بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[عصمت (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div> | <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[عصمت (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div> | ||
'''عصمت''' به معنای نگهداشتن و [[محافظت از گناه|محافظت]] و [[اجتناب از گناه|اجتناب]] و [[دوری از گناه]] و [[نافرمانی خداوند]] است، [[نیروی درونی]] است برای [[حفاظت از گناه]] و [[مصونیت از اشتباه]]. [[عصمت معصوم]] به سبب [[موهبت الهی|موهبت]] و [[نیروی الهی]] و [[آگاهی از باطن]] [[گناهان]] است و [[موهبت الهی]] موجب سلب [[اختیار]] از [[معصوم]] نخواهد شد، چراکه [[معصومین]] با توجه به [[آگاهی]] خودشان [[اراده]] میکنند که از [[گناه]] و [[خطا]] دوری نمایند. | |||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
بین [[فرق اسلامی]]، [[شیعه]] عصمت را یکی از شرایط و خصوصیّات [[امام]] میداند و [[معتقد]] است [[امام]] نیز همچون [[پیامبر]] باید از هر گونه [[اشتباه]] و [[خطا]] و [[آلودگی]] مصون باشد. برای یک [[رهبر]] که انبوه مسئولیّتهای [[مکتب]] و [[امّت]] را [[تحمل]] میکند، همواره این خطر وجود دارد که دانسته یا ندانسته به [[انحراف]] و [[لغزش]] کشیده شود و در این صورت اعتبار و [[شرف]] و ارزشهای امّتی که تحت [[زعامت]] او است به [[تباهی]] کشیده خواهد شد و پیامدهای نامطلوب آن دامن [[جامعه اسلامی]] را خواهد گرفت؛ امّا [[عصمت]] نیروی بازدارنده درونی است که از منبع [[عظیم]] [[ایمان]] و [[بینش]] دقیق سرچشمه میگیرد و [[امام]] و [[رهبر]] را در برابر هر نوع [[گناه]] و لغزشی بیمه میکند. این صفت نیرومند درونی و [[نفسانی]] که از [[رؤیت]] [[باطن]] و [[ملکوت]] و [[حقیقت]] [[جهان هستی]] حاصل میشود، به گونهای است که [[انسان]] را از دست زدن به هر نوع [[عصیان]] - چه کوچک و چه بزرگ، چه آشکار و چه [[نهان]] - باز میدارد<ref>[[رضا محمدی|محمدی، رضا]]، [[امامشناسی ۵ (کتاب)|امامشناسی]]، ص:۴۹.</ref>. | |||
==معناشناسی عصمت== | ==معناشناسی عصمت== | ||
===واژه شناسی لغوی=== | ===واژه شناسی لغوی=== | ||
عصمت در لغت به معنای بازداشتن، [[حفظ]] کردن، نگهداشتن، محافظت و ممانعت است<ref>لسان العرب، ج۱۲، ص۴۰۴؛ مفردات، ص۵۶۹ و ... .</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۴۱؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۱۵۲-۱۵۳؛ [[حمید رضا شاکرین|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون دادهای آن (مقاله)|عصمت تام قرآن و برون دادهای آن]]؛ ص ۴؛ [[عبدالحسین خسروپناه|خسروپناه، عبدالحسین]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ص ۳۵۹ ـ ۳۶۲؛ [[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امامشناسی (کتاب)|درسنامه امامشناسی]]، ص:۳۹-۴۱.</ref> | |||
===معنای اصطلاحی=== | ===معنای اصطلاحی=== | ||
| خط ۲۱: | خط ۲۱: | ||
==منشأ عصمت (عوامل و اسباب)== | ==منشأ عصمت (عوامل و اسباب)== | ||
