←جستارهای وابسته
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{پایان مدخلهای وابسته}} +{{پایان مدخل وابسته}})) |
|||
| (۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = اهل | |||
| عنوان مدخل = اهل | |||
| مداخل مرتبط = [[اهل در لغت]] - [[اهل در فقه سیاسی]] | |||
| پرسش مرتبط = | |||
}} | |||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
*اهل: رابطه ایجاد شده میان فرد با مکان، شخص یا وصفی به واسطه [[خویشاوندی]]، [[دین]]، [[سکونت]] و غیر آنها؛ اهل الرجل در اصل کسانیاند که با او در یک [[خانه]] [[زندگی]] میکنند و به صورت مجاز به کسانی که او و آنها را یک [[نسب]] جمع میکند، [[اهلبیت]] آن مرد گفتهاند<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۹۶.</ref>. جمع آن أَهْلُون و آهَالٌ و أَهَالٍ و أَهْلات، أَهَلات و اهالی<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۴، ص۸۹. ابنمنظور، لسان العرب، ج۱۱، ص۲۸.</ref>. | * اهل: رابطه ایجاد شده میان فرد با مکان، شخص یا وصفی به واسطه [[خویشاوندی]]، [[دین]]، [[سکونت]] و غیر آنها؛ اهل الرجل در اصل کسانیاند که با او در یک [[خانه]] [[زندگی]] میکنند و به صورت مجاز به کسانی که او و آنها را یک [[نسب]] جمع میکند، [[اهلبیت]] آن مرد گفتهاند<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۹۶.</ref>. جمع آن أَهْلُون و آهَالٌ و أَهَالٍ و أَهْلات، أَهَلات و اهالی<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۴، ص۸۹. ابنمنظور، لسان العرب، ج۱۱، ص۲۸.</ref>. | ||
*{{متن قرآن|وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفَاقِ لَا تَعْلَمُهُمْ}}<ref>«و از اهل مدینه منافقانی هستند که به دورویی خو کردهاند؛ تو آنان را نمیشناسی» سوره توبه، آیه ۱۰۱.</ref>. | *{{متن قرآن|وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفَاقِ لَا تَعْلَمُهُمْ}}<ref>«و از اهل مدینه منافقانی هستند که به دورویی خو کردهاند؛ تو آنان را نمیشناسی» سوره توبه، آیه ۱۰۱.</ref>. | ||
*زمانی که واژه اهل به [[اسامی]] [[شهرها]] و قریهها اضافه شود، معنای [[تبعیت]] و [[شهروندی]] میدهد؛ مانند اهل المدینه، [[اهل مدین]]، اهل القری. تابعیت [[احساس]] اتحادی است که از رابطه سکونت در منطقه و محلی واحد در افراد به وجود میآید و این [[احساس]] مولود عواملی نظیر [[فرهنگ]]، [[تاریخ]]، [[آداب و رسوم]] و [[منافع]] مشترک است<ref>علی اکبر آقابخشی و مینو افشاریراد، فرهنگ علوم سیاسی، ص۲۷۵.</ref><ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص:۱۳۱.</ref>. | * زمانی که واژه اهل به [[اسامی]] [[شهرها]] و قریهها اضافه شود، معنای [[تبعیت]] و [[شهروندی]] میدهد؛ مانند اهل المدینه، [[اهل مدین]]، اهل القری. تابعیت [[احساس]] اتحادی است که از رابطه سکونت در منطقه و محلی واحد در افراد به وجود میآید و این [[احساس]] مولود عواملی نظیر [[فرهنگ]]، [[تاریخ]]، [[آداب و رسوم]] و [[منافع]] مشترک است<ref>علی اکبر آقابخشی و مینو افشاریراد، فرهنگ علوم سیاسی، ص۲۷۵.</ref><ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص:۱۳۱.</ref>. | ||
==مفهوم اهل در لغت== | == مفهوم اهل در لغت == | ||
*[[خلیل بن احمد]] درباره اهل میگوید: اهل مرد، زوجش و خاصترین [[مردم]] نسبت به او را گویند و تأهل: [[ازدواج]]، [[اهل البیت]]: ساکنان [[خانه]] و اهل الاسلام کسانی را گویند که [[متدین]] به این دیناند و جمع أهل: أهلون، أهلات و أهالی جمع الجمع است و اینکه میگویند: "مرحباً و اهلاً، یعنی [[دل]] گشادهدار و خود را اهل [[خانه]] بدان و [[انس]] و [[الفت]] بگیر و [[احساس]] غریبی و [[وحشت]] و [[نگرانی]] نکن"<ref>کتاب العین، ج۴، ص۸۹.</ref>. | * [[خلیل بن احمد]] درباره اهل میگوید: اهل مرد، زوجش و خاصترین [[مردم]] نسبت به او را گویند و تأهل: [[ازدواج]]، [[اهل البیت]]: ساکنان [[خانه]] و اهل الاسلام کسانی را گویند که [[متدین]] به این دیناند و جمع أهل: أهلون، أهلات و أهالی جمع الجمع است و اینکه میگویند: "مرحباً و اهلاً، یعنی [[دل]] گشادهدار و خود را اهل [[خانه]] بدان و [[انس]] و [[الفت]] بگیر و [[احساس]] غریبی و [[وحشت]] و [[نگرانی]] نکن"<ref>کتاب العین، ج۴، ص۸۹.</ref>. | ||
