اسارت در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

#'''{{متن قرآن|أَسِيرًا}}:''' {{متن قرآن|وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا}}<ref>«و خوراک را با دوست داشتنش  به بینوا و یتیم و اسیر می‌دهند» سوره انسان، آیه ۸.</ref>،

#'''{{متن قرآن|فَشُدُّوا الْوَثَاقَ}}:''' که کنایه از گرفتن اسیر است {{متن قرآن|فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّى إِذَا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاءً حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا ذَلِكَ وَلَوْ يَشَاءُ اللَّهُ لَانْتَصَرَ مِنْهُمْ وَلَكِنْ لِيَبْلُوَ بَعْضَكُمْ بِبَعْضٍ وَالَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَنْ يُضِلَّ أَعْمَالَهُمْ}}<ref>«پس هرگاه با کافران (حربی) روبه‌رو شدید (آنان را) گردن بزنید تا چون آنها را از توان انداختید اسیر بگیرید  و از آن پس یا منّت بگذارید (و آزادشان کنید) و یا سربها بگیرید تا جنگ، به پایان آید ، (فرمان خداوند) چنین است و اگر خدا می‌خواست از آنان انتقام می‌گرفت لیک (نگرفت) تا شما را به یکدیگر بیازماید و آنان که در راه خداوند کشته شدند هرگز (خداوند) کارهایشان را بیراه نمی‌سازد» سوره محمد، آیه ۴.</ref>

==[[اسارت]] در [[ملل]] و [[ادیان پیشین]]==

==موارد جواز اسیر گرفتن==

#'''[[جنگ]]:''' [[مسلمانان]] می‌توانند در جنگ با [[کافران]] آنان را پس از [[غلبه]] و [[پیروزی]] به اسارت بگیرند: {{متن قرآن|فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّى إِذَا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاءً حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا ذَلِكَ وَلَوْ يَشَاءُ اللَّهُ لَانْتَصَرَ مِنْهُمْ وَلَكِنْ لِيَبْلُوَ بَعْضَكُمْ بِبَعْضٍ وَالَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَنْ يُضِلَّ أَعْمَالَهُمْ}}<ref>«پس هرگاه با کافران (حربی) روبه‌رو شدید (آنان را) گردن بزنید تا چون آنها را از توان انداختید اسیر بگیرید  و از آن پس یا منّت بگذارید (و آزادشان کنید) و یا سربها بگیرید تا جنگ، به پایان آید ، (فرمان خداوند) چنین است و اگر خدا می‌خواست از آنان انتقام می‌گرفت لیک (نگرفت) تا شما را به یکدیگر بیازماید و آنان که در راه خداوند کشته شدند هرگز (خداوند) کارهایشان را بیراه نمی‌سازد» سوره محمد، آیه ۴.</ref> که جمله {{متن قرآن|فَشُدُّوا الْوَثَاقَ}} کنایه از اسیر کردن افراد دشمن است.<ref>المیزان، ج‌۱۸، ص‌۲۲۵.</ref>

#'''[[پشتیبانی]] از دشمن:''' اسیر کردن کسانی که از [[دشمنان]] پشتیبانی کنند جایز است؛ هر چند خود مستقیماً با مسلمانان وارد جنگ نشده باشند. آیه‌ {{متن قرآن|وَأَنْزَلَ الَّذِينَ ظَاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مِنْ صَيَاصِيهِمْ وَقَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ فَرِيقًا تَقْتُلُونَ وَتَأْسِرُونَ فَرِيقًا}}<ref>«و کسانی از اهل کتاب را که پشتیبان ایشان  بودند از دژهای آنان فرود آورد و در دل‌هاشان هراس افکند، (چنانکه) دسته‌ای را می‌کشتید و دسته‌ای (دیگر) را اسیر می‌گرفتید» سوره احزاب، آیه ۲۶.</ref> به [[اسارت]] گروهی از [[بنی‌قریظه]] اشاره کرده است که به‌ سبب [[پشتیبانی]] از [[قریش]] در [[جنگ احزاب]] به اسارت [[لشکر اسلام]] درآمدند.

