پرش به محتوا

آیه در فقه اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

جز (جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع ==')
خط ۱۹: خط ۱۹:
قرائت بیش از هفت آیه از غیر [[عزائم]] بر جنب، حائض و نفساء، بنابر مشهور [[مکروه]] است. <ref>جواهر الکلام، ج۳، ص:۶۷، ص:۲۲۲ و ص:۳۹۸</ref> برخی قائل به حرمت آن شده‏‌اند. <ref>الوسیلة، ص:۵۵.</ref> و از برخی، [[حرمت]] [[قرائت قرآن]] مطلقاً نقل شده است. <ref>ذکری الشیعة، ج۱، ص:۲۶۹</ref> مستحب است [[قاری]] قرآن هنگام تلاوت آیاتی که با {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا}}<ref> سوره بقره، آیه ۱۰۴.</ref> و یا {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّاسُ}}<ref>«ای مردم» سوره بقره، آیه ۲۱.</ref> آغاز می‏‌شود، {{عربی|"لَبَّيكَ رَبَّنَا"}} بگوید. همچنین مستحب است اگر آیه متضمّن [[رحمت]] الـهی است، آن را از [[خدا]] بخواهد و چنانچه متذکّر [[غضب]] و [[عذاب]] الـهی است، از آن به خدا [[پناه]] ببرد. <ref>کشف الغطاء، ج۳، ص:۱۸۹؛ العروة الوثقی، ج۱، ص:۶۶۱</ref>
قرائت بیش از هفت آیه از غیر [[عزائم]] بر جنب، حائض و نفساء، بنابر مشهور [[مکروه]] است. <ref>جواهر الکلام، ج۳، ص:۶۷، ص:۲۲۲ و ص:۳۹۸</ref> برخی قائل به حرمت آن شده‏‌اند. <ref>الوسیلة، ص:۵۵.</ref> و از برخی، [[حرمت]] [[قرائت قرآن]] مطلقاً نقل شده است. <ref>ذکری الشیعة، ج۱، ص:۲۶۹</ref> مستحب است [[قاری]] قرآن هنگام تلاوت آیاتی که با {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا}}<ref> سوره بقره، آیه ۱۰۴.</ref> و یا {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّاسُ}}<ref>«ای مردم» سوره بقره، آیه ۲۱.</ref> آغاز می‏‌شود، {{عربی|"لَبَّيكَ رَبَّنَا"}} بگوید. همچنین مستحب است اگر آیه متضمّن [[رحمت]] الـهی است، آن را از [[خدا]] بخواهد و چنانچه متذکّر [[غضب]] و [[عذاب]] الـهی است، از آن به خدا [[پناه]] ببرد. <ref>کشف الغطاء، ج۳، ص:۱۸۹؛ العروة الوثقی، ج۱، ص:۶۶۱</ref>


