رسالت خاتم: تفاوت میان نسخهها
←عناصر پویایی اسلام
| خط ۱۲: | خط ۱۲: | ||
==عناصر پویایی اسلام== | ==عناصر پویایی اسلام== | ||
{{اصلی|پویایی اسلام}} | {{اصلی|پویایی اسلام}} | ||
برای پویایی اسلام ارکانی بیان شده است که مهمترین آنها عبارتاند از: | برای [[پویایی اسلام]] ارکانی بیان شده است که مهمترین آنها عبارتاند از: | ||
#رکن اول: احکام اولیه و ثانویه: در [[شریعت]] | #رکن اول: [[احکام اولیه]] و ثانویه: در [[شریعت]] [[اسلام]]، [[قوانین]] و [[احکام]] ثانویهای وجود دارد که مربوط به شرایط [[اضطراری]] و غیر عادیاند. [[احکام ثانویه]] در شرایط غیرعادی، احکام اولیه را [[تغییر]] میدهند: مثلاً اگر [[روزهداری]] موجب ضرر به خود [[مکلف]] یا دیگری باشد [[وجوب]] [[روزه]] برداشته میشود. همچنین [[تکلف]] و مشقتی که از حد معمول بیشتر است [[تکلیف]] را برمیدارد اگرچه به حد ضرر نرسد. | ||
#رکن دوم: تشریع اجتهاد در اسلام: "اجتهاد"، یعنی سعی و تلاش برای استنباط احکام شرعی با رجوع به کتاب و سنت و قواعد عقلی. نقش اجتهاد، تطبیق قواعد و اصول کلی | #رکن دوم: [[تشریع]] [[اجتهاد]] در اسلام: "اجتهاد"، یعنی سعی و تلاش برای [[استنباط احکام]] [[شرعی]] با [[رجوع]] به [[کتاب و سنت]] و [[قواعد]] [[عقلی]]. نقش اجتهاد، تطبیق قواعد و اصول کلی شریعت بر مصادیق و موضوعات خاص و جدید است. | ||
#رکن سوم: نقش کلیدی عقل در اجتهاد: عقل، [[حجت باطنی]] خداوند است و مقصود از عقل ادراکات قطعی و روشن است نه احتمالات و ظنونی که از مثلاً "قیاس" به دست میآید. در جایی که عقل بهطور روشن حسن یا قبح فعلی را درک کند، در حقیقت حکم شرعی را درک کرده است و نوبت به ملازمه میان حکم عقل و شرع نمیرسد. | #رکن سوم: نقش کلیدی [[عقل]] در اجتهاد: عقل، [[حجت باطنی]] [[خداوند]] است و مقصود از عقل [[ادراکات]] [[قطعی]] و روشن است نه احتمالات و ظنونی که از مثلاً "[[قیاس]]" به دست میآید. در جایی که عقل بهطور روشن حسن یا [[قبح]] فعلی را [[درک]] کند، در [[حقیقت]] [[حکم شرعی]] را درک کرده است و نوبت به ملازمه میان [[حکم عقل]] و [[شرع]] نمیرسد. | ||
#رکن چهارم: ملاکات احکام و قاعده اهم و مهم: هرگاه به لحاظ محدودیتهای زمانی و مانند آن، در مقام امتثال دو تکلیف شرعی تزاحم رخ دهد، مکلف باید تکلیفی را که اهمیت بیشتری دارد امتثال کند. برخی از معیارهای تشخیص اولویت عبارتاند از: حکمی که مربوط به کیان اسلام است؛ جان و ناموس در مقایسه با | #رکن چهارم: [[ملاکات احکام]] و [[قاعده اهم و مهم]]: هرگاه به لحاظ محدودیتهای زمانی و مانند آن، در [[مقام]] [[امتثال]] دو [[تکلیف شرعی]] [[تزاحم]] رخ دهد، مکلف باید تکلیفی را که اهمیت بیشتری دارد امتثال کند. برخی از معیارهای تشخیص [[اولویت]] عبارتاند از: حکمی که مربوط به [[کیان اسلام]] است؛ [[جان]] و [[ناموس]] در مقایسه با [[اموال]]، اولویت دارد؛ آنچه مربوط به [[حقوق]] افراد است در مقایسه با آنچه حقوق افراد نیست اولویت دارد؛ [[مصلحت عمومی]] [[مسلمانان]] بر [[مصالح]] جزئی مقدم است و.... | ||
#رکن پنجم: مسئولیتها و اختیارات حاکم اسلامی: در قرآن از اصل [[ولایت]] به عنوان مکمل دین اسلام یاد شده است و حاکم اسلامی با توجه به علمی که به احکام اسلام دارد میتواند مسائل جدید جامعه اسلامی را حل نماید. [[ولایت]]، علاوه بر مجری احکام بودن باید در موارد | #رکن پنجم: [[مسئولیتها]] و [[اختیارات حاکم اسلامی]]: در [[قرآن]] از اصل [[ولایت]] به عنوان مکمل [[دین اسلام]] یاد شده است و [[حاکم اسلامی]] با توجه به [[علمی]] که به [[احکام اسلام]] دارد میتواند مسائل جدید [[جامعه اسلامی]] را حل نماید. [[ولایت]]، علاوه بر [[مجری احکام]] بودن باید در موارد [[تزاحم]]، اهم بر مهم مقدم بدارد. ولی [[جامعه]]، به دلیل [[آگاهی]] به [[زمان]]، موارد مزاحمت [[احکام]] را میداند و به دلیل آگاهی از احکام، اهم را از مهم تمییز میدهد<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[کلام تطبیقی ج۲ (کتاب)|کلام تطبیقی]]، ج۲، ص۱۳۷.</ref>. | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||