سلجوقیان: تفاوت میان نسخه‌ها

==اوضاع داخلی در [[بغداد]] به هنگام خیزش سلاجقه به سمت [[غرب]]==

اوضاع داخلی بغداد در آن [[زمان]] [[متزلزل]] و آمیخته با [[هرج و مرج]] و [[بی‌ثباتی]] بود که زمینه را برای ورود سلاجقه به آنجا و ضمیمه کردن عراق به حکومت خود که در خراسان و ایران تأسیس کرده بودند- آماده کرد و این مسأله به علت [[اختلافات]] [[خانوادگی]] در داخل [[خاندان]] [[آل بویه]] بود. [[درگیری‌ها]] و رقابت‌ها میان [[امیران]] آل بویه از یک سو و میان ایشان و [[سپاهیان]] از سوی دیگر ایجاد شد؛ همان‌گونه که [[آشوب]] در بین سپاهیان گسترش یافت<ref>سرور، محمد جمال‌الدین، سیاسة الفاطمیین الخارجیه، ص۱۷۹.</ref>.

در نتیجه این [[رقابت]] خانوادگی و به علت [[شورش]] مستمر سپاهیان، [[امنیت]] از بغداد رخت بربست. [[خلیفه عباسی]] این جدایی و [[فروپاشی]] را [[احساس]] کرد و دریافت که [[حکومت آل بویه]] از انجام دادن [[کارها]] در [[عراق]] [[ناتوان]] است.<ref>[[محمد سهیل طقوش|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)|دولت عباسیان]]، ص ۲۸۶.</ref>

در چنین جوی آشفته، هرطرف برای [[منافع]] خود [[کوشش]] می‌کرد؛ اما [[خلیفه]] که اعتمادش را به اطرافیانش از دست داده بود، دریافت که [[منفعت]] او ایجاب می‌کند به نیروی [[برتر]] بپیوندد؛ به ویژه که او پیرو [[مذهب]] [[اهل سنت]] بود و [[خلافت]] را محترم می‌شمرد و در [[دوستی]] با او [[اخلاص]] داشت؛ از این رو از سلطان طغرل بیک سلجوقی در برابر بساسیری کمک خواست<ref>حسینی، صدرالدین بن علی، اخبار الدولة السلجوقیه، ص۱۸.</ref>.

==رابطه میان [[خلافت عباسی]] و [[سلطنت]] سلجوقی==

[[اقدام]] او در این راه، وسیله‌ای برای تقویت [[نفوذ]] [[سیاسی]] خود برای [[ارتباط]] ادبی نیرومند با [[خلافت عباسی]] بود. احتمالاً سلاجقه به [[منصب]] [[خلافت]] [[چشم]] دوخته بودند، اما آنان به اعتبار اینکه [[عرب]] نبودند، فاقد شرط نسبی بودند. [[انگیزه]] طغرل بیک از [[ازدواج]] با دختر [[خلیفه]]، آرزوی [[تولد]] پسری از آنان بود که با داشتن [[نسب]] قانونی برای خلافت و نیروی سلاجقه به منصب خلافت برسد<ref>امین، حسین، تاریخ العراق فی العصر السلجوقی، ص۱۳۵ – ۱۳۶.</ref>.

در همان سال سلطان، [[ابوالعلاء محمد بن حسین]] را بدون [[آگاهی]] خلیفه به [[وزارت]] تعیین کرد که خلیفه از این [[اقدام]] ناراحت شد و آن را دخالت در کارهای ویژه خلافت تلقی کرد و آن را نپذیرفت<ref>بنداری، فتح بن علی بن محمد، اختصار تاریخ دولة آل سلجوق، ص۴۵.</ref>.

خلیفه مُسترشد و خلفای بعد از او از این [[فرصت]] استفاده و برای بازگرداندن قدرت‌های خلافت کوشیدند<ref>Arnold. The caliphate: P. ۸۰.. </ref>. دوربودن سلاجقه بزرگ از بغداد به آنان کمک کرد، به گونه‌ای که خلیفه از تأثیر [[نفوذ]] مستقیم سلطان سلجوقی دور ماند. وی در این راه گام‌هایی برداشت، اما در پایان، خود [[قربانی]] این تلاش شد<ref>خلیفه مسترشد کو شید از درگیری میان سلطان طغرل بن محمد و برادرش سلطان مسعود بهره برداری کند. در این باره، ر.ک: ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۱، ص۳۴۵ – ۳۴۹.</ref>، سپس [[خلیفه]] مقتفی در سال‌های آخر حکومتش با بهره‌برداری از اوضاع [[سیاسی]] - که به ضرر سلاجقه جریان داشت- بخش مهمی از هدفی را که مسترشد در رسیدن به آن ناکام شده بود، [[جامه]] عمل پوشاند.

این در زمانی بود که خلیفه مرکز [[خلافت]] را به لحاظ نظامی تقویت می‌کرد. وی به عموم [[مردم]] دستور داد [[سلاح]] گردآورند و خندقی بر گِرد [[بغداد]] حفر و حصار آن را ترمیم کرد<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۸، ص۳۵۲.</ref>.

[[خلفا]] به [[مبارزه]] برای [[رهایی]] از حصار سلجوقیان ادامه دادند تا اینکه در دوران خلیفه [[ناصر]] کاملاً از سلاجقه مستقل شدند؛ به گونه‌ای که [[قدرت]] و نفوذ [[خلافت]] دوباره به اوج رسید و قدرت سلجوقیان از عراق و [[غرب]] [[ایران]] برچیده شد؛ با تلاش‌های خلافت، قدرتش بر ایران [[تحمیل]] شد و سلجوقیان به رغم بازپس‌گیری [[اهواز]]، [[سرکوب]] شدند.

==خلفای عصر چهارم عباسی و مدت خلافت هریک از آنان==