پرش به محتوا

بنی‌غطفان: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
خط ۲۰: خط ۲۰:
در منابع از نبردهای رَقَم، <ref>الکامل، ج۱، ص۶۴۲؛ جمهرة انساب العرب، ص۲۸۴-۲۸۶.</ref> طُوالَه<ref>معجم البلدان، ج۴، ص۴۵.</ref> و سده (میان بنی‌سده و [[بنی‌عامر بن صعصعه]] از غطفان)، <ref>معجم البلدان، ج۴، ص۳۳۱؛ معجم قبائل العرب، ج۳، ص۸۸۸.</ref> داحِس و غَبراء (میان زیرشاخه‌های غطفانی بنی‌عبس و بنی‌ذَبیان)<ref>السیرة النبویه، ج‌۱، ص۲۸۶؛ الکامل، ج۱، ص۵۶۶؛ الاصابه، ج۱، ص۴۱۷.</ref> و نبرد [[فجار]] (میان قریش و [[کنانه]] با [[بنی‌عامر]] از [[قیس عیلان]])<ref>مروج الذهب، ج۲، ص۲۶۸-۲۶۹؛ الکامل، ج۱، ص۵۸۸-۵۹۰.</ref> به عنوان مهم‌ترین نبردهای [[عصر جاهلی]] غطفانیان یاد شده است.
در منابع از نبردهای رَقَم، <ref>الکامل، ج۱، ص۶۴۲؛ جمهرة انساب العرب، ص۲۸۴-۲۸۶.</ref> طُوالَه<ref>معجم البلدان، ج۴، ص۴۵.</ref> و سده (میان بنی‌سده و [[بنی‌عامر بن صعصعه]] از غطفان)، <ref>معجم البلدان، ج۴، ص۳۳۱؛ معجم قبائل العرب، ج۳، ص۸۸۸.</ref> داحِس و غَبراء (میان زیرشاخه‌های غطفانی بنی‌عبس و بنی‌ذَبیان)<ref>السیرة النبویه، ج‌۱، ص۲۸۶؛ الکامل، ج۱، ص۵۶۶؛ الاصابه، ج۱، ص۴۱۷.</ref> و نبرد [[فجار]] (میان قریش و [[کنانه]] با [[بنی‌عامر]] از [[قیس عیلان]])<ref>مروج الذهب، ج۲، ص۲۶۸-۲۶۹؛ الکامل، ج۱، ص۵۸۸-۵۹۰.</ref> به عنوان مهم‌ترین نبردهای [[عصر جاهلی]] غطفانیان یاد شده است.