دو منشأ برای عصمت بیان شده است: | |||
# [[قوه]] یا ملکهای از سوی [[خداوند]] است که [[مانع]] از صدور [[خطا]] و [[گناه]] میشود. براساس این [[دلیل عصمت]] از [[گناه]] یک عمل قهری و جبری است و نشان دهدۀ [[قوه]] و ملکۀ [[خدادادی]] است که موجب چنین عصمتی شده است و سبب میشود [[انگیزه]] و [[داعی]] برای [[گناه]] کردن [[معصومین]] از بین برود. | # [[قوه]] یا ملکهای از سوی [[خداوند]] است که [[مانع]] از صدور [[خطا]] و [[گناه]] میشود. براساس این [[دلیل عصمت]] از [[گناه]] یک عمل قهری و جبری است و نشان دهدۀ [[قوه]] و ملکۀ [[خدادادی]] است که موجب چنین عصمتی شده است و سبب میشود [[انگیزه]] و [[داعی]] برای [[گناه]] کردن [[معصومین]] از بین برود. | ||
# [[معصومین]] برای محافظت از خودشان از [[گناه]]، [[خطا]] و [[اشتباه]]، یک [[نیروی درونی]] و بیرونی دارند. [[نیروی درونی]] یعنی انگیزهای برای انجام دادن [[معصیت]] در وجود آنها نیست و نیروی بیرونی، یعنی مانعی که نزدیک شدن به [[گناه]] را از [[معصومین]] میگیرد، چنانکه در جریان [[حضرت یوسف]] از این نیرو استفاده شد: {{متن قرآن|كَذَلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاءَ}}<ref>«بدین گونه (بر آن بودیم) تا از او زشتی و پلیدکاری را بگردانیم» سوره یوسف، آیه ۲۴.</ref>. | # [[معصومین]] برای محافظت از خودشان از [[گناه]]، [[خطا]] و [[اشتباه]]، یک [[نیروی درونی]] و بیرونی دارند. [[نیروی درونی]] یعنی انگیزهای برای انجام دادن [[معصیت]] در وجود آنها نیست و نیروی بیرونی، یعنی مانعی که نزدیک شدن به [[گناه]] را از [[معصومین]] میگیرد، چنانکه در جریان [[حضرت یوسف]] از این نیرو استفاده شد: {{متن قرآن|كَذَلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاءَ}}<ref>«بدین گونه (بر آن بودیم) تا از او زشتی و پلیدکاری را بگردانیم» سوره یوسف، آیه ۲۴.</ref>. | ||
| خط ۳۰: | خط ۳۰: | ||
===ضرورت عقلی عصمت=== | ===ضرورت عقلی عصمت=== | ||
{{همچنین ببینید|آیا عصمت برای انبیا و امامان ضرورت دارد؟ (پرسش)}} | {{همچنین ببینید|آیا عصمت برای انبیا و امامان ضرورت دارد؟ (پرسش)}} | ||
عصمت یک [[عمل خارقالعاده]] نیست، بلکه با [[شناخت]] زیربنای عصمت میتوان فهمید عصمت، مقولۀ [[عقلی]] است. عصمت [[عنایت خداوند]] برای عده ای از افراد است که به اوج قلۀ [[معرفت]] و [[تقوا]] رسیده باشند و [[خداوند متعال]] به همین [[دلیل]] به آنها چنین [[عنایت]] کرده که بتوانند [[باطن]] و [[زشتی]] [[گناه]] را ببینند و دیدن چنین زشتیهایی سبب شده است این افراد نه تنها به [[گناه]] نزدیک نشوند بلکه به [[فکر]] [[گناه]] هم نیفتند. مصداق بارز این افراد براساس [[آیات]] و [[روایات]] [[امامان]] معصومند<ref>ر.ک: [[علی قربانی| قربانی، علی]]، [[امامتپژوهی (کتاب)|امامتپژوهی]]، ص۱۶۲. </ref>. | |||
===ضرورت نقلی عصمت=== | ===ضرورت نقلی عصمت=== | ||
| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
