بنی‌اشجع در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

بنی‌اشجع در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۳:۱۳

۶ بایت حذف‌شده ، ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲

جز

وظیفهٔ شمارهٔ ۲

دیداریویکی‌متن

HeydariBot

۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش

@@ خط ۱۴: / خط ۱۴: @@
 اشجعی‌ها در [[همسایگی]] [[قبیله]] بنی ضَمْرَه و در مناطقی چون صهباء، الجَرّ، مروراة، ثاملیه <ref>معجم قبائل العرب، ج ۱، ص ۲۹.</ref> و صَحْن ‌‌الحیل <ref>معجم البلدان، ج ۳، ص ۳۹۴.</ref>[[سکونت]] داشتند. ضَرْغد، أَکْوام، ایر، أَعیار، [[ضبع]] و هومه از کوه‌های <ref>معجم قبائل العرب، ج ۳، ص ۸۸۸.</ref>قبیله غَطَفان به شمار آمده که اشجعی‌ها به عنوان زیرمجموعه ایشان در آنها سهیم بوده و در این مناطق نیز سکونت داشتند. بکری، [[سرزمین]] [[حجاز]] را به ۱۲ بخش تقسیم کرده و یکی از آنان را دار‌‌اشجع می‌‌داند.<ref>معجم ما استعجم، ج ۱، ص ۱۰.</ref> آنان از قبایلی بودند که محل سکونتشان به [[مدینه]] نزدیک‌‌تر از [[مکه]] بود.
-آنان همپیمان بنی‌‌ضَمْرَه.<ref> تفسیر قمی، ج ۱، ص ۱۴۶.</ref> و [[خزرج]] بودند و به [[دعوت]] [[خزرجیان]] در [[نبرد]] "بُعاث" ایشان را [[همراهی]] کردند<ref>الاغانی، ج ۱۷، ص ۱۲۵؛ معجم قبائل العرب، ج ۱، ص ۲۹.</ref> و با [[بنو سُلیم بن منصور]] نیز نبردی داشته‌‌اند.<ref>معجم البلدان، ج ۲، ص ۱۲۴.</ref> اشجعی‌ها از قبایلی دانسته شده‌‌اند که در برابر [[اسلام آوردن]] قبایل غِفار و [[اسلم]] واکنش نشان داده و با [[استهزا]] و [[سرزنش]] آنان می‌‌گفتند: اگر در [[اسلام]] خیری می‌‌بود آنان بر ما پیشی نمی‌‌گرفتند. [[آیه]] {{متن قرآن|وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا لَوْ كَانَ خَيْرًا مَا سَبَقُونَا إِلَيْهِ وَإِذْ لَمْ يَهْتَدُوا بِهِ فَسَيَقُولُونَ هَذَا إِفْكٌ قَدِيمٌ}}<ref>«و کافران درباره مؤمنان گفتند: اگر آن (ایمان به قرآن) خیر می‌بود آنان در آن بر ما پیشی نمی‌گرفتند  و چون با آن (قرآن) رهیاب نشده‌اند خواهند گفت که این دروغی دیرین است» سوره احقاف، آیه ۱۱.</ref> به این مطلب اشاره دارد و مراد از [[کافران]]، بنی‌‌اشجع و دیگر خرده‌‌گیران [[مشرک]] هستند.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۱۲۹؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۶، ص ۱۲۶؛ مبهمات القرآن، ج ۲، ص ۴۸۹.</ref> با توجه به مکی بودن آیه مورد نظر و [[اسلام]] [[اشجع]] در دوره [[مدنی]]، به نظر می‌‌رسد [[تطبیق]] آیه بر اشجع از سوی [[مفسران]] صورت گرفته است، در عین حال این گزارش چنانچه درست باشد حکایت از اسلام غِفار و اَسْلَم پیش از اشجع ‌‌دارد.<ref>[[سید محمود سامانی|سامانی، سید محمود]]، [[بنی اشجع (مقاله)|مقاله «بنی اشجع»]]، [[ دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۶.</ref>.