در برخی [[نمازهای مستحب]]، مانند غفیله آیاتی خاص خوانده می‏‌شود. همچنین قرائت بعضی [[آیات]] در برخی [[نمازها]] [[مستحب]] است، مانند قرائت پنج [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ}}<ref>«بی‌گمان در آفرینش آسمان‌ها و زمین و پیاپی آمدن شب و روز نشانه‌هایی برای خردمندان است» سوره آل عمران، آیه ۱۹۰.</ref>، {{متن قرآن|الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ}}<ref>«(همان) کسان که خداوند را ایستاده و نشسته و آرمیده بر پهلو یاد می‌کنند و در آفرینش آسمان‌ها و زمین می‌اندیشند: پروردگارا! این (ها) را بیهوده نیافریده‌ای، پاکا که تویی! ما را از عذاب آتش (دوزخ) باز دار» سوره آل عمران، آیه ۱۹۱.</ref>، {{متن قرآن|رَبَّنَا إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ}}<ref>«پروردگارا! هر که را به آتش (دوزخ) درآوری، خوار کرده‌ای و ستمگران را یاوری نخواهد بود» سوره آل عمران، آیه ۱۹۲.</ref>، {{متن قرآن|رَبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلْإِيمَانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ}}<ref>«پروردگارا! ما شنیدیم فرا خواننده‌ای به ایمان فرا می‌خواند که به پروردگار خود ایمان آورید! و ایمان آوردیم؛ پروردگارا، گناهان ما را بیامرز و از بدی‌های ما چشم بپوش  و ما را با نیکان بمیران» سوره آل عمران، آیه ۱۹۳.</ref>، {{متن قرآن|رَبَّنَا وَآتِنَا مَا وَعَدْتَنَا عَلَى رُسُلِكَ وَلَا تُخْزِنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ}}<ref>«پروردگارا! و آنچه با پیامبرانت به ما وعده کردی عطا کن و روز رستخیز ما را خوار مگردان؛ بی‌گمان تو در وعده (خود) خلاف نمی‌ورزی» سوره آل عمران، آیه ۱۹۴.</ref> از [[سوره آل عمران]] در رکعت پنجم از نافله‏‌های ظهر؛ آیات {{متن قرآن|لَوْ أَنْزَلْنَا هَذَا الْقُرْآنَ عَلَى جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خَاشِعًا مُتَصَدِّعًا مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ}}<ref>«اگر این قرآن را بر کوهی فرو می‌فرستادیم آن را از بیم خداوند فروتن و فروپاشیده می‌دیدی و این مثل‌ها را برای مردم می‌زنیم باشد که بیندیشند» سوره حشر، آیه ۲۱.</ref>، {{متن قرآن|هُوَ اللَّهُ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ}}<ref>«اوست خداوندی که خدایی جز او نیست، داننده پنهان و آشکار است، او بخشنده بخشاینده است» سوره حشر، آیه ۲۲.</ref>، {{متن قرآن|هُوَ اللَّهُ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ}}<ref>«اوست خداوندی که هیچ خدایی جز او نیست، فرمانفرمای بسیار پاک بی‌عیب، ایمنی‌بخش، گواه راستین ، پیروز کام‌شکن  بزرگ منش؛ پاکاکه خداوند است از آنچه (بدو) شرک می‌ورزند» سوره حشر، آیه ۲۳.</ref>، {{متن قرآن|هُوَ اللَّهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى يُسَبِّحُ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«اوست خداوند آفریننده پدیدآور نگارگر، نام‌های نکوتر او راست؛ هر چه در آسمان‌ها و زمین است او را به پاکی می‌ستایند و او پیروزمند فرزانه است» سوره حشر، آیه ۲۴.</ref> در رکعت دوم [[نوافل]] [[ظهر]]<ref>الحدائق الناضرة، ج۶، ص: ۸۲ ـ ۸۳</ref> و رکعت چهارم نوافل [[مغرب]]؛ <ref>کشف الغطاء، ج۳، ص: ۴۷۹</ref> ده آیه اول [[سوره بقره]] در رکعت نخست از دو رکعت [[نافله]] بین مغرب و عشا، و آیات ۲۸۴ تا پایان [[سوره]] یاد شده در رکعت دوم‏ آن.<ref>جواهر الکلام، ج۷، ص:۴۳</ref>
در برخی [[نمازهای مستحب]]، مانند غفیله آیاتی خاص خوانده می‏‌شود. همچنین قرائت بعضی [[آیات]] در برخی [[نمازها]] [[مستحب]] است، مانند قرائت پنج [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ}}<ref>«بی‌گمان در آفرینش آسمان‌ها و زمین و پیاپی آمدن شب و روز نشانه‌هایی برای خردمندان است» سوره آل عمران، آیه ۱۹۰.</ref>، {{متن قرآن|الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ}}<ref>«(همان) کسان که خداوند را ایستاده و نشسته و آرمیده بر پهلو یاد می‌کنند و در آفرینش آسمان‌ها و زمین می‌اندیشند: پروردگارا! این (ها) را بیهوده نیافریده‌ای، پاکا که تویی! ما را از عذاب آتش (دوزخ) باز دار» سوره آل عمران، آیه ۱۹۱.</ref>، {{متن قرآن|رَبَّنَا إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ}}<ref>«پروردگارا! هر که را به آتش (دوزخ) درآوری، خوار کرده‌ای و ستمگران را یاوری نخواهد بود» سوره آل عمران، آیه ۱۹۲.</ref>، {{متن قرآن|رَبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلْإِيمَانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ}}<ref>«پروردگارا! ما شنیدیم فرا خواننده‌ای به ایمان فرا می‌خواند که به پروردگار خود ایمان آورید! و ایمان آوردیم؛ پروردگارا، گناهان ما را بیامرز و از بدی‌های ما چشم بپوش  و ما را با نیکان بمیران» سوره آل عمران، آیه ۱۹۳.</ref>، {{متن قرآن|رَبَّنَا وَآتِنَا مَا وَعَدْتَنَا عَلَى رُسُلِكَ وَلَا تُخْزِنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ}}<ref>«پروردگارا! و آنچه با پیامبرانت به ما وعده کردی عطا کن و روز رستخیز ما را خوار مگردان؛ بی‌گمان تو در وعده (خود) خلاف نمی‌ورزی» سوره آل عمران، آیه ۱۹۴.</ref>
 
