رابطه رؤیای صادق با علم معصوم چیست؟ (پرسش): تفاوت میان نسخه‌ها

::::::مورد دیگر، خوابی است که [[رسول اکرم]]{{صل}} پیش از جنگ بدر دید و خداوند در آن خواب، دشمنان را به آن حضرت، اندک نشان داد و درحقیقت نیز توان و قدرت آنان در برابر اراده خداوند و ایمان مسلمانان، اندک بود؛ تا آنچه خداوند مقدر فرموده بود "وقوع جنگ بدر و پیروزی مسلمانان" محقق شود: {{متن قرآن|إِذْ يُرِيكَهُمُ اللَّهُ فِي مَنَامِكَ قَلِيلاً وَلَوْ أَرَاكَهُمْ كَثِيرًا لَّفَشِلْتُمْ وَلَتَنَازَعْتُمْ فِي الأَمْرِ وَلَكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ}}<ref>یاد کن آنگاه را که خداوند آنان را به تو در خوابت "اندک" نشان داد و اگر آنان را "بسیار" نشان داده بود سست می‌شدید و در کار "جنگ" اختلاف می‌یافتید ولی خداوند "شما را" در امان داشت که او به اندیشه‌ها داناست؛ سوره انفال، آیه: ۴۳.</ref> در آیه‌ای دیگر، به رؤیای [[پیامبر اکرم]]{{صل}} پیش از صلح حدیبیه اشاره شده است که در آن، بشارت زیارت بیت‌الله را دریافت کرد: {{متن قرآن|لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِن شَاء اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُؤُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لا تَخَافُونَ فَعَلِمَ مَا لَمْ تَعْلَمُوا فَجَعَلَ مِن دُونِ ذَلِكَ فَتْحًا قَرِيبًا}} <ref>خداوند، به حق رؤیای پیامبرش را راست گردانیده است؛ شما اگر خداوند بخواهد با ایمنی، در حالی که سرهای خود را تراشیده و موها را کوتاه کرده‌اید، بی‌آنکه بهراسید به مسجد الحرام وارد می‌شوید بنابراین او چیزی را می‌دانست که شما نمی‌دانید، از این رو پیش از آن پیروزی نزدیکی پدید آورد؛ سوره فتح، آیه: ۲۷.</ref>. در آیه‌ای دیگر، خداوند از رؤیای دیگر [[رسول ‌خدا]] {{صل}} خبر می‌دهد که مایه آزمایش مسلمانان بود: {{متن قرآن|وَإِذْ قُلْنَا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحَاطَ بِالنَّاسِ وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلاَّ فِتْنَةً لِّلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ وَنُخَوِّفُهُمْ فَمَا يَزِيدُهُمْ إِلاَّ طُغْيَانًا كَبِيرًا}}<ref>و "یاد کن" آنگاه را که با تو گفتیم: پروردگارت به مردم چیرگی دارد و خوابی که ما به تو نمایاندیم و درخت لعنت شده در قرآن را جز برای آزمون مردم قرار ندادیم و آنان را بیم می‌دهیم اما جز سرکشی بزرگ، به آنان نمی‌افزاید؛ سوره اسراء، آیه: ۶۰.</ref>.

::::::تفسیرهای متعددی از صحابه و دیگر مفسران درباره این آیه نقل شده است.  بنا بر برخی روایات، [[رسول ‌خدا]] {{صل}} در خواب دید که میمون‌هایی بر منبر ایشان بالا می‌روند. از این خواب به‌ شدت غمگین شدند. سپس این آیه شریفه برای تسلیت به آن حضرت نازل شد <ref>[[علی‌ بن‌ ابراهیم قمی]]، تفسیر قمی، ج‏۲، ص۲۱؛ [[عیاشی|محمد بن‌ مسعود عیاشی]]، کتاب‌ التفسیر، ج‏۲، ص۲۹۷.</ref>. از [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} نقل شده است که این آیه درباره [[بنی امیه]] است<ref>[[علی‌ بن‌ ابراهیم قمی]]، تفسیر قمی، ج‏۲، ص۳۸۰؛ [[عیاشی|محمد بن‌ مسعود عیاشی]]، کتاب التفسیر، ج‏۲، ص۲۹۸.</ref>. اگر‌چه مصادیق یاد‌ شده در قرآن، به رؤیاهای صادقه [[پیامبران]] اختصاص دارد؛ اما با توجه به اینکه رؤیای صادقه، اختصاص به پیامبران ندارد، می‌توان آن را یکی از روش‌های دریافت علم برای غیر پیامبران نیز شمرد»<ref>[[قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن (مقاله)|قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن]].</ref>.