+آنان همپیمان بنی‌‌ضَمْرَه.<ref> تفسیر قمی، ج ۱، ص ۱۴۶.</ref> و [[خزرج]] بودند و به [[دعوت]] [[خزرجیان]] در [[نبرد]] "بُعاث" ایشان را [[همراهی]] کردند<ref>الاغانی، ج ۱۷، ص ۱۲۵؛ معجم قبائل العرب، ج ۱، ص ۲۹.</ref> و با [[بنو سُلیم بن منصور]] نیز نبردی داشته‌‌اند.<ref>معجم البلدان، ج ۲، ص ۱۲۴.</ref> اشجعی‌ها از قبایلی دانسته شده‌‌اند که در برابر [[اسلام آوردن]] قبایل غِفار و [[اسلم]] واکنش نشان داده و با [[استهزا]] و [[سرزنش]] آنان می‌‌گفتند: اگر در [[اسلام]] خیری می‌‌بود آنان بر ما پیشی نمی‌‌گرفتند. [[آیه]] {{متن قرآن|وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا لَوْ كَانَ خَيْرًا مَا سَبَقُونَا إِلَيْهِ وَإِذْ لَمْ يَهْتَدُوا بِهِ فَسَيَقُولُونَ هَذَا إِفْكٌ قَدِيمٌ}}<ref>«و کافران درباره مؤمنان گفتند: اگر آن (ایمان به قرآن) خیر می‌بود آنان در آن بر ما پیشی نمی‌گرفتند  و چون با آن (قرآن) رهیاب نشده‌اند خواهند گفت که این دروغی دیرین است» سوره احقاف، آیه ۱۱.</ref> به این مطلب اشاره دارد و مراد از [[کافران]]، بنی‌‌اشجع و دیگر خرده‌‌گیران [[مشرک]] هستند.<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۱۲۹؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۶، ص ۱۲۶؛ مبهمات القرآن، ج ۲، ص ۴۸۹.</ref> با توجه به مکی بودن آیه مورد نظر و [[اسلام]] [[اشجع]] در دوره [[مدنی]]، به نظر می‌‌رسد [[تطبیق]] آیه بر اشجع از سوی [[مفسران]] صورت گرفته است، در عین حال این گزارش چنانچه درست باشد حکایت از اسلام غِفار و اَسْلَم پیش از اشجع ‌‌دارد.<ref>[[سید محمود سامانی|سامانی، سید محمود]]، [[بنی اشجع (مقاله)|مقاله «بنی اشجع»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۶.</ref>.
 ==[[روابط]] با [[پیامبر]]{{صل}}==
@@ خط ۲۵: / خط ۲۵: @@
 مطابق برخی گزارش‌ها، اشجعی‌ها نیز مانند برخی قبایل دیگر، پس از آنکه اسلام آوردند بر اثر [[اقدام]] خود بر پیامبر{{صل}} [[منت]] گذاشتند و چون برای [[غزوه حدیبیه]] فرا خوانده شدند سر پیچیدند و آیه {{متن قرآن|يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا قُلْ لَا تَمُنُّوا عَلَيَّ إِسْلَامَكُمْ بَلِ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَدَاكُمْ لِلْإِيمَانِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«بر تو منّت می‌نهند که اسلام آورده‌اند؛ بگو: برای اسلامتان بر من منّت ننهید، بلکه این خداوند است که بر شما منّت می‌نهد که شما را به ایمان رهنمون شده است، اگر راست می‌گویید» سوره حجرات، آیه ۱۷.</ref> به این مطلب اشاره دارد.<ref>کشف الاسرار، ج ۹، ص ۲۶۷.</ref> خداوند در این آیه هرگونه منت بر پیامبر را از سوی این بادیه‌‌نشینان رد کرده، در مقابل، خود به جهت [[هدایت]] کردن آنها به [[ایمان]]، بر آنان منّت می‌‌گذارد.