[[بنی‌غطفان]] در [[دوران جاهلیت]] [[بت]] عزّی<ref>تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۲۵۵.</ref> را در "نخله شامیه" در مسیر [[یمن]] به [[مکه]])<ref>معجم ما استعجم، ج۴، ص۱۳۰۴.</ref> می‌پرستیدند.<ref>جمهرة انساب العرب، ص۴۹۱.</ref> آنان برای این [[بت]] پرستشگاهی ساخته و بر آن [[نگهبانی]] گمارده بودند و همانند [[کعبه]] برای [[تقرب]] به آن [[قربانی]] و گرد آن [[طواف]] می‌نمودند.<ref>الاصنام، ص۱۸-۱۹؛ معجم قبائل العرب، ج۳، ص۸۸۸-۸۸۹.</ref> پس از [[فتح مکه]] [[خالد بن ولید]] به [[دستور پیامبر]]{{صل}} مأمور نابودی این بت شد.<ref>المغازی، ج۳، ص۸۷۳.</ref> به گزارش کلبی، [[غطفان]] همراه قبایلی چون [[قضاعه]] و لخم، بتی به نام اقیصر در مشارف [[شام]] داشت و آن را می‌پرستید<ref>الاصنام، ص۳۸.</ref>.<ref>[[زینب ابراهیمی |ابراهیمی، زینب]]، [[بنی‌غطفان (مقاله)|مقاله «بنی‌غطفان»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴، ص:۴۷۸-۴۷۹.</ref>
[[بنی‌غطفان]] در [[دوران جاهلیت]] [[بت]] عزّی<ref>تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۲۵۵.</ref> را در "نخله شامیه" در مسیر [[یمن]] به [[مکه]])<ref>معجم ما استعجم، ج۴، ص۱۳۰۴.</ref> می‌پرستیدند.<ref>جمهرة انساب العرب، ص۴۹۱.</ref> آنان برای این [[بت]] پرستشگاهی ساخته و بر آن [[نگهبانی]] گمارده بودند و همانند [[کعبه]] برای [[تقرب]] به آن [[قربانی]] و گرد آن [[طواف]] می‌نمودند.<ref>الاصنام، ص۱۸-۱۹؛ معجم قبائل العرب، ج۳، ص۸۸۸-۸۸۹.</ref> پس از [[فتح مکه]] [[خالد بن ولید]] به [[دستور پیامبر]]{{صل}} مأمور نابودی این بت شد.<ref>المغازی، ج۳، ص۸۷۳.</ref> به گزارش کلبی، [[غطفان]] همراه قبایلی چون [[قضاعه]] و لخم، بتی به نام اقیصر در مشارف [[شام]] داشت و آن را می‌پرستید<ref>الاصنام، ص۳۸.</ref><ref>[[زینب ابراهیمی |ابراهیمی، زینب]]، [[بنی‌غطفان (مقاله)|مقاله «بنی‌غطفان»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴، ص:۴۷۸-۴۷۹.</ref>


==بنی‌غطفان و [[پیامبر]]==
==بنی‌غطفان و [[پیامبر]]==
خط ۴۳: خط ۴۳:
با وجود تحرکات [[سیاسی]] و [[نظامی]] گسترده غطفانیان بر ضد مسلمانان و اسلام‌آوردن بیشتر آنها پس از [[فتح مکه]]، <ref>نک: الطبقات، ج۱، ص۲۲۵-۲۳۰؛ عیون الاثر، ج۲، ص۳۲۱-۳۲۲.</ref> افراد و گروه‌هایی از تیره‌های این [[قبیله]] پیش از [[فتح مکّه]] و [[فراگیر شدن اسلام]] در سراسر شبه [[جزیره عربستان]]، به [[اسلام]] گرویدند.
با وجود تحرکات [[سیاسی]] و [[نظامی]] گسترده غطفانیان بر ضد مسلمانان و اسلام‌آوردن بیشتر آنها پس از [[فتح مکه]]، <ref>نک: الطبقات، ج۱، ص۲۲۵-۲۳۰؛ عیون الاثر، ج۲، ص۳۲۱-۳۲۲.</ref> افراد و گروه‌هایی از تیره‌های این [[قبیله]] پیش از [[فتح مکّه]] و [[فراگیر شدن اسلام]] در سراسر شبه [[جزیره عربستان]]، به [[اسلام]] گرویدند.


