|
|
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{امامت}} | | {{امامت}} |
| <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div> | | <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div> |
| <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;"> [[احمد بن اسحاق قمی در تاریخ اسلامی]]</div> | | <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;"> [[احمد بن اسحاق قمی در در معارف مهدویت]]</div> |
| | |
| '''[[احمد بن اسحاق]] اشعری قمی''' بزرگ شیعیان قم و از اصحاب [[امام جواد]]، [[امام هادی]] و [[امام عسکری]]{{عم}} بود. او زمان [[امام عسکری]]{{ع}} به دیدن [[امام مهدی]]{{ع}} شرفیاب شد.
| |
|
| |
|
| ==مقدمه== | | ==مقدمه== |
| اسم او "[[احمد بن اسحاق بن عبدالله بن سعد بن مالک احوص اشعری قمی]]" و کنیهاش «ابو علی» است. از شخصیتهای معتبر و [[معتمد]] و موثق [[شیعه]] [[قم]] و رابط میان [[مردم]] [[قم]] و حضرات [[ائمه]] {{عم}} و از [[امام جواد]] و [[امام هادی]] {{عم}} [[حدیث]] [[نقل]] نموده و از خاصان [[امام عسکری]] {{ع}} بوده<ref>احمد بن علی نجاشی، رجال النجاشی، ص ۹۱، رقم ۲۲۵؛ شیخ طوسی، رجال الطوسی، ص ۳۷۳، رقم ۵۵۲۶.</ref> و حضرت [[ولی عصر]] {{ع}} را ملاقات کرده است. او مردی جلیل القدر و عظیم الشأن بوده که توسط [[حسین بن روح]] ـ نایب خاص [[امام عصر]] {{ع}} ـ جهت رفتن به [[حج]]، از حضرت اجازه گرفت و حضرت در اجازهای که به وی داد از مرگش نیز خبر داد و در بازگشت از [[حج]]، در منزل [[حلوان]] ، [[بیمار]] شد و آنجا [[وفات]] یافت. همراهانش او را در کفنی که [[حضرت امام حسن عسکری]]{{ع}} یا [[حسین بن روح]] ـ بنا به [[اختلاف]] روایات ـ برایش فرستاده بودند، [[کفن]] کرده و همانجا به خاک سپردند<ref>بحارالانوار، ج ۵۰، ص ۲۸۶.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۷۵؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۳۷ -۳۹.</ref>
| | [[ابو علی احمد بن اسحاق بن عبدالله بن سعد اشعری قمی]] از اصحاب [[امام جواد]]، [[امام هادی]] و [[امام حسن عسکری]]{{ع}} است و از آن [[امامان]] بزرگوار و [[سعدان بن مسلم]] [[روایت]] کرده است.<ref>معجم رجال الحدیث ۲/۴۷ و ۴۸.</ref> او از [[اصحاب خاص]] امام حسن عسکری{{ع}} و فرستاده [[مردم]] [[قم]] نزد امامان{{ع}} جهت [[پرسش]] مسائل [[دینی]] بود<ref>رجال النجاشی ۱/۲۳۴.</ref>. |
| | |
| ==خاندان اشعری==
| |
| [[اشعریان]]، خاندانی عربتبار از [[مردم]] [[قم]] بودند که به [[تشیع]] معروف بودند. از میان آنها رجال و [[دانشمندان]] [[شیعی]] فراوانی برخاستهاند. این [[خاندان]] در اصل از اعراب [[قحطانی]] [[یمن]] بودند و چون جدّ اعلای ایشان به نام ادریه، هنگام زادن، سر پُر مو داشت به "اشعر" ـ یعنی پُرمو ـ شهرت یافت و این نام در [[فرزندان]] او ماند. نخستین کسی از اشعریان که به [[آیین]] [[اسلام]] درآمد، مالک بن عامر بود که در [[مدینه]] به حضور [[پیامبر خاتم|پیغمبر]] {{صل}} رسید و در [[اسلام]]، پایگاهی بلند یافت. از [[پیامبر خاتم|حضرت رسول]] {{صل}} روایاتی در [[مدح]] [[نیکان]] آنها آمده است؛ از جمله: "[[خداوند]]، اشعریان را از [[خرد]] و کلان بیامرزد".