*[[جوهری]] میگوید: {{عربی|منزلٌ آهِل}}: منزلی که اهل آن در آن باشند، کسائی گوید: {{عربی|اهِلت بالرجل}} یعنی "به شخص [[انس]] و [[الفت]] گرفتم" واهل و تأهل: یعنی [[ازدواج]] کرد<ref>اسماعیل بن حماد جوهری، تاج اللغة و صحاح العربیه، ج۴، ص۱۶۲۷-۱۶۲۸.</ref>. | * [[جوهری]] میگوید: {{عربی|منزلٌ آهِل}}: منزلی که اهل آن در آن باشند، کسائی گوید: {{عربی|اهِلت بالرجل}} یعنی "به شخص [[انس]] و [[الفت]] گرفتم" واهل و تأهل: یعنی [[ازدواج]] کرد<ref>اسماعیل بن حماد جوهری، تاج اللغة و صحاح العربیه، ج۴، ص۱۶۲۷-۱۶۲۸.</ref>. | ||
*[[ابن منظور]] در این باره میگوید: "اهل شخص، بستگان و [[خویشاوندان]] او است، اهل الرجل: اهل مرد، مخصوصترین افراد به او میباشد و هرچه از چارپان و غیره که با منازل [[الفت]] گرفته باشد به آن أهلی و آهل گفته میشود {{عربی|و أهل الرجل و اهلته}}؛ [[همسر]] او؛ {{عربی|و أهل الرجل و تأهل}}: [[ازدواج]] نمود به زنی که [[ازدواج]] نموده مَأهُولَة میشود؛ و التَأَهُل: [[ازدواج]] کردن"<ref>لسان العرب، ج۱۱، ص۲۸-۳۰.</ref>. | * [[ابن منظور]] در این باره میگوید: "اهل شخص، بستگان و [[خویشاوندان]] او است، اهل الرجل: اهل مرد، مخصوصترین افراد به او میباشد و هرچه از چارپان و غیره که با منازل [[الفت]] گرفته باشد به آن أهلی و آهل گفته میشود {{عربی|و أهل الرجل و اهلته}}؛ [[همسر]] او؛ {{عربی|و أهل الرجل و تأهل}}: [[ازدواج]] نمود به زنی که [[ازدواج]] نموده مَأهُولَة میشود؛ و التَأَهُل: [[ازدواج]] کردن"<ref>لسان العرب، ج۱۱، ص۲۸-۳۰.</ref>. | ||
*[[راغب اصفهانی]] گوید: أهل الرجل یعنی کسانی که [[نسب]]، [[دین]] یا چیزی همانند آنها مثل [[خانه]]، [[شهر]] و بنایی، آنها را با یکدیگر جمع و مربوط میکند و آنها را اهل و [[خانواده]] آن شخص گویند، پس أهل الرجل در اصل کسانی هستند که مسکن و خانهای واحد، آنها را در یک جا جمع و فراهم میآورد. سپس این معنی توسعه یافته و گفتهاند - أهل [[بیت]] - یعنی کسانی که [[نسب]] [[خانوادگی]] وسیله جمع آنهاست و بعداً اصطلاح - أهل [[بیت]] - بهطور مطلق به [[خاندان پیامبر]] اطلاق شده است و آنها با این اصطلاح شناخته شدهاند چنانکه در این [[آیه]] [[قرآن]] آمده است {{متن قرآن|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ}}<ref>«جز این نیست که خداوند میخواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref><ref>المفردات، ص۹۶.</ref>. | * [[راغب اصفهانی]] گوید: أهل الرجل یعنی کسانی که [[نسب]]، [[دین]] یا چیزی همانند آنها مثل [[خانه]]، [[شهر]] و بنایی، آنها را با یکدیگر جمع و مربوط میکند و آنها را اهل و [[خانواده]] آن شخص گویند، پس أهل الرجل در اصل کسانی هستند که مسکن و خانهای واحد، آنها را در یک جا جمع و فراهم میآورد. سپس این معنی توسعه یافته و گفتهاند - أهل [[بیت]] - یعنی کسانی که [[نسب]] [[خانوادگی]] وسیله جمع آنهاست و بعداً اصطلاح - أهل [[بیت]] - بهطور مطلق به [[خاندان پیامبر]] اطلاق شده است و آنها با این اصطلاح شناخته شدهاند چنانکه در این [[آیه]] [[قرآن]] آمده است {{متن قرآن|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ}}<ref>«جز این نیست که خداوند میخواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref><ref>المفردات، ص۹۶.</ref>. | ||
