزخ‌اند» سوره جن، آیه ۱۵.</ref>.

== قسط در ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ==

«[[قسط]]» به معنای [[عدل]] و [[میانه‌روی]] و رسانیدن [[حق]] به محلش و دادن حق هر چیز به خودش می‌باشد. تفاوت قسط با عدل در آن است که قسط به فعل خارجی گفته می‌شود که در عمل ظاهر گردد، اما عدل به [[ملکه نفسانی]] اطلاق می‌شود<ref>مفردات ألفاظ القرآن (ط. دارالقلم - الدار الشامیة، ۱۴۱۲ ﻫ.ق)، ص۶۷۰؛ جمهرة اللغة (ول. دارالعلم للملایین ۱۹۸۷م)، ج۱، ص۴۹۸.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۶ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۶ ص ۴۱۷.</ref>

== مقدمه ==

همچنین در آیه‌ای دیگر می‌خوانیم: {{متن قرآن|وَأَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ}}<ref>«و سنجش را با دادگری برپا دارید» سوره الرحمن، آیه ۹.</ref>. پس [[قسط]] به این معناست که نصیب و روزی کسی به [[ستم]] از وی گرفته نشود<ref>راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ذیل ماده «قسط».</ref>.<ref>[[احمد رضوانفر|رضوانفر، احمد]]، [[برابری و نفی تبعیض از دیدگاه پیامبر اعظم (کتاب)|برابری و نفی تبعیض از دیدگاه پیامبر اعظم]] ص ۱۹.</ref>

 

== منابع ==

== پانویس ==