ابوفاطمه: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل  = ابوفاطمه | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط  = }}

| پسر = [[ایاس بن ابی فاطمه]]         

| محل دفن = [[باب الصغیر]]

| از اصحاب = [[پیامبر خاتم]] 

| در جنگ = [[فتح مصر]]

| فعالیت‌ها =

| روایات مشهور =  

| آخرین راوی از او =  

}}

== مقدمه ==

# '''روایت [[ابتلا]]:''' {{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: مَنْ يُحِبُّ أَنْ يُصْبِحَ فَلاَ يَسْقُمَ فَابْتَدَرْنَا فَقُلْنَا يَا نَبِيَّ اَللَّهِ فَعَرَفْنَا مَا فِي وَجْهِهِ فَقَالَ أَ تُحِبُّونَ أَنْ تَكُونُوا كَالْحَمِيرِ اَلضَّالَّةِ فَقَالُوا لاَ يَا نَبِيَّ اَللَّهِ فَقَالَ أَ لاَ تُحِبُّونَ أَنْ تَكُونُوا أَصْحَابَ بَلاَءٍ وَ كَفَّارَاتٍ فَوَ اَلَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّ اَللَّهَ لاَ يَبْتَلِي اَلْمُؤْمِنَ بِالْبَلاَءِ مَا يَبْتَلِي إِلاَّ لِلْكَرَامَةِ عَلَيْهِ إِنَّ اَللَّهَ قَدْ أَنْزَلَهُ مَنْزِلاً لَمْ يَبْلُغْهُ بِشَيْءٍ مِنْ عَمَلِهِ دُونَ أَنْ يَنْزِلَ بِهِ مِنَ اَلْبَلاَءِ مَا يَبْلُغُ بِهِ ذَلِكَ اَلْمَنْزِلَ}}<ref>ابونعیم، ج۶، ص۲۹۸۷؛ ابن اثیر، ج۱، ص۳۰۴ و ج۶، ص۲۳۶؛ هیثمی، ج۲، ص۲۹۲.</ref>.

# '''[[روایت]] [[سجده]]:''' {{متن حدیث| كَثِيرُ بْنِ مَرَّةً (كَثِيرُ الاعرج) عَنْ أَبِي فاطمه قَالَ: قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْنِي بِعَمَلٍ استقيم عَلَيْهِ وَ أَعْمَلُهُ. قَالَ: عَلَيْكَ بِالْجِهَادِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فانه لَا مُثِّلَ لَهُ. قِلَّةُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدِّثْنِي بِعَمَلٍ استقيم عَلَيْهِ وَ أَعْمَلُهُ. قَالَ: عَلَيْكَ بِالْهِجْرَةِ فانه لَا مُثِّلَ لَهُ. قِلَّةُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدِّثْنِي بِعَمَلٍ استقيم عَلَيْهِ وَ أَعْمَلُهُ. قَالَ: عَلَيْكَ بِالسُّجُودِ فانك لَا تَسْجُدْ لِلَّهِ سَجْدَةً الأ رَفَعَ اللَّهُ لَكَ دَرَجَةً وَ حَطَّ بِهَا خَطِيئَةٍ }}<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲۲، ص۳۲۱-۳۲۲؛ مسند الشامیین، ج۱، ص۱۲۶ و ج۴، ص۳۵۲؛ ابن اثیر، ج۶، ص۲۳۶؛ ابن عساکر،. ج۶۷، ص۲۸.</ref>؛

کثیر الاعرج شبیه این روایت را این چنین نیز آورده است: {{متن حدیث| كُنَّا بِذِي الصواري وَ مَعَنَا ابوفاطمة الْأَزْدِيَّ وَ قَدْ اسْوَدَّتِ جَبْهَتُهُ وَ رُكْبَتَاهُ مِنْ كَثْرَةِ السُّجُودِ. فَقَالَ لَنَا ذَاتَ يَوْمٍ: قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ: يَا أَبَا فاطمه أَكْثَرُ (اسْتَكْثِرُوا مِنَ السُّجُودِ فانه لَيْسَ مِنْ مُسْلِمٍ يَسْجُدُ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلَّا رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَا دَرْجَهُ }}<ref>ابن مبارک، ص۴۰-۳۹؛ احمد بن حنبل، ج۳، ص۴۲۸؛ ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۹۰؛ ابونعیم، ج۶، ص۲۹۸۶؛ ابن عساکر، ج۶۷، ص۱۲۸.</ref>؛

این [[روایات]] ذیل نام ابوفاطمه الدوسی، ابوفاطمه الضمری، ابوفاطمه الازدی، [[ایاس]] ابوفاطمه و انیس ابوفاطمه آمده است که به [[گمان]] قریب به [[یقین]]، تمام این افراد یکی هستند. انیس، نام ابوفاطمه است و ایاس نیز در بیشتر سلسله اسناد این روایت، ایاس بن ابی فاطمه آمده<ref>ابونعیم، ج۶، ص۲۹۸۷؛ ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۹۰؛ ابن اثیر، ج۱، ص۳۹.</ref> و بر این تصریح شده است که ایاس بن ابی فاطمه، فرزند و [[راوی]] او و نیز [[تابعی]] است <ref>ابونعیم، ج۱، ص۲۹۶؛ ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۹۰؛ ابن اثیر، ج۱، ص۳۳۹ و ج۶، ص۲۳۶؛ ابن عساکر، ج۶۷، ص۱۲۷.</ref>. همچنین ابن عبدالبر<ref>ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۹۰.</ref> نام [[عبدالله]] را برای ابوفاطمه رد کرده است. نام [[انس]] نیز به احتمال قریب به [[یقین]]، تصحیف انیس است. شاید به همین دلیل، ابن عبدالبر برخلاف دیگران، تنها از ابوفاطمه نام برده است. [[ابن ابی عاصم]] نیز تنها از دوسی و ضمری نام برده، ولی هر دو را یکی دانسته و از این رو، [[روایت]] [[ابتلا]] و [[سجود]] را ذیل نام هر در آورده است<ref>ابن اثیر، ج۶، ص۲۳۸.</ref>.

[[منابع تاریخی]]، درباره [[زندگی]] ابوفاطمه در دوران [[رسول خدا]] {{صل}} ساکت است و تنها گزارشی که درباره او آمده. همانطور که بیان شد. این است که وی در [[فتح مصر]] شرکت داشت و در [[شام]] و [[مصر]] ساکن بود. وی در [[جنگ]] ذی الصواری در سال ۳۴ به [[فرماندهی]] [[عبدالله بن ابی سرح]]<ref>ابن شبه نمیری، ج۳، ص۱۱۸؛ سمعانی، ج۴، ص۵۰۱.</ref> حضور داشت. آنگونه که کثیرالاعرج او را وصف کرده، از سجده‌های زیاد، [[پیشانی]] و زانوهایش پینه بسته بود و این نشان می‌دهد از عباد و [[زهاد]] [[روزگار]] خود بوده است. [[ابن عساکر]]<ref>ابن عساکر، ج۶۷، ص۱۲۷-۱۲۹.</ref> و مزی<ref>مزی، ج۳۴، ص۱۸۲.</ref> گفته‌اند وی در شام درگذشت و در [[مقبره]] [[باب الصغیر]]، کنار [[قبر]] [[فضالة بن عبید]] به [[خاک]] سپرده شد.<ref>[[محمد رضا هدایت‌پناه|هدایت‌پناه، محمد رضا]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۱ (کتاب)|مقاله «ابوفاطمه»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۱، ص:۴۶۶-۴۶۷.</ref>