*مرحوم [[حسن مصطفوی]] در این باره میگوید: معنای [[حقیقی]] این ماده (اهل) عبارت از تحقق اُنس [[الفت]] به همراه اختصاص و [[وابستگی]] و هرچه [[وابستگی]] بیشتر شود اختصاص نیز بیشتر خواهد بود و عنوان اهلیت قویتر میگردد. این معنی از نظر وسعت و ضیق دارای مراتب است چه بسا مرتبه متأخر مقربتر از متقدم باشد و گاهی در صورتی که اختصاص و [[وابستگی]] و توافق از بین برود عنوان اهلیت نیز به طور کامل منتفی میگردد {{متن قرآن|إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صَالِحٍ}}<ref>«او از خاندان تو نیست، بیگمان او کرداری ناشایسته است» سوره هود، آیه ۴۶.</ref><ref>حسن مصطفوی، التحقیق، ج۱، ص۱۶۹.</ref><ref>[[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|حقوق اهل بیت]]، ص۴۵- ۴۷.</ref>. | * مرحوم [[حسن مصطفوی]] در این باره میگوید: معنای [[حقیقی]] این ماده (اهل) عبارت از تحقق اُنس [[الفت]] به همراه اختصاص و [[وابستگی]] و هرچه [[وابستگی]] بیشتر شود اختصاص نیز بیشتر خواهد بود و عنوان اهلیت قویتر میگردد. این معنی از نظر وسعت و ضیق دارای مراتب است چه بسا مرتبه متأخر مقربتر از متقدم باشد و گاهی در صورتی که اختصاص و [[وابستگی]] و توافق از بین برود عنوان اهلیت نیز به طور کامل منتفی میگردد {{متن قرآن|إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صَالِحٍ}}<ref>«او از خاندان تو نیست، بیگمان او کرداری ناشایسته است» سوره هود، آیه ۴۶.</ref><ref>حسن مصطفوی، التحقیق، ج۱، ص۱۶۹.</ref><ref>[[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|حقوق اهل بیت]]، ص۴۵- ۴۷.</ref>. | ||
==فرق بین اهل و [[آل]]== | == فرق بین اهل و [[آل]] == | ||
*[[ابی هلال عسکری]] در این باره میگوید: "اهل یا از جهت نسبت است یا از جهت اختصاص؛ از جهت [[نسب]] مثل جایی که میگویند "اهل الرجل" برای [[خویشاوندان]] نزدیک [[انسان]] و از جهت اختصاص مثل اینکه گفته میشود {{عربی|أهل البصرة واهل العلم}}. | * [[ابی هلال عسکری]] در این باره میگوید: "اهل یا از جهت نسبت است یا از جهت اختصاص؛ از جهت [[نسب]] مثل جایی که میگویند "اهل الرجل" برای [[خویشاوندان]] نزدیک [[انسان]] و از جهت اختصاص مثل اینکه گفته میشود {{عربی|أهل البصرة واهل العلم}}. | ||
*ولی [[آل]] بر [[خواص]] شخص از جهت [[قرابت]] و [[همنشینی]] اطلاق میگردد به همین [[دلیل]] بر اهل [[انسان]]، [[اصحاب]] و أتباع [[انسان]] اطلاق میشود، مثل "[[آل]] الرجل" "[[آل فرعون]]"<ref>ابوهلال عسکری، معجم الفروق اللغویه، ص۳۵۰.</ref>. | * ولی [[آل]] بر [[خواص]] شخص از جهت [[قرابت]] و [[همنشینی]] اطلاق میگردد به همین [[دلیل]] بر اهل [[انسان]]، [[اصحاب]] و أتباع [[انسان]] اطلاق میشود، مثل "[[آل]] الرجل" "[[آل فرعون]]"<ref>ابوهلال عسکری، معجم الفروق اللغویه، ص۳۵۰.</ref>. | ||
*اهل به [[نزدیکان]] اعم از سببی و نسبی قابل اطلاق است و آن به افراد خاص و ویژه، آن هم از افراد [[شریف]] وابسته به [[انسان]] را گویند. که از طریق [[خویشاوندی]] و [[دوستی]] نزدیک شدهاند<ref>[[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|حقوق اهل بیت]]، ص۴۷.</ref>. | * اهل به [[نزدیکان]] اعم از سببی و نسبی قابل اطلاق است و آن به افراد خاص و ویژه، آن هم از افراد [[شریف]] وابسته به [[انسان]] را گویند. که از طریق [[خویشاوندی]] و [[دوستی]] نزدیک شدهاند<ref>[[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|حقوق اهل بیت]]، ص۴۷.</ref>. | ||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۲۸: | خط ۳۰: | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
{{ | {{مدخل وابسته}} | ||
* [[اهل بیت]] | * [[اهل بیت]] | ||
{{پایان | * [[اهلیت]] | ||
{{پایان مدخل وابسته}} | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده:اهل]] | [[رده:اهل]] | ||