منابع از انعقاد [[پیمان]] عدم تعرض ۱۰۰<ref>الطبقات، ج۱، ص۲۳۳؛ البدایة و النهایه، ج۵، ص۹۱.</ref> یا ۷۰۰ تن از [[بنی‌اشجع]]، یکی از شاخه‌های اصلی غطفان ساکن نزدیک مکه، به [[سرپرستی]] [[مسعود بن رخیله]] با پیامبر{{صل}} به سال پنجم گزارش داده‌اند که به نزدیکی مدینه در [[شعب]] سلع کوچ کردند.<ref>الطبقات، ج۱، ص۲۳۳؛ تاریخ المدینه، ج۱، ص۲۶۷؛ البدایة و النهایه، ج۵، ص۹۱.</ref> نیز [[حُسیل بن نُویره]]، <ref>المغازی، ج۲، ص۷۲۷؛ الطبقات، ج۴، ص۲۱۰.</ref> [[عوف بن مالک]] و برخی دیگر از بنی‌اشجع در [[فتح خیبر]]<ref>الطبقات، ج۴، ص۲۱۰-۲۱۱.</ref> با پیامبر [[همراهی]] نمودند که یک تن از آنها در این [[نبرد]] به [[شهادت]] رسید.<ref>المغازی، ج۲، ص۷۰۰.</ref> در [[فتح مکه]] نیز ۳۰۰ تن از اشجعی‌ها زیر [[پرچم]] [[نُعیم بن مسعود]] و [[معقل بن سنان]] به [[فرمان]] و [[دعوت پیامبر]] با [[مسلمانان]] همراه شدند.<ref>المغازی، ج۲، ص۸۲۰؛ امتاع الاسماع، ج۷، ص۱۶۹.</ref> پس از [[فتح مکّه]] تا سال دهم [[ق]]. تیره‌های گوناگون از [[غطفان]] در [[حضور]] [[پیامبر]]{{صل}} [[اسلام]] آوردند.<ref>الطبقات، ج۱، ص۲۲۵-۲۳۰.</ref> در [[غزوه تبوک]] (۹ق.) [[نعیم بن مسعود]] گردآوری نیرو از [[قبیله اشجع]] را عهده‌دار شد<ref>المغازی، ج۳، ص۹۹۰.</ref>.<ref>[[زینب ابراهیمی |ابراهیمی، زینب]]، [[بنی‌غطفان (مقاله)|مقاله «بنی‌غطفان»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴، ص:۴۷۹-۴۸۲.</ref>
منابع از انعقاد [[پیمان]] عدم تعرض ۱۰۰<ref>الطبقات، ج۱، ص۲۳۳؛ البدایة و النهایه، ج۵، ص۹۱.</ref> یا ۷۰۰ تن از [[بنی‌اشجع]]، یکی از شاخه‌های اصلی غطفان ساکن نزدیک مکه، به [[سرپرستی]] [[مسعود بن رخیله]] با پیامبر{{صل}} به سال پنجم گزارش داده‌اند که به نزدیکی مدینه در [[شعب]] سلع کوچ کردند.<ref>الطبقات، ج۱، ص۲۳۳؛ تاریخ المدینه، ج۱، ص۲۶۷؛ البدایة و النهایه، ج۵، ص۹۱.</ref> نیز [[حُسیل بن نُویره]]، <ref>المغازی، ج۲، ص۷۲۷؛ الطبقات، ج۴، ص۲۱۰.</ref> [[عوف بن مالک]] و برخی دیگر از بنی‌اشجع در [[فتح خیبر]]<ref>الطبقات، ج۴، ص۲۱۰-۲۱۱.</ref> با پیامبر [[همراهی]] نمودند که یک تن از آنها در این [[نبرد]] به [[شهادت]] رسید.<ref>المغازی، ج۲، ص۷۰۰.</ref> در [[فتح مکه]] نیز ۳۰۰ تن از اشجعی‌ها زیر [[پرچم]] [[نُعیم بن مسعود]] و [[معقل بن سنان]] به [[فرمان]] و [[دعوت پیامبر]] با [[مسلمانان]] همراه شدند.<ref>المغازی، ج۲، ص۸۲۰؛ امتاع الاسماع، ج۷، ص۱۶۹.</ref> پس از [[فتح مکّه]] تا سال دهم [[ق]]. تیره‌های گوناگون از [[غطفان]] در [[حضور]] [[پیامبر]]{{صل}} [[اسلام]] آوردند.<ref>الطبقات، ج۱، ص۲۲۵-۲۳۰.</ref> در [[غزوه تبوک]] (۹ق.) [[نعیم بن مسعود]] گردآوری نیرو از [[قبیله اشجع]] را عهده‌دار شد<ref>المغازی، ج۳، ص۹۹۰.</ref><ref>[[زینب ابراهیمی |ابراهیمی، زینب]]، [[بنی‌غطفان (مقاله)|مقاله «بنی‌غطفان»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴، ص:۴۷۹-۴۸۲.</ref>