{{همچنین ببینید|آیا قول به عصمت در انبیا و امامان مستلزم غلو است؟ (پرسش)}} | {{همچنین ببینید|آیا قول به عصمت در انبیا و امامان مستلزم غلو است؟ (پرسش)}} | ||
==اختیاری بودن عصمت== | ==اختیاری بودن عصمت== | ||
عصمت عملی جبری نیست؛ چون در این صورت [[معصوم]] از زمره انسانهای عادّی خارج بوده و عدم [[ارتکاب گناه]] هیچگونه افتخاری برایش محسوب نمیشود و او [[حجّت]] و مقتدای [[مردم]] نخواهد بود؛ امّا در مورد [[عصمت علمی]] هیچ اشکالی وجود ندارد که امکان هر نوع [[اشتباه]] در [[بینش]] و [[اعتقاد]] و دریافت و اجرای [[پیام الهی]] منفی باشد و این امر با [[اراده]] و [[عنایت]] خاصّ [[الهی]] تحقّق مییابد؛ یعنی [[معصوم]] با [[اراده]] خاصّ [[الهی]] و توسّط مأموران آسمانی در این زمینه محافظت میشود<ref>[[رضا محمدی|محمدی، رضا]]، [[امامشناسی ۵ (کتاب)|امامشناسی]]، ص:۵۶.</ref>. | |||
===ادعای جبری بودن عصمت=== | ===ادعای جبری بودن عصمت=== | ||
{{همچنین ببینید|آیا عصمت سبب سلب اختیار معصوم است و هیچ فضیلتی ندارد؟ (پرسش)}} | {{همچنین ببینید|آیا عصمت سبب سلب اختیار معصوم است و هیچ فضیلتی ندارد؟ (پرسش)}} | ||
{{همچنین ببینید|منشأ قول به عصمت جبری چیست؟ (پرسش)}} | {{همچنین ببینید|منشأ قول به عصمت جبری چیست؟ (پرسش)}} | ||
برخی با توجه به تعاریف عصمت و [[دلایل]] آن قایل شدهاند عصمت زاییدۀ [[اختیار]] [[معصوم]] نیست و معتقدند عصمت آنان به خاطر عامل قهری و جبری است که از ناحیۀ [[خدا]] در ذات [[معصومین]] نهادینه شده است؛ حتی عده ای پا را فراتر گذاشته و معتقدند چنین عصمتی به هیچ عنوان واقع نمیشود، چراکه در ماهیت تمام [[انسانها]] امیال و [[شهوات]] [[نفسانی]] وجود دارد و اگر [[معتقد]] شویم [[معصومین]] چنین امیال و دواعی شهوانی را ندارند باید ملتزم شویم آنها از دایرۀ [[انسانیت]] خارجند، در حالی که چنین ادعایی نزد هیچکس پذیرفته نیست<ref>ر.ک: [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۱۴۴؛ [[صفدر الهی راد|الهی راد، صفدر]]، [[انسانشناسی (کتاب)|انسانشناسی]]، ص ۱۲۸.</ref>. | |||
در جواب گفته شده است عصمت [[معصومین]] به واسطۀ دو امر حاصل میشود: | |||
#امر موهبتی که همان ملکه و [[قوه]] و یا [[علم خدادادی]] است، چنانکه [[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: «[[معصوم]] به واسطۀ [[لطف الهی]] از جمیع [[محارم]] [[الهی]] مصون و [[معصوم]] است چنانکه [[خداوند]] فرموده: {{متن قرآن|وَ مَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلى صِراطٍ مُسْتَقيمٍ}}<ref>سوره آل عمران؛ آیه: ۱۰۲. </ref>.<ref>{{متن حدیث|الْمَعْصُومُ هُوَ الْمُمْتَنِعُ بِاللَّهِ مِنْ جَمِیعِ مَحَارِمِ اللَّهِ وَ قَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی: وَ مَنْ یَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِیَ إِلی صِراطٍ مُسْتَقِیم}}؛ معانی الاخبار، ص ۱۳۲.