-اشجعی‌ها در [[غزوه]] [[خیبر]] (سال هفتم) به پرچمداری [[عوف بن مالک اشجعی]]<ref>تاریخ المدینه، ج ۳، ص ۸۶۸.</ref> شرکت داشتند و یک تن از آنان در آن [[نبرد]] به شهادت ‌‌رسید <ref> المغازی، ج ۲، ص ۷۰۰.</ref> در سال هشتم که [[پیامبر]]{{صل}} [[قبایل]] پیرامون [[مدینه]] را برای شرکت در [[فتح مکه]] فرا خواند اشجعی‌ها با [[اجابت]] [[دعوت]] آن [[حضرت]]، به استعداد ۳۰۰ نفر<ref>المغازی، ج ۲، ص ۸۲۰.</ref> حضور یافتند. در این [[غزوه]] نیز [[عوف بن مالک]] [[پرچمدار]] آنان بود.<ref> المغازی، ج ۲، ص ۸۰۱؛ الطبقات، ج ۴، ص ۲۸۱؛ اسدالغابه، ج‌‌۴، ص ۱۵۶.</ref>مطابق گزارش واقدی در [[غزوه حنین]] نیز آنان همچون فتح مکه دو [[پرچم]] داشتند که یکی را [[نُعیم‌‌ بن مسعود اشجعی]] و دیگری را [[معقل‌‌ بن سنان]] حمل می‌‌کرد.<ref>المغازی، ج ۲، ص ۸۲۰؛ ج ۳، ص ۸۹۶.</ref>برخی منابع، شمار ایشان را در این نبرد ۱۰۰۰ تن می‌‌دانند.<ref>الدرالمنثور، ج ۳، ص ۲۲۵.</ref> اشجعی‌ها در [[غزوه تبوک]] (سال‌‌نهم) نیز شرکت داشتند<ref> المغازی، ج ۳، ص ۹۹۰.</ref>.<ref>[[سید محمود سامانی|سامانی، سید محمود]]، [[بنی اشجع (مقاله)|مقاله «بنی اشجع»]]، [[ دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۶.</ref>
+اشجعی‌ها در [[غزوه]] [[خیبر]] (سال هفتم) به پرچمداری [[عوف بن مالک اشجعی]]<ref>تاریخ المدینه، ج ۳، ص ۸۶۸.</ref> شرکت داشتند و یک تن از آنان در آن [[نبرد]] به شهادت ‌‌رسید <ref> المغازی، ج ۲، ص ۷۰۰.</ref> در سال هشتم که [[پیامبر]]{{صل}} [[قبایل]] پیرامون [[مدینه]] را برای شرکت در [[فتح مکه]] فرا خواند اشجعی‌ها با [[اجابت]] [[دعوت]] آن [[حضرت]]، به استعداد ۳۰۰ نفر<ref>المغازی، ج ۲، ص ۸۲۰.</ref> حضور یافتند. در این [[غزوه]] نیز [[عوف بن مالک]] [[پرچمدار]] آنان بود.<ref> المغازی، ج ۲، ص ۸۰۱؛ الطبقات، ج ۴، ص ۲۸۱؛ اسدالغابه، ج‌‌۴، ص ۱۵۶.</ref>مطابق گزارش واقدی در [[غزوه حنین]] نیز آنان همچون فتح مکه دو [[پرچم]] داشتند که یکی را [[نُعیم‌‌ بن مسعود اشجعی]] و دیگری را [[معقل‌‌ بن سنان]] حمل می‌‌کرد.<ref>المغازی، ج ۲، ص ۸۲۰؛ ج ۳، ص ۸۹۶.</ref>برخی منابع، شمار ایشان را در این نبرد ۱۰۰۰ تن می‌‌دانند.<ref>الدرالمنثور، ج ۳، ص ۲۲۵.</ref> اشجعی‌ها در [[غزوه تبوک]] (سال‌‌نهم) نیز شرکت داشتند<ref> المغازی، ج ۳، ص ۹۹۰.</ref><ref>[[سید محمود سامانی|سامانی، سید محمود]]، [[بنی اشجع (مقاله)|مقاله «بنی اشجع»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۶.</ref>
 گزارش‌هایی از [[اسلام آوردن]] برخی اشجعی‌ها در سال‌های اول ق. حکایت دارد.