==بنی‌غطفان پس از [[رحلت پیامبر]]==
==بنی‌غطفان پس از [[رحلت پیامبر]]==
خط ۵۴: خط ۵۴:
در نبرد [[صفّین]] تیره‌های غطفانی ساکن [[عراق]] در [[سپاه امام علی]]{{ع}} حضوری چشمگیر داشتند.<ref>وقعة صفین، ص۲۶۰.</ref> برخی از بنی‌فزاره و بنی‌عبس چون [[عبدالله بن معتمّ]] همراه یازده تن از غطفانیان پس از [[قطعی]] شدن [[نبرد امام]] با [[شامیان]]، به سوی [[معاویه]] گریختند.<ref>وقعة صفین، ص۹۴-۹۸.</ref>
در نبرد [[صفّین]] تیره‌های غطفانی ساکن [[عراق]] در [[سپاه امام علی]]{{ع}} حضوری چشمگیر داشتند.<ref>وقعة صفین، ص۲۶۰.</ref> برخی از بنی‌فزاره و بنی‌عبس چون [[عبدالله بن معتمّ]] همراه یازده تن از غطفانیان پس از [[قطعی]] شدن [[نبرد امام]] با [[شامیان]]، به سوی [[معاویه]] گریختند.<ref>وقعة صفین، ص۹۴-۹۸.</ref>


در رخداد [[حرّه]] [[مسلم بن عقبه]]، [[فرمانده]] [[یزید بن معاویه]]، [[معقل بن سنان اشجعی]] از بزرگان بنی‌اشجع<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۴۸۷.</ref> را به سبب حضور اشجعیان در قیام بر ضد عثمان، به [[سال ۳۵ ق]]. گردن زد<ref>الاخبار الطوال، ص۲۶۵-۲۶۶؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۴۸۷-۴۸۸؛ الاصابه، ج۶، ص۱۴۳.</ref>.<ref>[[زینب ابراهیمی |ابراهیمی، زینب]]، [[بنی‌غطفان (مقاله)|مقاله «بنی‌غطفان»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴، ص:۴۸۲-۴۸۳.</ref>
در رخداد [[حرّه]] [[مسلم بن عقبه]]، [[فرمانده]] [[یزید بن معاویه]]، [[معقل بن سنان اشجعی]] از بزرگان بنی‌اشجع<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۴۸۷.</ref> را به سبب حضور اشجعیان در قیام بر ضد عثمان، به [[سال ۳۵ ق]]. گردن زد<ref>الاخبار الطوال، ص۲۶۵-۲۶۶؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۴۸۷-۴۸۸؛ الاصابه، ج۶، ص۱۴۳.</ref><ref>[[زینب ابراهیمی |ابراهیمی، زینب]]، [[بنی‌غطفان (مقاله)|مقاله «بنی‌غطفان»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴، ص:۴۸۲-۴۸۳.</ref>