از [[سوره آل عمران]] در رکعت پنجم از نافله‏‌های ظهر؛ آیات {{متن قرآن|لَوْ أَنْزَلْنَا هَذَا الْقُرْآنَ عَلَى جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خَاشِعًا مُتَصَدِّعًا مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ}}<ref>«اگر این قرآن را بر کوهی فرو می‌فرستادیم آن را از بیم خداوند فروتن و فروپاشیده می‌دیدی و این مثل‌ها را برای مردم می‌زنیم باشد که بیندیشند» سوره حشر، آیه ۲۱.</ref>، {{متن قرآن|هُوَ اللَّهُ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ}}<ref>«اوست خداوندی که خدایی جز او نیست، داننده پنهان و آشکار است، او بخشنده بخشاینده است» سوره حشر، آیه ۲۲.</ref>، {{متن قرآن|هُوَ اللَّهُ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ}}<ref>«اوست خداوندی که هیچ خدایی جز او نیست، فرمانفرمای بسیار پاک بی‌عیب، ایمنی‌بخش، گواه راستین ، پیروز کام‌شکن  بزرگ منش؛ پاکاکه خداوند است از آنچه (بدو) شرک می‌ورزند» سوره حشر، آیه ۲۳.</ref>، {{متن قرآن|هُوَ اللَّهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى يُسَبِّحُ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«اوست خداوند آفریننده پدیدآور نگارگر، نام‌های نکوتر او راست؛ هر چه در آسمان‌ها و زمین است او را به پاکی می‌ستایند و او پیروزمند فرزانه است» سوره حشر، آیه ۲۴.</ref> در رکعت دوم [[نوافل]] [[ظهر]]<ref>الحدائق الناضرة، ج۶، ص: ۸۲ ـ ۸۳</ref> و رکعت چهارم نوافل [[مغرب]]؛ <ref>کشف الغطاء، ج۳، ص: ۴۷۹</ref> ده آیه اول [[سوره بقره]] در رکعت نخست از دو رکعت [[نافله]] بین مغرب و عشا، و آیات ۲۸۴ تا پایان [[سوره]] یاد شده در رکعت دوم‏ آن.<ref>جواهر الکلام، ج۷، ص:۴۳</ref>


قرائت آیاتی خاص یا شماری از آیات در برخی حالت‌ها، زمان‌ها یا مکان‌ها مستحب است، مانند قرائت آخرین آیه [[سوره کهف]] هنگام خوابیدن، <ref>کشف الغطاء، ج۳، ص:۴۶۸</ref> پنجاه آیه بعد از [[تعقیب نماز]] صبح، <ref>کشف الغطاء، ج۳، ص:۲۳۴</ref> ده آیه نخست سوره بقره و سه آیه پایانی آن، همراه [[آیة الکرسی]]، [[آیه سخره]]، [[سوره توحید]] و سه آیه آخر سوره حشر برای [[حاجی]] هنگام وقوف در [[عرفات]]. <ref>جواهر الکلام، ج۱۹، ص:۵۴</ref>
قرائت آیاتی خاص یا شماری از آیات در برخی حالت‌ها، زمان‌ها یا مکان‌ها مستحب است، مانند قرائت آخرین آیه [[سوره کهف]] هنگام خوابیدن، <ref>کشف الغطاء، ج۳، ص:۴۶۸</ref> پنجاه آیه بعد از [[تعقیب نماز]] صبح، <ref>کشف الغطاء، ج۳، ص:۲۳۴</ref> ده آیه نخست سوره بقره و سه آیه پایانی آن، همراه [[آیة الکرسی]]، [[آیه سخره]]، [[سوره توحید]] و سه آیه آخر سوره حشر برای [[حاجی]] هنگام وقوف در [[عرفات]]. <ref>جواهر الکلام، ج۱۹، ص:۵۴</ref>
۱۱۵٬۳۵۳

ویرایش