</ref> در واقع چنین موهبتی قبل از [[خلقت]] [[جهان مادی]] در [[عالم ذر]] برای آنان حاصل شد<ref>[[صفدر الهی راد|الهی راد، صفدر]]، [[انسانشناسی (کتاب)|انسانشناسی]]، ص ۱۲۸. </ref>. | #امر موهبتی که همان ملکه و [[قوه]] و یا [[علم خدادادی]] است، چنانکه [[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: «[[معصوم]] به واسطۀ [[لطف الهی]] از جمیع [[محارم]] [[الهی]] مصون و [[معصوم]] است چنانکه [[خداوند]] فرموده: {{متن قرآن|وَ مَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلى صِراطٍ مُسْتَقيمٍ}}<ref>سوره آل عمران؛ آیه: ۱۰۲. </ref>.<ref>{{متن حدیث|الْمَعْصُومُ هُوَ الْمُمْتَنِعُ بِاللَّهِ مِنْ جَمِیعِ مَحَارِمِ اللَّهِ وَ قَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی: وَ مَنْ یَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِیَ إِلی صِراطٍ مُسْتَقِیم}}؛ معانی الاخبار، ص ۱۳۲.</ref> در واقع چنین موهبتی قبل از [[خلقت]] [[جهان مادی]] در [[عالم ذر]] برای آنان حاصل شد<ref>[[صفدر الهی راد|الهی راد، صفدر]]، [[انسانشناسی (کتاب)|انسانشناسی]]، ص ۱۲۸. </ref>. | ||
#امر اکتسابی یعنی [[اختیار]] و [[اراده]] برای جلوگیری از هر [[گناه]] و اشتباهی: به این بیان که ملکه و [[علم موهبتی]] [[خداوند]] سبب تامه برای عصمت [[معصومین]] نیست و چنین عصمتی تنها با [[علم خدادادی]] و بدون [[اراده]] و [[اختیار]] [[معصوم]] حاصل نمیشود، زیرا [[علم موهبتی]] و [[لطف الهی]] [[قدرت]] برای [[گناه]] کردن را در [[معصوم]] معدوم نمیکند، به عبارتی [[علم موهبتی]] فقط ابزاری برای [[گناه]] نکردن [[معصومین]] است و نمیتواند [[اراده]] و [[اختیار]] [[معصومین]] برای [[گناه]] کردن و یا نکردن را از آنها سلب کند، اما اگر این [[علم موهبتی]]، قویتر و شدیدتر شود ارادۀ اکتسابی [[معصومین]] به مقتضای علمشان، قویتر خواهد شد و با همین [[اختیار]] و [[اراده]] [[معصیت]] نمیکنند<ref>ر.ک. [[علی قربانی| قربانی، علی]]، [[امامتپژوهی (کتاب)|امامتپژوهی]]، ص۱۶۲. </ref>. | #امر اکتسابی یعنی [[اختیار]] و [[اراده]] برای جلوگیری از هر [[گناه]] و اشتباهی: به این بیان که ملکه و [[علم موهبتی]] [[خداوند]] سبب تامه برای عصمت [[معصومین]] نیست و چنین عصمتی تنها با [[علم خدادادی]] و بدون [[اراده]] و [[اختیار]] [[معصوم]] حاصل نمیشود، زیرا [[علم موهبتی]] و [[لطف الهی]] [[قدرت]] برای [[گناه]] کردن را در [[معصوم]] معدوم نمیکند، به عبارتی [[علم موهبتی]] فقط ابزاری برای [[گناه]] نکردن [[معصومین]] است و نمیتواند [[اراده]] و [[اختیار]] [[معصومین]] برای [[گناه]] کردن و یا نکردن را از آنها سلب کند، اما اگر این [[علم موهبتی]]، قویتر و شدیدتر شود ارادۀ اکتسابی [[معصومین]] به مقتضای علمشان، قویتر خواهد شد و با همین [[اختیار]] و [[اراده]] [[معصیت]] نمیکنند<ref>ر.ک. [[علی قربانی| قربانی، علی]]، [[امامتپژوهی (کتاب)|امامتپژوهی]]، ص۱۶۲. </ref>. | ||