{{پاسخ پرسش  

| پاسخ = حجت الاسلام و المسلمین دکتر '''[[سید محمد جعفر سبحانی|سبحانی]]''' در کتاب ''«[[منابع علم امامان شیعه (کتاب)|منابع علم امامان شیعه]]»'' در این‌باره گفته‌ است:

::::::«از جمله منابع علم [[امامان]]{{عم}} خواب و رؤیاى آنان مى‌باشد. ما معتقدیم که خواب [[انبیا]] و [[ائمه|ائمه اطهار]] {{عم}} مطابق با واقع است و آنها افزون بر اینکه در بیدارى از عنایات خداوند برخوردارند، در خواب و رؤیا نیز از تأییدات الهى بهره‌مندند و از غیب آگاه مى‌شوند.<ref>أوائل المقالات، ص۴٢؛ مصنفات شیخ المفید، ج۴، ص٧٠.</ref> در این قسمت به چند نمونه از خواب [[پیامبران]] و [[امامان]]{{عم}} اشاره مى‌کنیم. بى‌شک خواب پیامبران، شاخه‌اى از وحى است.<ref>تفسیر نمونه، ج١٩.</ref> در قرآن کریم به برخى خواب‌هاى پیامبران تصریح شده است؛ براى مثال حضرت ابراهیم خلیل{{ع}} در خواب از قربانى کردن فرزندش در راه خداوند آگاه گردید. خداوند در این مورد مى‌فرماید: {{متن قرآن|فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ}}<ref>«و چون در تلاش، همپای او گشت (ابراهیم) گفت: پسرکم! من در خواب می‌بینم که تو را سر می‌برم»؛ سوره صافات، آیه ١٠٢.</ref> همچنین خداوند درباره خواب [[حضرت یوسف]]{{ع}} چنین مى‌فرماید: {{متن قرآن|إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ}}<ref>«(یاد کن) آنگاه را که یوسف به پدرش گفت: ای پدر! من (در خواب) یازده ستاره و خورشید و ماه را دیدم که برای من فروتن بودند»؛ سوره یوسف، آیه ۴.</ref> همچنین طبق آیه قرآن، [[پیامبر]]{{صل}} ورود مسلمانان به مسجدالحرام و انجام‌دادن اعمال عمره را در رؤیا مشاهده نمود؛ چنان‌که خداوند مى‌فرماید: {{متن قرآن|لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِن شَاء اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُؤُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لا تَخَافُونَ}}<ref>«خداوند، به حق رؤیای پیامبرش را راست گردانیده است؛ شما اگر خداوند بخواهد با ایمنی، در حالی که سرهای خود را تراشیده و موها را کوتاه کرده‌اید، بی‌آنکه بهراسید به مسجدالحرام وارد شوید»؛ سوره فتح، آیه ٢٧</ref>[[امامان]]{{عم}} نیز همانند [[انبیا|پیامبران]]{{عم}} بسیارى از امور غیبى را از طریق [[رؤیا]] مشاهده مى‌کردند؛ از جمله در روایتى چنین مى‌خوانیم: {{عربی|«مَا رُوِیَ أَنَّ عَلِیّاً{{ع}} دَخَلَ المَسْجِدَ بِالمَدِینَةِ غَدَاةَ یَوْمٍ وَ قَالَ رَأَیْتُ فِی النَّوْمِ رَسُولَ‌الله{{صل}} الْبَارِحَةَ وَ قَالَ لِی إِنَّ سَلْمَانَ تُوُفِّیَ وَ وَصَّانِی بِغُسْلِهِ وَ تَکْفِینِهِ وَ الصَّلَاةِ عَلَیْهِ وَ دَفْنِهِ وَ هَا أَنَا خَارِجٌ إِلَى المَدَائِنِ لِذَلِکَ فَقَالَ عُمَرُ خُذِ الْکَفَنَ مِنْ بَیْتِ المَالِ فَقَالَ عَلِیٌّ{{ع}} ذَاکَ مَکْفِیٌّ مَفْرُوغٌ مِنْهُ فَخَرَجَ وَ النَّاسُ مَعَهُ إِلَى ظَاهِرِ المَدِینَةِ ثُمَّ خَرَجَ وَ انْصَرَفَ النَّاسُ فَلَمَّا کَانَ قَبْلَ الظَّهِیرَةِ رَجَعَ وَ قَالَ دَفَنْتُهُ وَ کَانَ أَکْثَرُ النَّاسِ لَمْ یُصَدِّقُوهُ حَتَّى کَانَ بَعْدَ مُدَّةٍ وَ وَصَلَ مِنَ المَدَائِنِ مَکْتُوبٌ أَنَّ سَلْمَانَ تُوُفِّیَ فِی لَیْلَةِ کَذَا وَ دَخَلَ عَلَیْنَا أَعْرَابِیٌّ فَغَسَّلَهُ وَ کَفَّنَهُ وَ صَلَّى عَلَیْهِ وَ دَفَنَهُ ثُمَّ انْصَرَفَ فَتَعَجَّبُوا کُلُّهُمْ»}}<ref>«[[امام علی|حضرت على]]{{ع}} یک روز صبح در [[مدینه]] وارد مسجد شد و گفت دیشب [[پیامبر|پیامبر خدا]]{{صل}} را در خواب دیدم که به من فرمود که همانا سلمان رحلت نموده است و [[پیامبر]]{{صل}} وصیت نمود که او را غسل نمایم و نماز بر او بخوانم و سپس دفن کنم... و اکنون براى این کار به‌سمت مدائن حرکت مى‌کنم. پس عمر گفت از بیت‌المال کفن ایشان را تهیه نما، [[حضرت]]{{ع}} فرمود: کفن فراهم شده است، نیازى نیست. پس درحالى‌که مردم او را بدرقه مى‌کردند تا بیرون شهر مدینه رسیدند. از آنجا [[حضرت]{{ع}} جدا شد و مردم مراجعت کردند. هنوز ظهر نشده [[حضرت]]{{ع}} بازگشت و فرمود او را دفن کردم، اما اکثر مردم باور نکردند، تا این‌که بعد از مدتى از شهر مدائن نامه‌اى رسید که در آن نوشته شده بود: همانا سلمان در فلان شب از دنیا رفت و یک نفر از اعراب وارد شد او را غسل داد، کفن کرد، بر او نماز خواند و دفن نمود و رفت. با خواندن نامه همه متعجب شدند»؛ الخرائج و الجرائح، قطب الدین راوندى، ج٢، ص۵۶٢.</ref> همچنین در روایات است که [[آیا امام حسین علم غیب دارد؟ (پرسش)|امام حسین نیز از شهادت خود و یارانش در خواب آگاه شد]]. آن حضرت شبى که فردایش از مدینه به سوى مکه حرکت کرد، براى وداع با جدش [[پیامبر|رسول خدا]]{{صل}} به حرم نبوى رفت و چند رکعت نماز به‌جاى آورد و دعا کرد و گریست و سپس سر بر قبر نهاد و در خواب پیامبر را دید که از شهادتش خبر داد و فرمود: {{عربی|«وَ إِنَّ لَکَ فِی الْجَنَّةِ دَرَجَاتٍ لَا تَنَالُهَا إِلَّا بِالشَّهَادَة»}}<ref>«همانا خداوند براى تو در بهشت منزلتى معین کرده است که جز با شهادت به آن نخواهى رسید»؛ امالى، ص١۵٢؛ حياة الإمام الحسين(ع)، الشيخ باقر شريف القرشى، ج۵، ص٢۶٠.</ref>»<ref>[http://lib.hajj.ir/View/fa/Book/BookView/Image/1380 منابع علم امامان شیعه، ص ۱۵۰-۱۵۳].</ref>.