| |
| | |
| شمار [[محدثان اشعری]] چندان زیاد بوده که تعداد آنان را بیش از صد تن دانستهاند و بسیاری از ایشان، با حضرات [[ائمه]] {{عم}} در تماس بوده و بیواسطه از آنها [[حدیث]] [[نقل]] میکردهاند؛ چنان که دوازده تن از [[فرزندان]] [[سعد بن عبد الله اشعری]]، در شمار [[راویان حدیث]] از [[امام صادق]] {{ع}} بودهاند<ref>معارف و معاریف، ج ۲، ص ۲۴۷. </ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۷۵.</ref>
| |
|
| |
|
| ==[[احمد بن اسحاق]] و [[رؤیت امام زمان]] {{ع}}==
| | [[شیخ طوسی]] او را بزرگ [[قمیها]] و از کسانی میداند که [[سعادت]] [[تشرف]] به محضر [[مبارک]] [[امام عصر]]{{ع}} را پیدا کردند.<ref>الفهرست (طوسی) ۷۰.</ref> آن [[حضرت]] در توقیعی او را [[ثقه]] به حساب میآورد.<ref>الغیبه (طوسی) ۴۱۷.</ref> [[احمد بن اسحاق]] آنگاه که قصد [[زیارت]] [[خانه خدا]] را نمود، از جهت [[مالی]] نیاز به [[پول]] داشت که [[محمد بن احمد بن صلت]] در این رابطه با امام حسن عسکری{{ع}} مکاتبه کرد و حضرت دستور داد مبلغ هزار دینار به او بدهند. در برخی نقلها آمده که وی هنگام حرکت به سوی [[مکه]] از [[حسین بن روح]] اجازه گرفت. او هم اجازه داد و لباسی نیز برای او فرستاد. احمد بن اسحاق گفت که این، اشاره به درگذشت من دارد. بعد از بازگشت از مکه در [[حلوان]]، سرپُل ذهاب درگذشت.<ref>اختیار معرفة الرجال ۵۵۶.</ref> همراهانش او را در همان جا [[دفن]] کردند. [[قبر]] وی در آنجا [[زیارتگاه]] مردم است.<ref>اختیار معرفة الرجال ۵۵۶.</ref> آثار وی کتاب علل الصلوة، مسائل الرجال لابی الحسن الثالث و علل الصوم میباشد<ref>رجال النجاشی ۱/۲۳۴.</ref>.<ref>جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگنامه مؤلفان اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه مؤلفان اسلامی]] ج۱، ص ۱۱۴.</ref> |
| [[احمد بن اسحاق]] میگوید: به محضر [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] {{ع}} مشرف شدم، میخواستم از ایشان سؤال کنم که [[جانشین]] پس از آن [[امام همام]] {{ع}} کیست؟ بدون اینکه سؤال خود را مطرح کنم، حضرت {{ع}} خود فرمودند: ای [[احمد بن اسحاق]]! [[خداوند]] از زمان [[خلقت]] [[آدم]] {{ع}} تاکنون، [[زمین]] را از [[حجت]] خالی نگذاشته و تا [[قیامت]] نیز چنین خواهد بود تا به واسطه او بلا از اهل [[زمین]] دور مانده و باران نازل شود و [[زمین]] [[برکات]] خود را خارج کند. عرض کردم: ای [[فرزند]] [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]! [[امام]] و [[خلیفه]] بعد از شما کیست؟ آنگاه [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] {{ع}} از جا برخاستند و وارد اطاقی شدند و در حالی که پسربچهای را که سه سال بیشتر نداشت و در آغوش داشتند، خارج شدند، در حالی که چهره آن طفل چون ماه شب چهارده میدرخشید، فرمودند: ای [[احمد بن اسحاق]]! اگر نبود کرامتی که نزد [[خدا]] و [[حجج الهی]] داشتی، فرزندم را به تو نشان نمیدادم. او همنام و همکنیه [[پیامبر خاتم|رسول الله]] {{صل}} است و [[زمین]] را آنگاه که از [[ظلم]] و [[جور]] انباشته شده باشد، پر از [[عدل و داد]] میکند. ای [[احمد بن اسحاق]]! او در این [[امت]] مانند [[حضرت خضر]] {{ع}} و [[ذی القرنین]] است. [[خداوند]] او را از دیدهها غایب میکند و هیچکس غیر از آنها که بر [[عقیده]] به [[امامت]] ثابتند و برای تعجیل در فرجش [[دعا]] میکنند، از مهلکه [[غیبت]] او رهایی نمییابند. عرض کردم: مولا [[جان]]! آیا علامتی هست که قلبم به آن [[اطمینان]] پیدا کند؟ در این هنگام آن پسربچه به زبان عربی فصیح گفت: من [[بقیة الله]] در [[زمین]] هستم و انتقامگیرنده از [[دشمنان]] [[خدا]]، پس بعد از اینکه به عینه مشاهده کردی، علامتی را جستجو مکن! آن روز خوشحال و شاد از محضر [[امام]] {{ع}} خارج شدم. فردا دوباره به حضور [[امام]] {{ع}} شرفیاب شدم و عرض کردم: ای [[فرزند]] [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} بسیار از آنچه به من ارزانی فرمودید، مسرور شدم. اما آن سنّت جاریهای که فرمودید از [[خضر]] {{ع}} و [[ذی القرنین]] در ایشان موجود است، چیست؟ فرمودند: [[غیبت طولانی]] اوست. عرض کردم: مگر [[غیبت]] او باید طولانی شود؟ فرمودند: آری، قسم به [[خدا]] آنقدر طولانی که اکثر آنهایی که قائل به وجود او خواهند بود، از [[عقیده]] خود بازخواهند گشت و جز آنهایی که [[خداوند]] از آنها به [[ولایت]] ما [[پیمان]] گرفته است و [[ایمان]] را در قلبشان تثبیت نموده است و آنها را به روحی از [[ناحیه]] خویش تأیید فرموده، کسی در این [[اعتقاد]] باقی نمیماند. ای [[احمد بن اسحاق]]! این امری است از امر [[خدا]] و سرّی است از [[اسرار]] [[خدا]] و غیبی است از [[غیب]] [[خدا]]. آنچه را که به تو دادم بگیر و پنهان دار و از شاکرین باش و فردای [[قیامت]] در اعلی علیین در کنار ما باش!<ref>{{متن حدیث|دَخَلْتُ عَلَى أَبِي مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع وَ أَنَا أُرِيدُ أَنْ أَسْأَلَهُ عَنِ الْخَلَفِ مِنْ بَعْدِهِ فَقَالَ لِي مُبْتَدِئاً يَا أَحْمَدَ بْنَ إِسْحَاقَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَمْ يُخَلِّ الْأَرْضَ مُنْذُ خَلَقَ آدَمَ ع وَ لَا يُخَلِّيهَا إِلَى أَنْ تَقُومَ السَّاعَةُ مِنْ حُجَّةٍ لِلَّهِ عَلَى خَلْقِهِ بِهِ يَدْفَعُ الْبَلَاءَ عَنْ أَهْلِ الْأَرْضِ وَ بِهِ يُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَ بِهِ يُخْرِجُ بَرَكَاتِ الْأَرْضِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ فَمَنِ الْإِمَامُ وَ الْخَلِيفَةُ بَعْدَكَ فَنَهَضَ ع مُسْرِعاً فَدَخَلَ الْبَيْتَ ثُمَّ خَرَجَ وَ عَلَى عَاتِقِهِ غُلَامٌ كَأَنَّ وَجْهَهُ الْقَمَرُ لَيْلَةَ الْبَدْرِ مِنْ أَبْنَاءِ الثَّلَاثِ سِنِينَ فَقَالَ يَا أَحْمَدَ بْنَ إِسْحَاقَ لَوْ لَا كَرَامَتُكَ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ عَلَى حُجَجِهِ مَا عَرَضْتُ عَلَيْكَ ابْنِي هَذَا إِنَّهُ سَمِيُّ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ كَنِيُّهُ الَّذِي يَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً يَا أَحْمَدَ بْنَ إِسْحَاقَ مَثَلُهُ فِي هَذِهِ الْأُمَّةِ مَثَلُ الْخَضِرِ ع وَ مَثَلُهُ مَثَلُ ذِي الْقَرْنَيْنِ وَ اللَّهِ لَيَغِيبَنَّ غَيْبَةً لَا يَنْجُو فِيهَا مِنَ الْهَلَكَةِ إِلَّا مَنْ ثَبَّتَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى الْقَوْلِ بِإِمَامَتِهِ وَ وَفَّقَهُ فِيهَا لِلدُّعَاءِ بِتَعْجِيلِ فَرَجِهِ فَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ فَقُلْتُ لَهُ يَا مَوْلَايَ فَهَلْ مِنْ عَلَامَةٍ يَطْمَئِنُّ إِلَيْهَا قَلْبِي فَنَطَقَ الْغُلَامُ ع بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ فَصِيحٍ فَقَالَ أَنَا بَقِيَّةُ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ وَ الْمُنْتَقِمُ مِنْ أَعْدَائِهِ فَلَا تَطْلُبْ أَثَراً بَعْدَ عَيْنٍ يَا أَحْمَدَ بْنَ إِسْحَاقَ فَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ فَخَرَجْتُ مَسْرُوراً فَرِحاً فَلَمَّا كَانَ مِنَ الْغَدِ عُدْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ لَقَدْ عَظُمَ سُرُورِي بِمَا مَنَنْتَ بِهِ عَلَيَّ فَمَا السُّنَّةُ الْجَارِيَةُ فِيهِ مِنَ الْخَضِرِ وَ ذِي الْقَرْنَيْنِ فَقَالَ طُولُ الْغَيْبَةِ يَا أَحْمَدُ قُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَ إِنَّ غَيْبَتَهُ لَتَطُولُ قَالَ إِي وَ رَبِّي حَتَّى يَرْجِعَ عَنْ هَذَا الْأَمْرِ أَكْثَرُ الْقَائِلِينَ بِهِ وَ لَا يَبْقَى إِلَّا مَنْ أَخَذَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَهْدَهُ لِوَلَايَتِنَا وَ كَتَبَ فِي قَلْبِهِ الْإِيمَانَ وَ أَيَّدَهُ بِرُوحٍ مِنْهُ يَا أَحْمَدَ بْنَ إِسْحَاقَ هَذَا أَمْرٌ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ وَ سِرٌّ مِنْ سِرِّ اللَّهِ وَ غَيْبٌ مِنْ غَيْبِ اللَّهِ فَخُذْ ما آتَيْتُكَ وَ اكْتُمْهُ وَ كُنْ مِنَ الشَّاكِرِينَ تَكُنْ مَعَنَا غَداً فِي عِلِّيِّينَ}}؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص ۳۸۴، باب ۳۸، ح ۱.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۷۵؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۳۷ -۳۹.</ref> | |
|
| |
|
| ==پرسش مستقیم== | | ==پرسش مستقیم== |
| خط ۲۰: |
خط ۱۲: |
|
| |
|
| {{پرسمان نهاد وکالت}} | | {{پرسمان نهاد وکالت}} |
| | |
| == جستارهای وابسته == | | == جستارهای وابسته == |
| {{:فرهنگنامه مهدویت (نمایه)}} | | {{:فرهنگنامه مهدویت (نمایه)}} |
| خط ۲۵: |
خط ۱۸: |
| == منابع == | | == منابع == |
| {{منابع}} | | {{منابع}} |
| # [[پرونده:134491.jpg|22px]] [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|'''فرهنگنامه مهدویت''']] | | # [[پرونده: IM009687.jpg|22px]] جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)|'''فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱''']] |
| # [[پرونده:29873800.jpg|22px]] [[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|'''موعودنامه''']]
| |
| {{پایان منابع}} | | {{پایان منابع}} |
|
| |
|