==شخصیت‌های [[غطفان]]==
==شخصیت‌های [[غطفان]]==
خط ۶۱: خط ۶۱:
از شخصیت‌های [[اسلامی]] [[بنی‌غطفان]] می‌توان به [[نعیم بن مسعود اشجعی]]<ref>الاستیعاب، ج۴، ص۱۵۰۸؛ الاصابه، ج۶، ص۳۶۳.</ref> از [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} <ref>المغازی، ج۲، ص۴۸۰-۴۸۶؛ اسد الغابه، ج۴، ص۵۷۲.</ref> و در شمار [[یاران امام علی]]{{ع}} اشاره کرد که در [[نبرد جمل]] [[شهید]] شد.<ref>اسد الغابه، ج۴، ص۵۷۲.</ref> [[عیینة بن حصن فزاری]] از [[مؤلفة قلوبهم]]<ref>اسد الغابه، ج۴، ص۳۱.</ref> و در شمار [[مرتدان]]<ref>تاریخ ابن‌خلدون، ج۲، ص۴۹۷-۴۹۸.</ref> بود. [[شبیب بن بجره اشجعی]] از [[خوارج کوفه]] بود که با [[عبدالرحمن بن ملجم]] در به [[شهادت]] رساندن [[امام علی]]{{ع}} همراه شد.<ref>انساب الاشراف، ج۲، ص۴۹۱؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۱۴۴؛ مقاتل الطالبیین، ص۴۶.</ref> [[مرثد]] پسر "[[کناز بن حصین]]" معروف به [[ابومرثد غنوی]]، از [[طایفه]] [[غنی بن اعصر]] و [[صحابی رسول خدا]]{{صل}} بود که در [[نبرد]] [[بدر]] و [[احد]] [[حضور]] داشت و در رخداد [[رجیع]] به شهادت رسید.<ref>الاستیعاب، ج۳، ص۱۳۸۳؛ الاصابه، ج۶، ص۵۵-۵۶.</ref>
از شخصیت‌های [[اسلامی]] [[بنی‌غطفان]] می‌توان به [[نعیم بن مسعود اشجعی]]<ref>الاستیعاب، ج۴، ص۱۵۰۸؛ الاصابه، ج۶، ص۳۶۳.</ref> از [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} <ref>المغازی، ج۲، ص۴۸۰-۴۸۶؛ اسد الغابه، ج۴، ص۵۷۲.</ref> و در شمار [[یاران امام علی]]{{ع}} اشاره کرد که در [[نبرد جمل]] [[شهید]] شد.<ref>اسد الغابه، ج۴، ص۵۷۲.</ref> [[عیینة بن حصن فزاری]] از [[مؤلفة قلوبهم]]<ref>اسد الغابه، ج۴، ص۳۱.</ref> و در شمار [[مرتدان]]<ref>تاریخ ابن‌خلدون، ج۲، ص۴۹۷-۴۹۸.</ref> بود. [[شبیب بن بجره اشجعی]] از [[خوارج کوفه]] بود که با [[عبدالرحمن بن ملجم]] در به [[شهادت]] رساندن [[امام علی]]{{ع}} همراه شد.<ref>انساب الاشراف، ج۲، ص۴۹۱؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۱۴۴؛ مقاتل الطالبیین، ص۴۶.</ref> [[مرثد]] پسر "[[کناز بن حصین]]" معروف به [[ابومرثد غنوی]]، از [[طایفه]] [[غنی بن اعصر]] و [[صحابی رسول خدا]]{{صل}} بود که در [[نبرد]] [[بدر]] و [[احد]] [[حضور]] داشت و در رخداد [[رجیع]] به شهادت رسید.<ref>الاستیعاب، ج۳، ص۱۳۸۳؛ الاصابه، ج۶، ص۵۵-۵۶.</ref>


همچنین در دوره‌های بعد از افرادی چون [[ابوالبِلاد یحیی بن سلیمان]] و [[تَمیم بن مسیح]] از [[اصحاب امام علی]]{{ع}} و [[رِبعی بن خِراش]] از [[عابدان]] [[کوفه]] و [[ابوسیدان عبید بن طفیل]] به عنوان [[محدثان]] و شخصیت‌های غطفانی نام برده‌اند<ref>الانساب، ج۱۰، ص۵۹.</ref>.<ref>[[زینب ابراهیمی |ابراهیمی، زینب]]، [[بنی‌غطفان (مقاله)|مقاله «بنی‌غطفان»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴، ص:۴۸۳-۴۸۴.</ref>
همچنین در دوره‌های بعد از افرادی چون [[ابوالبِلاد یحیی بن سلیمان]] و [[تَمیم بن مسیح]] از [[اصحاب امام علی]]{{ع}} و [[رِبعی بن خِراش]] از [[عابدان]] [[کوفه]] و [[ابوسیدان عبید بن طفیل]] به عنوان [[محدثان]] و شخصیت‌های غطفانی نام برده‌اند<ref>الانساب، ج۱۰، ص۵۹.</ref><ref>[[زینب ابراهیمی |ابراهیمی، زینب]]، [[بنی‌غطفان (مقاله)|مقاله «بنی‌غطفان»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴، ص:۴۸۳-۴۸۴.</ref>


== جستارهای وابسته ==
== جستارهای وابسته ==
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش