بنی‌مطلب: تفاوت میان نسخه‌ها

==مقدمه==

'''بنی‌مُطَّلِب''' تیره‌ای از [[قریش]] و از [[هم‌پیمانان]] [[بنی‌هاشم]] بودند، که نسب‌شان به مطلب بن [[عبدمناف]] می‌رسید. [[خاندان]] [[بنی‌مطلب]] از بزرگان [[مکه]] و ساکن پیرامون بیت‌‌الله الحرام بودند. بنی‌مطلب در [[دوران جاهلیت]]، با [[قبایل]] دیگر برای به دست گرفتن [[مناصب]] مکه در [[ستیز]] بودند و موفق به کسب مناصب سقایت و رفادت شدند و در برخی از پیمان‌های دوران جاهلیت مثل [[پیمان]] مطیبین، پیمان لَعْقة الدم و... نیز حضور داشتند.

مطلبیان به سبب هم‌پیمانی و [[خویشاوندی]] با بنی‌هاشم، در [[حمایت از پیامبر]]{{صل}} همراه [[ابوطالب]] بودند و در [[محاصره]] بنی‌هاشم در [[شعب ابی‌طالب]] (هفتم تا دهم [[بعثت]]) با آنها [[همراهی]] نمودند و علاوه بر آن در برخی از [[غزوات]] و [[سرایا]] [[پیامبر]] را همراهی کردند. از بنی‌مطلب افرادی در حرمین شریفین صاحب مناصب [[قضاوت]] و [[حکومت]] بودند<ref>[[منصور رمضان‌خانی|رمضان‌خانی، منصور ]]، [[بنی‌مطلب (مقاله)|مقاله «بنی‌مطلب»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴، ص:۵۵۷.</ref>.

بر پایه گزارشی، مطلب فرزند بزرگ عبدمناف بود<ref>المعارف، ص۶۰۴؛ المنمق، ص۴۴؛ الطبقات، ج۱، ص۶۶.</ref>؛ اما بعضی‌ هاشم را بزرگ‌تر دانسته‌اند.<ref>السیرة النبویه، ج۱، ص۱۳۷؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۱۲.</ref> قریش مطلب را به سبب [[کرم]] و جودش "[[فیض]]"<ref>السیرة النبویه، ج۱، ص۱۳۷؛ الطبقات، ج۱، ص۶۶.</ref> می‌خواندند و از این‌رو که همچون‌ هاشم زیبارو و [[نورانی]] بود، به هر دو "بدران" می‌گفتند.<ref>انساب الاشراف، ج۱، ص۶۸؛ الکامل، ج۲، ص۱۷.</ref> با رحلت‌ هاشم، [[مناصب]] سقایت (آب‌رسانی به [[حاجیان]]) و رفادت ([[پذیرایی]] از حاجیان) به مطلب سپرده شد.<ref>السیرة النبویه، ج۱، ص۱۴۲؛ الطبقات، ج۱، ص۶۶.</ref> مطلب در روزگار‌ [[هاشم]] عامل ایجاد [[پیمان]] [[تجارت]] با یمنی‌ها بود که در گسترش بازرگانی نقشی مؤثر داشت.<ref>المحبر، ص۱۶۳؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۱۲-۱۳؛ انساب الاشراف، ج۱،ص۶۶.</ref>درگذشت وی را در ردمان [[یمن]] دانسته‌اند<ref>السیرة النبویه، ج۱، ص۱۳۹؛ المحبر، ص۱۶۳.</ref>.<ref>[[منصور رمضان‌خانی|رمضان‌خانی، منصور ]]، [[بنی‌مطلب (مقاله)|مقاله «بنی‌مطلب»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴، ص:۵۵۷-۵۵۸.</ref>

بنی‌مطلب همراه دیگر [[خاندان]] [[قریش]] در [[نصب حجرالاسود]] (پنج سال [[پیش از بعثت]]) که پس از بازسازی [[کعبه]] انجام شد، شرکت داشتند.<ref>دلائل النبوه، ج۲، ص۳۱-۳۲؛ البدایة و النهایه، ج۲، ص۲۸۷.</ref> مطلبیان همراه با تیره‌های قریش از [[اهل]] حُمس شمرده شده‌اند. از [[آداب]] حمسی‌ها، خرید نکردن در موسم [[حج]]، طبخ نکردن غذای روغنی، وارد نشدن به خانه‌های [[مکه]]، ناخن نگرفتن، و [[اصلاح]] نکردن مو بود<ref>المحبر، ص۱۷۸؛ تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۲۵۶؛ المعارف، ص۶۱۶.</ref>.<ref>[[منصور رمضان‌خانی|رمضان‌خانی، منصور ]]، [[بنی‌مطلب (مقاله)|مقاله «بنی‌مطلب»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴، ص:۵۵۸.</ref>

نیز از احکام ویژه بنی‌مطلب، [[حرمت]] [[صدقه]] بر آنها همانند بنی‌هاشم است.<ref>المغازی، ج۲، ص۶۹۶؛ تاریخ المدینه، ج۲، ص۶۴۴؛ الاستیعاب، ج۳، ص۱۲۷۲، ۱۲۹۹.</ref> [[فقیهان]] [[شافعی]] به این [[حکم]] تصریح کرده‌اند.<ref>الام، ج۲، ص۸۸؛ مختصر المزنی، ص۱۵۹.</ref> شافعی با [[استدلال]] به [[آیه]] {{متن قرآن|وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَمَا أَنْزَلْنَا عَلَى عَبْدِنَا يَوْمَ الْفُرْقَانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ}}<ref>«و اگر به خداوند و به آنچه بر بنده خویش، روز بازشناخت درستی از نادرستی (در جنگ بدر)، روز رویارویی آن دو گروه (مسلمان و مشرک) فرو فرستادیم ایمان دارید بدانید که آنچه غنیمت گرفته‌اید از هرچه باشد یک پنجم آن از آن خداوند و فرستاده او و خویشاوند (وی) و یتیمان و بینوایان و ماندگان در راه (از خاندان او) است و خداوند بر هر کاری تواناست» سوره انفال، آیه ۴۱.</ref> پرداخت سهم [[ذی القربی]] را افزون بر [[بنی‌هاشم]] برای [[بنی‌مطلب]] نیز جایز دانسته است.<ref>الام، ج۴، ص۱۵۴؛ الرساله، ص۶۸؛ مختصر المزنی، ص۱۵۰.</ref> در [[منابع شیعه]] نیز اعطاء سهمی از [[خمس]] به بنی‌مطلب جایز شمرده شده است.<ref>الخلاف، ج۴، ص۱۵۱؛ مختلف الشیعه، ج۳، ص۳۲۹.</ref> اما نظر مشهور [[فقیهان]] [[شیعه]] آن است که بنی‌مطلب مستحق خمس نیستند و پرداخت [[زکات]] به آنها [[مباح]] است.<ref>جواهر الکلام، ج۱۶، ص۱۰۴-۱۰۷؛ الحدائق، ج۱۲، ص۳۸۲؛ مختلف الشیعه، ج۳، ص۳۲۹.</ref>البته [[شیخ مفید]] و [[ابن جنید]] به [[مشارکت]] بنی‌مطلب با بنی‌هاشم در خمس [[باور]] دارند.<ref>مختلف الشیعه، ج۳، ص۳۲۹؛ جواهر الکلام، ج۱۶، ص۱۰۷؛ فتاوی ابن الجنید، ص۱۰۵.</ref> بر پایه برخی [[احادیث]]، استفاده از [[اموال]] و [[موقوفات]] و [[صدقات]] به [[ارث]] رسیده از [[معصومین]]{{ع}} برای مطلبیان نیز کنار بنی‌هاشم تصریح شده است<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۳۸؛ لوامع صاحبقرانی، ج۵، ص۵۴۳.</ref>.<ref>[[منصور رمضان‌خانی|رمضان‌خانی، منصور ]]، [[بنی‌مطلب (مقاله)|مقاله «بنی‌مطلب»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴، ص:۵۵۸-۵۶۰.</ref>

از [[ارتباط]] مطلبیان با [[امام علی]]{{ع}} خبری در دست نیست، جز گزارشی که از حضور برخی از آنها همانند [[مسطح]] در [[نبرد صفین]] حکایت دارد.<ref>الاستیعاب، ج۴، ص۱۴۷۲-۱۴۷۳.</ref>کسانی از مطلبیان مانند [[طلحة بن رکانه]]،<ref>الاصابه، ج۳، ص۴۲۸؛ التمهید، ج۲۱، ص۴۶۳.</ref> [[حکیم بن [[عبدالله بن قیس]]،<ref>تقریب التهذیب، ج۱، ص۲۳۶؛ تهذیب التهذیب، ج۲، ص۳۹۰.</ref>[[حکم بن صلت بن مخرمه]]،<ref>اسد الغابه، ج۱، ص۵۱۳؛ الاصابه، ج۲، ص۹۰.</ref> [[حکیم بن محمد]]<ref>تهذیب الکمال، ج۷، ص۲۸، ۲۱۵، ۵۳۳.</ref>و [[محمد بن قیس بن مخرمه]] [[راوی حدیث]] بودند.<ref>تقریب التهذیب، ج۲، ص۱۲۶؛ تهذیب التهذیب، ج۹، ص۳۶۶.</ref>از [[شاعران]] آنها می‌توان به [[عبدالله بن حصین بن حارث بن مطلب]] اشاره کرد<ref>الطبقات، ج۳، ص۳۸-۳۹؛ الاصابه، ج۴، ص۵۴.</ref>.<ref>[[منصور رمضان‌خانی|رمضان‌خانی، منصور ]]، [[بنی‌مطلب (مقاله)|مقاله «بنی‌مطلب»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴، ص:۵۶۰-۵۶۱.</ref>

[[عبدالعزیز بن مطلب]] نیز در [[حکومت]] [[منصور عباسی]] قضاوت مدینه را برعهده داشت.<ref>انساب الاشراف، ج۱۰، ص۲۲۸.</ref>[[محمد بن ادریس شافعی]] [[رئیس]] [[مذهب شافعی]]<ref>الثقات، ج۹، ص۳۰؛ تاریخ الاسلام، ج۱۴، ص۳۰۴.</ref> و [[محمد بن اسحق بن یسار مطلبی]] از نخستین سیره‌نگاران نیز از [[موالی]] مطلبیان بود<ref>الطبقات، ج۷، ص۲۳۳؛ تاریخ الاسلام، ج۹، ص۵۸۸؛ شذرات الذهب، ج۱، ص۱۸.</ref>.<ref>[[منصور رمضان‌خانی|رمضان‌خانی، منصور ]]، [[بنی‌مطلب (مقاله)|مقاله «بنی‌مطلب»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴، ص:۵۶۱.</ref>

* [[پرونده:000057.jpg|22px]] [[منصور رمضان‌خانی|رمضان‌خانی، منصور ]]، [[بنی‌مطلب (مقاله)|مقاله «بنی‌مطلب»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|'''دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴''']]