اینکه عوامل [[گناه]] در [[معصوم]] وجود ندارد و احتمال ارتکاب [[عصیان]] در او صفر است، به این معنی نیست که به [[اراده الهی]] یک نیروی جبری او را از [[آلودگی]] به [[گناه]] باز میدارد، طوری که توان انجام هر نوع [[معصیت]] را از او سلب میکند بلکه در عین برخورداری از [[آزادی]] عمل و [[اختیار]]، با [[ایمان واقعی]] به اینکه همواره در حضور [[پروردگار]] است و [[یقین]] به خطر [[عظیم]] و [[قبح]] فاحش [[گناه]]، [[معصوم]]، حتّی [[تصور]] انجام [[گناه]] را نیز نمیکند و از طرفی [[انگیزه]] [[ارتکاب گناه]] نیز در او نیست. | |||
[[محمّد بن ابی عمیر]] میگوید: "از هشام - [[شاگرد]] برجسته [[امام صادق]]{{ع}}- پرسیدم: آیا [[امام]] از [[مقام عصمت]] برخوردار است؟ پاسخ داد: آری! گفتم: برای من چگونگی [[عصمت]] را بیان کن. گفت: چند عامل منشأ [[عصیان]] است: [[حرص]]، [[حسد]]، [[شهوت]] و [[خشم]]. از این عوامل هیچ یک در [[وجود امام]] رخنه نمیکند. چگونه [[حرص]] داشته باشد، در حالی که امکانات بسیاری در [[اختیار]] او است. و حتّی [[بیت المال]] [[مسلمانان]] را در دست دارد، [[حسد]] نمیورزد؛ زیرا کسی [[حسد]] میورزد که بالاتر از خود نتواند دید و عالیتر از [[امامت]] چه مقامی میتوان تصوّر کرد؟ ممکن نیست [[امام]] در [[امور دنیا]] [[خشمگین]] گردد؛ زیرا [[پروردگار]] [[اجرای حدود الهی]] را به او سپرده است؛ امّا در [[ارتباط]] با [[جهان آخرت]] که [[خشم]] و [[غضب]] [[ناپسند]] نیست. [[امام]] هرگز در دام [[شهوات]] و [[هوسها]] گرفتار نخواهد شد؛ چه به خوبی [[آگاه]] است که لذّات و خواستهای این دنیای گذرا، در برابر نعمتهای بیحساب و [[پاداش]] خداوندی در روز رستاخیر - که ویژه [[پاکان]] [[حقپرست]] است - بسیار ناچیز است و اصولاً به حساب نمیآید<ref>امالی صدوق، ص۳۷۶.</ref>. | |||
خلاصه، نوع [[علم]]، [[بینش]] [[امام]] و [[ایمان]] و [[یقین]] و [[تقوا]] و [[وارستگی]] او زمینه و [[انگیزه]] هر نوع [[انحراف]] و گناهی را در او از بین میبرد<ref>[[رضا محمدی|محمدی، رضا]]، [[امامشناسی ۵ (کتاب)|امامشناسی]]، ص:۴۹-۵۰.</ref>. | |||
==مراتب عصمت== | ==مراتب عصمت== | ||
| خط ۵۶: | خط ۶۱: | ||
==گستره عصمت (قلمرو)== | ==گستره عصمت (قلمرو)== | ||
[[وسعت عصمت]] [[معصومین]] شامل امور فردی، [[امور اجتماعی]]، [[امور دینی]] و امور غیر [[دینی]] میشود، به نحوی که میتوان گفت [[امامت]] [[امامان معصوم]] زیر سایۀ عصمت آنان توسط [[خداوند]] [[جعل]] شده است. در فرمایشی از [[امام رضا]]{{ع}} درباره چنین تلازمی ([[امامت]] و عصمت) آمده است: {{متن حدیث|فَهُوَ مَعْصُومٌ مُؤَیَّدٌ مُوَفَّقٌ مُسَدَّدٌ قَدْ أَمِنَ مِنَ الْخَطَایَا وَ الزَّلَلِ وَ الْعِثَارِ یَخُصُّهُ اللَّهُ بِذَلِکَ لِیَکُونَ حُجَّتَهُ عَلَی عِبَادِهِ وَ شَاهِدَهُ عَلَی خَلْقِهِ وَ ذَلِکَ فَضْلُ اللَّهِ یُؤْتِیهِ مَنْ یَشَاءُ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ}}<ref>سوره حدید، آیه ۲۱. </ref>{{متن حدیث|فَهَلْ یَقْدِرُونَ عَلَی مِثْلِ هَذَا فَیَخْتَارُونَهُ أَوْ یَکُونُ مُخْتَارُهُمْ بِهَذِهِ الصِّفَةِ فَیُقَدِّمُونَهُ}}<ref>عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج ۱، ص ۲۱۶ باب ۲۰ ما جاء عن الرضا{{ع}} فی وصف الإمامة و الإمام و ذکر فضل الإمام و رتبته. </ref>.<ref>ر.ک: زهادت، عبدالمجید، معارف و عقاید ۵ ص ۱۲۵-۱۲۹ </ref> | |||