{{پاسخ پرسش  

| پاسخ = آقای دکتر '''[[حسن یوسفیان]]'''، در مقاله ''«[[علم غیب امام (مقاله)|علم غیب امام]]»'' در این‌باره گفته‌ است:

::::::«پیامبران و [[امامان]]{{عم}} نه تنها در بیداری که در خواب نیز از تأیید الهی برخوردارند و از این راه، بر بسیاری از حقایق جهان دست می‌یابند<ref>مصنفات الشیخ المفید(اوائل المقالات)، ج۴، ص۷۰؛ تصحیح الاعتقاد، ص۱۰۰.</ref> چنانکه [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} در خواب از مأموریت ذبح فرزندش آگاه شد<ref>سوره صافات، آیه۱۰۲</ref> و [[پیامبر]]{{صل}} ورود مسلمانان به مسجدالحرام و انجام اعمال عمره را در آینه رؤیا دید.<ref>سوره فتح، آیه۲۷.</ref> از این روست که در روایاتی بسیار، رؤیای صادق، شاخه از نبوت به شمار آمده است و اندیشه‌مندان مسلمان آن را گونه‌ای وحی و الهام دانسته‌اند. [[ائمه|امامان معصوم]]{{عم}} نیز بر بسیاری از امور غیبی از این راه آگاه می‌شدند و در حقانیت آن، تردیدی به خود راه نمی‌دادند. برای نمونه، [[امام علی]]{{ع}} در خواب از رحلت [[سلمان فارسی]] آگاهی یافت. سپس به مدائن رفت و به غسل و کفن او پرداخت»<ref>[[قطب الدین راوندی]]، الخرائج و الجرائح، ج۲، ص۵۶۲ و ج۱، ص۲۳۳.</ref>»»<ref>[[علم غیب امام (مقاله)|علم غیب امام]]، ص۳۵۵.</ref>.

{{پاسخ پرسش  

::::::«خواب‌های [[امامان]]{{عم}} همیشه راست و حقیقت است و لذا آنان در خواب هم از تأییدات الهی برخوردار بوده و از این راه بر بسیاری از حقایق جهان دست می‌یابند.

::::::[[مرحوم کراجکی]] می‌نویسد: خواب‌های [[پیامبران]]{{عم}} چون در واقع وحی است، همیشه راست است و خواب‌های [[ائمه]]{{عم}} نیز به منزل [[وحی]] است هرچند [[وحی]] گفته نمی‌شود و لذا جز راست و حقیقت نیست ... در روایات نیز از این نوع خواب‌ها سخن گفته شده است، [[امام صادق]]{{ع}} می‌فرماید: {{عربی|«إِنَّ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةَ جُزْءٌ مِنْ سَبْعِينَ جُزْءً مِنَ النُّبُوَّة‏»}}<ref> خواب‌های راستین بخشی از هفتاد جزء [[نبوت]] است.</ref>نتیجه اینکه به اعتقاد امامیه که ریشه روایی هم دارد مهم‌ترین سرچشمه‌های علوم [[اهل‌بیت]]{{عم}} کتاب خدا، آثار [[پیامبر]]{{صل}}، [[الهام]] و [[تحدیث]] و [[رؤیای صادق]] است<ref>[[محمد صادق عظیمی]]، [[سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی (پایان‌نامه)|سیر تطور گستره علم امام در کلام اسلامی]]، ص ۱۷۸.</ref>.

== پرسش‌های وابسته ==