خطبه ۱۶۴ نهج البلاغه
مقدمه
چنان که از شأن ورود خطبه دانسته میشود مقصود اصلی از آن نصیحت عثمان و هشدار دادن مؤدبانه و دلسوزانه برای جلوگیری از خلافکاریهای دستگاه او بوده است و از سه بخش تشکیل یافته است:
- بخش اوّل، خطاب به شخص عثمان است؛ خطاب یک ناصح مشفق به شخصی که او را بر لب پرتگاه میبیند. در این بخش امام(ع) روی آگاهیهای عثمان به احکام اسلام و سوابق او در خدمت پیامبر(ص) تکیه کرده تا او را از انحراف و اشتباه باز دارد.
- در بخش دوّم، امام(ع) یک بحث جامع و کلّی درباره پیشوایان عادل و ظالم و ویژگیهای هر یک بیان فرموده که میتواند سرمشقی برای هر زمان و هر مکان باشد و سپس به عثمان هشدار میدهد که بازیچه دست اطرافیان خود و امثال مروان نشود.
- در بخش سوّم، پاسخی از عثمان نقل شده که امام(ع) بعد از شنیدن آن پاسخ راهکار خروج و نجات از وضع موجود را به او ارائه میفرماید؛ ولی افسوس که این نصایح در وی مؤثر واقع نشد و حوادث تلخ و دردناک و خشونت باری به دنبال آن رخ داد[۱].