===گستره زمانی=== | ===گستره زمانی=== | ||
| خط ۷۰: | خط ۷۵: | ||
===[[عصمت وحی]]=== | ===[[عصمت وحی]]=== | ||
{{اصلی|عصمت وحی}} | {{اصلی|عصمت وحی}} | ||
[[عصمت وحی]] به معنای مصونیت، سلامت و [[خطاناپذیری وحی]] است<ref>ر.ک: [[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]]، [[آموزش عقاید (کتاب)|آموزش عقاید]]، ص۱۴۱؛ [[عبدالحسین خسروپناه|خسروپناه، عبدالحسین]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ص ۳۵۹ - ۳۶۲</ref>. در این زمینه [[پیامبران الهی]] باید دارای صفت [[عصمت]] باشند تا حقایق [[وحیانی]] سالم به دست [[انسانها]] برسد. همچنین به [[دلیل]] آنکه [[خداوند]] درصدد [[هدایت]] [[انسان]] هاست و ارسال [[وحی]] باید از هرگونه خطایی مصون باشد، علاوه بر [[عصمت پیامبران]]، [[ملائکه]] ایی هم که [[وحی]] را از طرف [[خداوند]] برای [[پیامبران]] نازل میکنند نیز باید از عصمت برخوردار باشند<ref>ر.ک: بیابانی اسکویی، محمد،؟؟؟</ref>. بنابراین مقتضای [[علم]] و [[قدرت]] و [[حکمت الهی]] و لازمۀ [[هدایت]] [[انسانها]] آن است که [[وحی الهی]] بدون هیچگونه [[خطا]] و اشتباهی به دست [[مردم]] برسد<ref>ر.ک: [[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]]، [[آموزش عقاید (کتاب)|آموزش عقاید]]، ص۱۴۱؛ [[عبدالحسین خسروپناه|خسروپناه، عبدالحسین]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ص ۳۵۹ - ۳۶۲</ref>. | |||
===[[عصمت قرآن]]=== | ===[[عصمت قرآن]]=== | ||
{{اصلی|عصمت قرآن}} | {{اصلی|عصمت قرآن}} | ||
عصمت در [[قرآن]] به معنای عدم راهیابی [[باطل]]، کژی و [[تحریف]] در ساحت [[مقدس]] این [[کلام]] است<ref>ر.ک: [[حمید رضا شاکرین|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون دادهای آن (مقاله)|عصمت تام قرآن و برون دادهای آن]] آن؛ ص ۴.</ref>. این عصمت دارای مراحلی است: عصمت از ناحیۀ ([[خداوند]])؛ عصمت از [[ناحیه]] [[حاملان وحی]]؛ عصمت در [[دریافت وحی]]؛ عصمت در [[نگهداری وحی]] و ...<ref>ر.ک: [[حمید رضا شاکرین|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون دادهای آن (مقاله)|عصمت تام قرآن و برون دادهای آن]] آن؛ ص ۴.</ref>. عصمت قرآن هم عصمت [[معنوی]] است، یعنی عصمت در [[تبیین]] و [[تفسیر قرآن]] و هم عصمت لفظی یعنی [[مصونیت]] [[قرآن]] از به کار گرفتن واژگان و ترکیبات نادرست از ناحیۀ صادر کننده و نیز محفوظ ماندن از هرگونه [[تحریف]] لفظی در مراحل پس از صدور<ref>ر.ک: [[حمید رضا شاکرین|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون دادهای آن (مقاله)|عصمت تام قرآن و برون دادهای آن]] آن؛ ص ۵.</ref>. | |||
===[[عصمت پیامبر]]=== | ===[[عصمت پیامبر]]=== | ||
{{اصلی|عصمت پیامبر}} | {{اصلی|عصمت پیامبر}} | ||