#'''توطئه‌گری:''' [[ستیز]] و [[توطئه]] با مسلمانان از دیگر عوامل جواز اسیرگیری است. طبق آیه‌ {{متن قرآن|سَتَجِدُونَ آخَرِينَ يُرِيدُونَ أَنْ يَأْمَنُوكُمْ وَيَأْمَنُوا قَوْمَهُمْ كُلَّ مَا رُدُّوا إِلَى الْفِتْنَةِ أُرْكِسُوا فِيهَا فَإِنْ لَمْ يَعْتَزِلُوكُمْ وَيُلْقُوا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ وَيَكُفُّوا أَيْدِيَهُمْ فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأُولَئِكُمْ جَعَلْنَا لَكُمْ عَلَيْهِمْ سُلْطَانًا مُبِينًا}}<ref>«دسته دیگری خواهید یافت که می‌خواهند هم از شما و هم از قوم خود در امان باشند؛ هر بار به سوی (چاه) فتنه بازگردانده شوند در آن سرنگون می‌گردند؛ پس، اگر از شما کناره نجستند و به سازش با شما رو نیاوردند و دست (از شما) باز نداشتند هر جا بر آنان دست یافتید بکشید و آنانند که ما شما را بر آنها چیرگی آشکاری داده‌ایم» سوره نساء، آیه ۹۱.</ref> [[منافقان]] برای اینکه هم از مسلمانان و هم از [[قوم]] خود آسوده خاطر باشند، [[نفاق]] را پیشه کرده، در [[نهان]] به توطئه بر ضدّ [[اسلام]] ادامه می‌دهند.<ref>مجمع‌البیان، ج‌۳، ص‌۱۳۷.</ref> در ‌صورتی که آنها دست از [[ستیزه‌جویی]] برندارند مسلمانان باید آنان را [[اسیر]] کرده، یا بکشند.<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[اسارت - صادقی فدکی (مقاله)|مقاله «اسارت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۲.</ref>.

اگر [[مسلمانان]] یک [[طرفه]] عهدی کرده، یا با دشمن بر [[ترک مخاصمه]] پیمان بسته باشند، در آن مدت [[حق]] جنگ و گرفتن اسیر از دشمن ندارند؛ چنان‌که [[پیامبر]]{{صل}} در [[سال نهم هجری]] ۴ ماه به [[مشرکان]] مهلت داد تا بیندیشند و وضع خود را با مسلمانان روشن کنند: {{متن قرآن|فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ وَأَنَّ اللَّهَ مُخْزِي الْكَافِرِينَ}}<ref>«چهار ماه در این سرزمین (آزاد) بگردید و بدانید که شما خداوند را به ستوه نمی‌توانید آورد و خداوند رسواگر کافران است» سوره توبه، آیه ۲.</ref> پس از پایان این مدت به مسلمانان اجازه داده شد تا دشمن را کشته یا اسیر کنند: {{متن قرآن|فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ فَإِنْ تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ فَخَلُّوا سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«و چون ماه‌های حرام به پایان رسید مشرکان را هر جا یافتید بکشید و دستگیرشان کنید و به محاصره درآورید  و در هر کمینگاهی به کمین آنان بنشینید؛ و اگر توبه کردند و نماز برپا داشتند و زکات دادند آزادشان بگذارید که بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره توبه، آیه ۵.</ref> مراد از [[ماه‌های حرام]] در این آیه ۴ ماهی است که پیامبر{{صل}} از ‌طرف [[خداوند]] به مشرکان مهلت داده بود؛<ref>المیزان، ج‌۹، ص‌۱۵۱.</ref> سپس آن دسته از مشرکانی را که بر پیمان خود باقی مانده بودند از این [[حکم]] (کشتن یا [[اسارت]] بعد از گذشت ۴ ماه) استثنا کرده است: {{متن قرآن|إِلَّا الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوكُمْ شَيْئًا وَلَمْ يُظَاهِرُوا عَلَيْكُمْ أَحَدًا فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلَى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ}}<ref>«مگر کسانی از مشرکان که با آنان پیمان بسته‌اید سپس چیزی از (پیمان) شما نکاسته‌اند و در برابر شما از کسی پشتیبانی نکرده‌اند؛ پیمان اینان را تا پایان زمانشان پاس بدارید؛ بی‌گمان خداوند پرهیزکاران را دوست می‌دارد» سوره توبه، آیه ۴.</ref>؛ هم‌چنین در [[آیات]] {{متن قرآن|وَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ كَمَا كَفَرُوا فَتَكُونُونَ سَوَاءً فَلَا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ أَوْلِيَاءَ حَتَّى يُهَاجِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَلَا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا}}<ref>«آنها دوست می‌دارند چنان که خود کافر شدند شما (نیز) کافر می‌شدید تا با ایشان یگانه می‌بودید پس هیچ‌یک از آنان را دوست مگیرید تا در راه خداوند هجرت کنند و اگر رویگردان شدند هر کجا آنان را یافتید بگیرید و بکشید و از ایشان یار و یاوری مگیرید» سوره نساء، آیه ۸۹.</ref>، {{متن قرآن|إِلَّا الَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ أَوْ جَاءُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَنْ يُقَاتِلُوكُمْ أَوْ يُقَاتِلُوا قَوْمَهُمْ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقَاتَلُوكُمْ فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقَاتِلُوكُمْ وَأَلْقَوْا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَمَا جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلًا}}<ref>«مگر آنان را که با گروهی وابستگی دارند که میان شما و ایشان پیمانی است یا آنکه با دلتنگی از نبرد با شما و یا نبرد با قوم خویش، نزد شما آمده‌اند- و اگر خداوند می‌خواست آنان را بر شما چیرگی می‌داد و با شما به نبرد می‌پرداختند- باری، اگر اینان از شما کناره‌جویی کردند و با شما نبرد نکردند و از در سازش درآمدند، خداوند برای شما (در تجاوز) بر آنان راهی ننهاده است» سوره نساء، آیه ۹۰.</ref> پس از [[فرمان]] به کشتن و اسیر کردن مشرکان، کسانی‌ که با [[هم‌پیمانان]] پیامبر پیمان دارند نیز استثنا شده‌اند.

