علم حضوری در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخهها
←پرسشهای وابسته
(←منابع) |
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۷۹: | خط ۷۹: | ||
شیوههای هشتم و نهم، یعنی [[خردورزی]] و استفاده از حواس، دانشهای حصولی به دنبال دارند. | شیوههای هشتم و نهم، یعنی [[خردورزی]] و استفاده از حواس، دانشهای حصولی به دنبال دارند. | ||
بنابراین علوم به دست آمده برای [[برگزیدگان خداوند]]، با توجه به روشهای مختلف آن، در حضوری با حصولی بودن متفاوت بوده، برخی حصولی و برخی حضوریاند.<ref>[[سید علی هاشمی (زاده ۱۳۵۲)|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]] ص ۱۴۶-۱۵۱.</ref> | بنابراین علوم به دست آمده برای [[برگزیدگان خداوند]]، با توجه به روشهای مختلف آن، در حضوری با حصولی بودن متفاوت بوده، برخی حصولی و برخی حضوریاند.<ref>[[سید علی هاشمی (زاده ۱۳۵۲)|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]] ص ۱۴۶-۱۵۱.</ref> | ||
==دیدگاه [[عبدالله جوادی آملی|آیت الله جوادی]] درباره شهودی و حضوری بودن علم امام== | |||
در نظرگاه [[شیعه]]، [[علم غیب امام]] [[معصوم]] ماند [[علم پیامبر]] از جانب [[خداوند]]<ref>محسن خرازی، بدایةالمعارف، ج۲، ص۴۶.</ref> و به صورت [[علم حضوری]] است. در [[اندیشه]] [[علامه]] [[جوادی آملی]]، علم حضوری که گاهی به [[علم باطنی]] تعبیر میشود، [[علمی]] است که معلوم در آن، عین [[واقعیت]] و منشأ اثر باشد و [[علم حصولی]] یا اکتسابی، علمی است که معلوم عین واقعیت نیست، بلکه واقعیتنماست و از این رو آثار واقعیت خارجی را ندارد<ref>عبدالله جوادی آملی، معرفتشناسی در قرآن، ص۱۱۸.</ref>. | |||
به [[عقیده]] ایشان، شیعه بر پایه اصولی که از [[قرآن]] و [[روایات اهلبیت]] [[عصمت]] و [[طهارت]] فراگرفته است، [[اعتقاد]] دارد اصل و فرع [[دین]] از راه [[وحی]] و [[شهود]] و علم حضوری به صورت قرآن و [[حدیث قدسی]] با واسطه یا بیواسطه [[فرشتگان]] به [[پیامبر]]{{صل}} و [[امام]]{{ع}} میرسد. البته [[امامان]]{{عم}} از پیامبر{{صل}} این [[معارف]] را از راه [[شهودی]] با واسطه [[فرشته]] یا بدون واسطه آن در مییابند و به [[مردم]] [[ابلاغ]] میکنند<ref>عبدالله جوادی آملی، تسنیم، ج۱۸، ص۳۴۷.</ref>. | |||
علامه بر وجود و [[اثبات]] این ویژگی [[علم امام معصوم]] دلایلی را اقامه نمودهاند: | |||
===امام، کون جامع و [[انسان کامل]]=== | |||
از نظر ایشان، انسان کامل معصوم نزد خداوند، [[مقام]] و جایگاه والایی دارد و این امر موجب احاطه حضوری و شهودی امام بر تمام هستی امکانی میگردد. از این رو انسان کامل که همان مقام رفیع آدمیت تام است، نه شخص خاص [[حضرت آدم]]{{ع}} همه [[اسماء]] [[تکوینی]] [[الهی]] را به [[علم]] شهودی داراست<ref>عبدالله جوادی آملی، سرچشمه اندیشه، ج۲، ص۱۲.</ref>.<ref>[[زهرا یوسفی|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیتالله جوادی آملی (کتاب)|علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیتالله جوادی آملی]]، ص ۱۲۷.</ref> | |||
===امام، [[مخزن علم الهی]]=== | |||
در [[زیارت جامعه کبیره]]، وجود [[مقدس]] [[ائمه]]{{عم}} با عبارتهای مختلف به عنوان خزانهداران [[علم خدا]] خوانده شدهاند. به اعتقاد علامه جوادی آملی، اگر انسان کامل معصوم، مخزن [[علم خداوند]] شود، علم وی حضوری است، نه حصولی و در علم حضوری، عین خارجی معلوم است، نه صورتی از آن. از این جهت اگر انسان کامل معصوم، مخزن علم خدا باشد، مخزن [[حقایق]] اشیای عینی خواهد بود، به گونهای که واجد همه آنهاست. البته از آن لحاظ که [[انسان]] دارای حواس و [[ذهن]] فعال است و [[علم حضوری]] را به [[علم حصولی]] تبدیل میکند، میتواند گذشته از [[خزانه]] [[شهودی]]، برای متن اشیاء، مخزن حصولی برای صورتهایشان باشد<ref>عبدالله جوادی آملی، ادب فنای مهربان، ج۴، ص۱۳۲.</ref>.<ref>[[زهرا یوسفی|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیتالله جوادی آملی (کتاب)|علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیتالله جوادی آملی]]، ص ۱۲۸.</ref> | |||
===[[امام]]، [[وحی]] ممثل و [[قرآن ناطق]] (علم حضوری به [[اسرار]] [[جهان]])=== | |||
از نظر [[علامه]] [[جوادی آملی]]، [[قرآن کریم]] و امام [[معصوم]] دو چهره یک [[واقعیت]] و دو [[ظهور]] یک حقیقتاند؛ یعنی [[انسان کامل]]، [[قرآن]] ممثل، عینی و [[ناطق]] است<ref>عبدالله جوادی آملی، شمیم ولایت، ص۳۲۴.</ref>. از این رو همانگونه که قرآن بر همه مراتب مادون اشراف حضوری دارد، امام معصوم نیز که قرآن ناطق و وحی ممثل است، از همه اسرار جهان [[آگاه]] است و این [[آگاهی]] از سنخ حضور است، نه حصول، چنانکه [[علم الهی]] به آنها بالذات و [[بالاصاله]] حضوری است. از این رو [[علم]] [[خلیفه]] و [[عبد صالح]] او که [[مظهر]] علم و [[آیت]] [[الهی]] است، بالعرض و بالتبع حضوری خواهد بود<ref>عبدالله جوادی آملی، حیات عارفانه امام علی{{ع}}، ص۴۰.</ref>. | |||
بنابراین، [[ائمه معصومین]]{{عم}} به صورت حضوری و شهودی به تمام معلومات عالم، علم دارند، به گونهای که تمام موجودات در محضرشان حاضرند و چیزی در عالم امکان وجود ندارد که از نظر آنان غایب باشد.<ref>[[زهرا یوسفی|یوسفی، زهرا]]، [[علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیتالله جوادی آملی (کتاب)|علم امام از دیدگاه شیخ مفید و آیتالله جوادی آملی]]، ص ۱۲۸.</ref> | |||
== پرسشهای وابسته == | == پرسشهای وابسته == | ||