[[عصمت پیامبران]] یعنی [[پیامبران]] به وسیلۀ [[قوه]] یا ملکهای که [[خداوند]] در وجوشان نهادینه کرده از صدور هرگونه [[گناه]]، [[خطا]] و اشتباهی مصون هستند<ref>ر.ک: [[صفدر الهی راد|الهی راد، صفدر]]، [[انسانشناسی (کتاب)|انسانشناسی]]، ص ۱۲۸. </ref>. این عصمت مرکب از امر اکتسابی و امر موهبتی است؛ موهبتی است به این [[دلیل]] که ملکه عصمت محصول صفای [[فطرت]] و [[علم ویژه]] [[پیامبر]] به [[صفات خداوند]] و پیامدهای [[اعمال]] است که هرگز [[میل به گناه]] در او پدیدار نخواهد شد و اکتسابی است، چراکه نزدیک نشدن ایشان به [[گناه]] و [[خطا]] به خاطر [[اراده]] و اختیارشان برای مقابله با [[گناه]] است<ref>ر.ک: [[عبدالحسین خسروپناه|خسروپناه، عبدالحسین]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]] ج۲، ص ۱۳۷. </ref> و این عصمت با [[اختیار]] آنان منافات ندارد زیرا [[عصمت پیامبران]] ناشی از [[آگاهی]] نسبت به باطن [[گناه]] و [[خطا]] است و عصمتی که زاییدۀ [[علم]] و [[آگاهی]] باشد، نمیتواند منافاتی با مقولۀ [[اختیار]] داشته باشد، چراکه [[پیامبر]] باید از ارادهای [[قوی]] برخوردار باشد تا در انتقال [[پیام الهی]] تحت تأثیر [[هوای نفس]] و [[شیطان]] قرار نگیرد<ref>ر.ک: [[صفدر الهی راد|الهی راد، صفدر]]، [[انسانشناسی (کتاب)|انسانشناسی]]، ص ۱۲۸.</ref>. | |||
===[[عصمت اولوالامر]]=== | ===[[عصمت اولوالامر]]=== | ||
{{اصلی|عصمت اولو الامر}} | {{اصلی|عصمت اولو الامر}} | ||
[[عصمت اولو الامر]] به معنای دوری از [[خطا]] و [[گناه]] است. این عصمت موجب [[اعتماد]] و [[اطمینان]] [[پیروان]] به [[درستی]] گفتهها و [[اعمال]] ایشان و انطباق آنها با [[دین حق]] و [[دین]] خداست و چون [[اولو الامر]] به خاطر قابلیت و [[لطف الهی]] میتوانند چنین نیرویی را داشته باشند به ایشان [[معصوم]] میگویند<ref>ر.ک: عبدالحسین خسروپناه، کلام نوین اسلامی، ج۲، ص ۳۵۹ - ۳۶۲. </ref>. | |||
عصمت [[عنایت خداوند]] برای عده ای از افراد است که به اوج قلۀ [[معرفت]] و [[تقوا]] رسیده باشند و [[خداوند متعال]] به همین [[دلیل]] به آنها چنین [[عنایت]] کرده که بتوانند [[باطن]] و [[زشتی]] [[گناه]] را ببینند<ref>ر.ک: [[سید احمد خاتمی|خاتمی، سید احمد]]، [[در آستان امامان معصوم ج۲ (کتاب)|در آستان امامان معصوم]]، ص۱۴۶. </ref>. [[عصمت]]، ناشی از کثرت [[علم]] است و [[معصوم]] به [[زشتی]] و [[قبح]] [[گناه]]، [[علم]] دارد و با توجه به این [[علم]]، ارتکاب [[معصیت]]، محال است و این [[علم]]، موجب سلب [[اختیار]] نخواهد شد<ref>ر.ک: [[علی قربانی| قربانی، علی]]، [[امامتپژوهی (کتاب)|امامتپژوهی]]، ص۱۶۲. </ref>. | |||
===[[عصمت امام]]=== | ===[[عصمت امام]]=== | ||
{{اصلی|عصمت امام}} | {{اصلی|عصمت امام}} | ||