@@ خط ۳۷: / خط ۳۷: @@
 [[ابومنهال بقیله اکبر اشجعی]] که [[شاعری]] سوارکار و بزرگ [[قوم]] خود بود، در [[نبرد]] احد پیامبر را [[یاری]] کرد و [[فرمانده]] سوارکاران [[اشجع]] بود.<ref>الاصابه، ج۱، ص۴۵۰.</ref>
-[[ابوجعد اشجعی]] از قراء<ref>الطبقات، ابن سعد، ج۶، ص۲۳۲؛ الثقات، ج۴، ص۲۳۵.</ref> به شمار می‌رفت و زنی به نام غفیره از این قبیله را [[اهل]] [[فضل]] و کمال دانسته‌اند.<ref>اکمال الکمال، ج۷، ص۲۹.</ref>.<ref>[[سید محمود سامانی|سامانی، سید محمود]]، [[بنی اشجع (مقاله)|مقاله «بنی اشجع»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴، ص:۲۸۴.</ref>
+[[ابوجعد اشجعی]] از قراء<ref>الطبقات، ابن سعد، ج۶، ص۲۳۲؛ الثقات، ج۴، ص۲۳۵.</ref> به شمار می‌رفت و زنی به نام غفیره از این قبیله را [[اهل]] [[فضل]] و کمال دانسته‌اند.<ref>اکمال الکمال، ج۷، ص۲۹.</ref><ref>[[سید محمود سامانی|سامانی، سید محمود]]، [[بنی اشجع (مقاله)|مقاله «بنی اشجع»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴، ص:۲۸۴.</ref>
 ==پس از پیامبر{{صل}}==
-در جریان [[مرتد]] شدن برخی قبایل و [[سرپیچی]] از [[حکومت]] [[ابوبکر]]، [[عامه]] اشجعیان از [[اسلام]] بازگشتند؛<ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۴۷۵؛ تاریخ دمشق، ج ۲، ص ۵۳؛ معجم‌‌ قبائل العرب، ج ۱، ص ۲۹.</ref> ولی پس از آن دوباره به اسلام گرویدند و با گسترش [[فتوحات]]، برخی از آنان به [[شام]] <ref>الطبقات، ابن خیاط، ص ۹۵؛ الطبقات، ابن سعد، ج ۴، ص‌‌۲۸۱.</ref> و برخی به [[کوفه]] [[مهاجرت]] کرده، در آنجا ساکن شدند. [[خلیفة بن خیاط]] نام تعدادی از آنان را بر شمرده است.<ref>الطبقات، ابن خیاط، ص ۹۵، ۹۶، ۲۱۹ ـ ۲۲۰.</ref> در [[قیام]] [[مردم]] بر ضدّ [[عثمان]] در [[سال ۳۵ هجری]]، اشجعی‌ها نیز نقش داشتند، از این رو در قیام [[حرّه]] (سال‌‌۶۱‌‌هجری)، [[مسلم ‌‌بن عقبه]] [[فرمانده]] [[یزید]]، [[معقل بن سنان اشجعی]] را که بر [[مهاجران]] مدینه [[ریاست]] داشت گردن زد.<ref>النسب، ص ۲۵۱؛ الطبقات، ابن خیاط، ص ۹۶؛ الاشتقاق، ص‌‌۲۷۶.</ref> در [[توطئه]] [[خوارج]]، [[شبیب‌‌ بن بَجره اشجعی]] با [[همدستی]] [[ابن ملجم مرادی]]، در به [[شهادت]] رساندن [[امیرمؤمنان]]، [[امام‌‌ علی]]{{ع}}، همراه بود<ref> انساب الاشراف، ص ۴۹۱؛ تاریخ طبری، ج ۴، ص ۱۱۱؛ المناقب، ص ۳۸۲؛ اعلام الوری، ج ۱، ص ۲۰۱.</ref>.<ref>[[سید محمود سامانی|سامانی، سید محمود]]، [[بنی اشجع (مقاله)|مقاله «بنی اشجع»]]، [[ دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۶.</ref>.
