حیا در فقه اسلامی

مقدمه

حیا عبارت است از حالت و خویی نفسانی در انسان که مانع ارتکاب اعمال زشت می‏‌شود. مقابل آن، بی‏شرمی قرار دارد.

حیا از اخلاق پسندیده، بلکه در روایات، رأس مکارم اخلاق که خداوند پیامبران خود را بدان آراسته، بر شمرده شده است^[۱]، و در روایتی از معصوم (ع) آمده است: «حیا و ایمان با هم‌اند، چنانچه یکی رخت بربندد، دیگری نیز به تبع آن می‏‌رود» و در روایتی دیگر از امام صادق (ع) آمده است: «کسی که حیا ندارد ایمان ندارد»^[۲].

تحصیل فضائل اخلاقی از جمله حیا، مستحب است^[۳].

ارتکاب اعمالی که موجب از بین رفتن حیا در میان برادران دینی نسبت به یکدیگر می‏‌شود، مکروه است^[۴].

حیا نمی‌‏تواند عذر شرعی برای ترک واجب یا فعل حرام باشد^[۵]؛ چنان که نمی‌‏تواند برای باقی ماندن بر جهل به وظایف شرعی و ترک پرسش عذر به شمار آید^[۶].

به نیازمندی که به جهت حیا از گرفتن زکات خودداری می‏‌کند، جایز، بلکه مستحب است به ظاهر تحت عنوان هدیه و در واقع به قصد زکات، زکات بدهند^[۷].^[۸]

منابع

هاشمی شاهرودی، سید محمود، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت

پانویس

↑ الکافی (کلینی)، ج۲، ص۵۵ ـ ۵۶.
↑ الکافی (کلینی)، ج۲، ص۱۰۶.
↑ وسائل الشیعة، ج۱۲، ص۱۶۶ و ج۱۵، ص۱۹۸
↑ وسائل الشیعة، ج۱۲، ص۱۴۵ ـ ۱۴۶
↑ التنقیح (الإجتهاد و التقلید)، ص ۲۵۷؛ توضیح المسائل مراجع، ج۱، ص۲۳۰
↑ وسائل الشیعة، ج۱۲، ص۱۶۹
↑ جواهر الکلام، ج۱۵، ص۳۲۴ ـ ۳۲۵.
↑ هاشمی شاهرودی، سید محمود، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۳، ص۳۸۷-۳۸۸.

[1] الکافی (کلینی)، ج۲، ص۵۵ ـ ۵۶.

[2] الکافی (کلینی)، ج۲، ص۱۰۶.

[3] وسائل الشیعة، ج۱۲، ص۱۶۶ و ج۱۵، ص۱۹۸

[4] وسائل الشیعة، ج۱۲، ص۱۴۵ ـ ۱۴۶

[5] التنقیح (الإجتهاد و التقلید)، ص ۲۵۷؛ توضیح المسائل مراجع، ج۱، ص۲۳۰

[6] وسائل الشیعة، ج۱۲، ص۱۶۹

[7] جواهر الکلام، ج۱۵، ص۳۲۴ ـ ۳۲۵.

[8] هاشمی شاهرودی، سید محمود، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۳، ص۳۸۷-۳۸۸.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]