[[عصمت امام]] به معنای [[دوری امام از خطا]] و [[گناه]] است. این عصمت موجب [[اعتماد]] و [[اطمینان]] [[پیروان]] به [[درستی]] گفتهها و [[اعمال]] [[امام]] و انطباق آنها با [[دین حق]] و [[دین]] خداست و چون [[ائمه]] به خاطر قابلیت و [[لطف الهی]] میتوانند چنین نیرویی را داشته باشند به ایشان [[معصوم]] میگویند<ref>ر.ک: عبدالحسین خسروپناه، کلام نوین اسلامی، ج۲، ص ۳۵۹ - ۳۶۲. </ref>. | |||
عصمت [[عنایت خداوند]] برای عده ای از افراد است که به اوج قلۀ [[معرفت]] و [[تقوا]] رسیده باشند و [[خداوند متعال]] به همین [[دلیل]] به آنها چنین [[عنایت]] کرده که بتوانند [[باطن]] و [[زشتی]] [[گناه]] را ببینند<ref>ر.ک: [[سید احمد خاتمی|خاتمی، سید احمد]]، [[در آستان امامان معصوم ج۲ (کتاب)|در آستان امامان معصوم]]، ص۱۴۶. </ref>. [[عصمت]]، ناشی از کثرت [[علم]] است و [[معصوم]] به [[زشتی]] و [[قبح]] [[گناه]]، [[علم]] دارد و با توجه به این [[علم]]، ارتکاب [[معصیت]]، محال است و این [[علم]]، موجب سلب [[اختیار]] نخواهد شد<ref>ر.ک: [[علی قربانی| قربانی، علی]]، [[امامتپژوهی (کتاب)|امامتپژوهی]]، ص۱۶۲. </ref>. | |||
===[[عصمت اهل بیت]]=== | ===[[عصمت اهل بیت]]=== | ||
{{اصلی|عصمت اهل بیت}} | {{اصلی|عصمت اهل بیت}} | ||
[[عصمت اهل بیت]] به معنای دوری از [[خطا]] و [[گناه]] است. این عصمت موجب [[اعتماد]] و [[اطمینان]] [[پیروان]] به [[درستی]] گفتهها و [[اعمال]] [[اهل بیت]] و انطباق آنها با [[دین حق]] و [[دین]] خداست و چون [[اهل بیت]] به خاطر قابلیت و [[لطف الهی]] میتوانند چنین نیرویی را داشته باشند به ایشان [[معصوم]] میگویند<ref>ر.ک: عبدالحسین خسروپناه، کلام نوین اسلامی، ج۲، ص ۳۵۹ - ۳۶۲. </ref>. | |||
عصمت [[عنایت خداوند]] برای عده ای از افراد است که به اوج قلۀ [[معرفت]] و [[تقوا]] رسیده باشند و [[خداوند متعال]] به همین [[دلیل]] به آنها چنین [[عنایت]] کرده که بتوانند [[باطن]] و [[زشتی]] [[گناه]] را ببینند<ref>ر.ک: [[سید احمد خاتمی|خاتمی، سید احمد]]، [[در آستان امامان معصوم ج۲ (کتاب)|در آستان امامان معصوم]]، ص۱۴۶. </ref>. [[عصمت]]، ناشی از کثرت [[علم]] است و [[معصوم]] به [[زشتی]] و [[قبح]] [[گناه]]، [[علم]] دارد و با توجه به این [[علم]]، ارتکاب [[معصیت]]، محال است و این [[علم]]، موجب سلب [[اختیار]] نخواهد شد<ref>ر.ک: [[علی قربانی| قربانی، علی]]، [[امامتپژوهی (کتاب)|امامتپژوهی]]، ص۱۶۲. </ref>. | |||
===[[عصمت حضرت فاطمه]]=== | ===[[عصمت حضرت فاطمه]]=== | ||
| خط ۱۳۴: | خط ۱۴۳: | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
{{ | {{مدخلهای وابسته}} | ||
* [[عصمت مطلق]] | * [[عصمت مطلق]] | ||
* [[عصمت نسبی]] | * [[عصمت نسبی]] | ||
| خط ۱۶۹: | خط ۱۷۷: | ||
* [[مقام عصمت]] | * [[مقام عصمت]] | ||
* [[وجوب عصمت]] | * [[وجوب عصمت]] | ||
{{پایان | {{پایان مدخلهای وابسته}} | ||
=='''[[:رده:آثار عصمت|منبعشناسی جامع عصمت]]'''== | =='''[[:رده:آثار عصمت|منبعشناسی جامع عصمت]]'''== | ||
| خط ۱۸۴: | خط ۱۹۱: | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
{{کلام اسلامی}} | {{کلام اسلامی}} | ||
{{امامت شناسی}} | {{امامت شناسی}} | ||