===در ماه‌های حرام===

==[[احکام]] اسیر==

از [[سیره نبوی]] نیز به [[برخورد پیامبر]] با اسیران [[استشهاد]] شده است که آن [[حضرت]] اسیران را برده قرار داده، میان مسلمانان قسمت می‌کرد، یا می‌فروخت.<ref> الفقه الاسلامی، ج‌۸‌، ص‌۵۹۱۶؛ نیل الاوطار، ج‌۸‌، ص‌۱۴۵‌ـ‌۱۵۶.</ref> از ‌جمله در [[شأن نزول]] [[آیه]] {{متن قرآن|وَأَنْزَلَ الَّذِينَ ظَاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مِنْ صَيَاصِيهِمْ وَقَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ فَرِيقًا تَقْتُلُونَ وَتَأْسِرُونَ فَرِيقًا}}<ref>«و کسانی از اهل کتاب را که پشتیبان ایشان  بودند از دژهای آنان فرود آورد و در دل‌هاشان هراس افکند، (چنانکه) دسته‌ای را می‌کشتید و دسته‌ای (دیگر) را اسیر می‌گرفتید» سوره احزاب، آیه ۲۶.</ref> [[نقل]] شده که [[پیامبر]] حدود ۷۵۰ نفر از [[زنان]] و [[کودکان]] [[بنی‌قریظه]] را به [[اسارت]] گرفت <ref> المیزان، ج‌۱۶، ص‌۳۰۲.</ref> و گروهی از آنان را میان [[مسلمانان]] قسمت کرد و گروهی را با سعدبن‌زیدانصاری به نجد فرستاد، تا با فروش آنان [[سلاح]] و اسبان [[جنگی]] تهیه کنند؛<ref> السیرة النبویه، ج‌۳، ص‌۲۴۵؛ المیزان، ج‌۱۶، ص‌۳۰۳.</ref> هم‌چنین در شأن نزول آیه {{متن قرآن|ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَى رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَنْزَلَ جُنُودًا لَمْ تَرَوْهَا وَعَذَّبَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَذَلِكَ جَزَاءُ الْكَافِرِينَ}}<ref>«آنگاه خداوند آرامش خویش را بر پیامبر خود و بر مؤمنان فرو فرستاد و سپاهیانی را که آنان را نمی‌دیدید؛ فرود آورد و کافران را به عذاب افکند و آن، کیفر کافران است» سوره توبه، آیه ۲۶.</ref> که درباره [[جنگ]] مسلمانان با [[قبیله]] [[هوازن]] نازل شده نقل گردیده است که پیامبر {{صل}} حدود ۶۰۰۰ نفر از زنان و کودکان این قبیله را [[اسیر]] و میان مسلمانان قسمت کرد؛ اما با [[اسلام آوردن]] هوازن، آنان نمایندگانی را برای [[آزادی]] [[اسیران]] خود نزد پیامبر فرستادند که آن [[حضرت]] سهم خود و [[بنی‌هاشم]] را به آنان بخشید و دیگر مسلمانان نیز به جز گروهی که درخواست فدیه کردند، اسیران خود را آزاد ‌کردند.<ref>مجمع‌البیان، ج‌۵، ص‌۲۸‌ـ‌۳۱.</ref> هم‌چنین از [[امامان معصوم]]{{ع}} [[روایت]] شده است که [[کافر]] بعد از اسارت، [[ملک]] مسلمانان محسوب شده، [[امام]] مخیر است او را در برابر فدیه یا بدون فدیه [[آزاد]] کند، یا او را به [[بردگی]] بگیرد.<ref>وسائل‌الشیعه، ج‌۱۵، ص‌۷۱‌ـ‌۷۲؛ جواهرالکلام، ج‌۲۱، ص‌۱۲۵‌ـ‌۱۲۷.</ref> [[فقیهان]] [[شیعی]] براساس [[دلایل]] مذکور و [[اهل‌سنّت]] به استناد [[سیره]] [[خلفا]]، به اتفاق به جواز بردگی زنان و اطفال اسیر شده کافر [[حکم]] کرده‌اند.<ref>الفقه‌الاسلامی، ج۸، ص۵۹۱۱ـ۵۹۱۲؛ جواهرالکلام، ج‌۲۱، ص۱۲۰.</ref> بیش‌تر فقیهان بردگی مردان را نیز جایز دانسته‌اند.<ref>آثار الحرب، ص‌۴۴۵؛ جواهرالکلام، ج‌۲۱، ص‌۱۲۶.</ref> البته اجرای چنین حکمی شرایط خاص زمانی و مکانی خود را دارد و در هر عصری [[اجرا]] نمی‌شود.  

===[[ازدواج]] با زنان اسیر===

==[[احسان]] به اسیر==

==[[دعوت]] [[اسیر]] به [[اسلام]]==

==شیوه برخورد پیامبر با اسیران و احکام آن==

===نکات===

مهم این [[آیات]] به شرح زیر است:

#آزادشدن گروهی از [[اسیران جنگ بدر]] در برابر پرداخت فدیه: «[[خون]] بهاء» که در میان آنها [[عباس]] [[عموی پیامبر]] و عقیل [[برادر]] [[حضرت علی]] بودند.

#جواز آزاد سازی [[اسیران]] حتی در صورت احتمال [[خیانت]] آنان در [[آینده]]: {{متن قرآن|َإِنْ يُرِيدُوا خِيَانَتَكَ فَقَدْ خَانُوا اللَّهَ مِنْ قَبْلُ}}<ref>«و اگر بخواهند به تو خیانت ورزند (باکی نیست) به خداوند نیز پیش از این خیانت کرده‌اند و (خداوند تو را) بر آنان دستیابی  داد و خداوند دانایی فرزانه است» سوره انفال، آیه ۷۱.</ref>

#سخت نگرفتن به [[اسیران]] و خوشخال نبودن از داشتن [[اسیران]]، چون به [[پیامبر]] خطاب می‌کند، که ای [[پیغمبر]] بگو به آن کسانی که در دست شمایند و آن اسیرانی که شما بر آنان تسلط یافته‌اید و از ایشان فدیه گرفته‌اید اگر چنانچه در دلهایتان [[ایمان به خدا]] وجود می‌داشت، و [[خداوند]] این معنا را از شما معلوم کرده بود - هر چیزی که برای او معلوم باشد قطعا وجود دارد - بشما چیزهایی می‌داد که از آن فدیه که [[مسلمانان]] از شما گرفته‌اند بهتر بود، و شما را می‌آمرزید که [[خدا]] [[آمرزنده]] [[رحیم]] است.

== منابع ==