+در جریان [[مرتد]] شدن برخی قبایل و [[سرپیچی]] از [[حکومت]] [[ابوبکر]]، [[عامه]] اشجعیان از [[اسلام]] بازگشتند؛<ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۴۷۵؛ تاریخ دمشق، ج ۲، ص ۵۳؛ معجم‌‌ قبائل العرب، ج ۱، ص ۲۹.</ref> ولی پس از آن دوباره به اسلام گرویدند و با گسترش [[فتوحات]]، برخی از آنان به [[شام]] <ref>الطبقات، ابن خیاط، ص ۹۵؛ الطبقات، ابن سعد، ج ۴، ص‌‌۲۸۱.</ref> و برخی به [[کوفه]] [[مهاجرت]] کرده، در آنجا ساکن شدند. [[خلیفة بن خیاط]] نام تعدادی از آنان را بر شمرده است.<ref>الطبقات، ابن خیاط، ص ۹۵، ۹۶، ۲۱۹ ـ ۲۲۰.</ref> در [[قیام]] [[مردم]] بر ضدّ [[عثمان]] در [[سال ۳۵ هجری]]، اشجعی‌ها نیز نقش داشتند، از این رو در قیام [[حرّه]] (سال‌‌۶۱‌‌هجری)، [[مسلم ‌‌بن عقبه]] [[فرمانده]] [[یزید]]، [[معقل بن سنان اشجعی]] را که بر [[مهاجران]] مدینه [[ریاست]] داشت گردن زد.<ref>النسب، ص ۲۵۱؛ الطبقات، ابن خیاط، ص ۹۶؛ الاشتقاق، ص‌‌۲۷۶.</ref> در [[توطئه]] [[خوارج]]، [[شبیب‌‌ بن بَجره اشجعی]] با [[همدستی]] [[ابن ملجم مرادی]]، در به [[شهادت]] رساندن [[امیرمؤمنان]]، [[امام‌‌ علی]]{{ع}}، همراه بود<ref> انساب الاشراف، ص ۴۹۱؛ تاریخ طبری، ج ۴، ص ۱۱۱؛ المناقب، ص ۳۸۲؛ اعلام الوری، ج ۱، ص ۲۰۱.</ref><ref>[[سید محمود سامانی|سامانی، سید محمود]]، [[بنی اشجع (مقاله)|مقاله «بنی اشجع»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۶.</ref>.
 == منابع ==
 {{منابع}}
-* [[پرونده:000057.jpg|22px]] [[سید محمود سامانی|سامانی، سید محمود]]، [[بنی اشجع (مقاله)|مقاله «بنی اشجع»]]، [[ دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)|''' دائرة المعارف قرآن کریم ج۶''']]
+* [[پرونده:000057.jpg|22px]] [[سید محمود سامانی|سامانی، سید محمود]]، [[بنی اشجع (مقاله)|مقاله «بنی اشجع»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)|''' دائرة المعارف قرآن کریم ج۶''']]
-*[[پرونده:54567.jpg|22px]] [[سید محمود سامانی|سامانی، سید محمود]]، [[بنی اشجع (مقاله)|مقاله «بنی اشجع»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|'''دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴''']]
+* [[پرونده:54567.jpg|22px]] [[سید محمود سامانی|سامانی، سید محمود]]، [[بنی اشجع (مقاله)|مقاله «بنی اشجع»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|'''دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴''']]
 {{پایان منابع}}