←اشعریان و نقش آنان در تحولات فرهنگی سدههای نخست اسلامی
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۸۲: | خط ۸۲: | ||
اما مالک بن عامر اشعری و فرزندانش بر خلاف [[ابوموسی]]، گرایشی [[شیعی]] داشتند چندان که مالک بن عامر، جد و بزرگ این [[خاندان]]، همراه علی{{ع}} در [[نبرد صفین]] شرکت کرد و علیه «[[قاسطین]]» [[مبارزه]] نمود<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک (تاریخ الطبری)، ج۴، ص۴۹۹.</ref>. این شاخه از بنی اشعر، بنا بر دلایلی، در اواخر [[قرن اول هجری]] به [[قم]] وارد شدند. ورود آنان به قم، [[نفوذ]] و [[گسترش اسلام]] و [[عقاید]] شیعی را باعث شد. اینان چندی پس از درآمدن به قم [[تشیع]] خود را آشکار کردند و به [[تبلیغ]] آن اهتمام ورزیدند. از میان اینان [[عالمان]] و [[فقیهان]] و [[محدثان]] و [[متکلمان]] بزرگی برخاستند که نامدارترین آنان تا پایان دورۀ [[امامت]] و [[آغاز غیبت کبری]] کمو بیش با [[امامان]] عصر خود [[ارتباط]] داشتند و از آنان [[حدیث]] نقل میکردند و گاه برخی از آنها [[نمایندگی]] [[امام عصر]] خود را در قم رسماً بر عهده داشتند و از این راهها یاریهای فراوان به امامان{{ع}} و [[فکر]] و [[فرهنگ شیعی]] کردند، [[خاصه]] که اشعریان [[نفوذ]] و [[قدرت]] خود را در جاهای دیگر نیز گسترانیدند<ref> اشعری قمی، تاریخ قم، ص۲۶۳، ۲۷۹.</ref>. | اما مالک بن عامر اشعری و فرزندانش بر خلاف [[ابوموسی]]، گرایشی [[شیعی]] داشتند چندان که مالک بن عامر، جد و بزرگ این [[خاندان]]، همراه علی{{ع}} در [[نبرد صفین]] شرکت کرد و علیه «[[قاسطین]]» [[مبارزه]] نمود<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک (تاریخ الطبری)، ج۴، ص۴۹۹.</ref>. این شاخه از بنی اشعر، بنا بر دلایلی، در اواخر [[قرن اول هجری]] به [[قم]] وارد شدند. ورود آنان به قم، [[نفوذ]] و [[گسترش اسلام]] و [[عقاید]] شیعی را باعث شد. اینان چندی پس از درآمدن به قم [[تشیع]] خود را آشکار کردند و به [[تبلیغ]] آن اهتمام ورزیدند. از میان اینان [[عالمان]] و [[فقیهان]] و [[محدثان]] و [[متکلمان]] بزرگی برخاستند که نامدارترین آنان تا پایان دورۀ [[امامت]] و [[آغاز غیبت کبری]] کمو بیش با [[امامان]] عصر خود [[ارتباط]] داشتند و از آنان [[حدیث]] نقل میکردند و گاه برخی از آنها [[نمایندگی]] [[امام عصر]] خود را در قم رسماً بر عهده داشتند و از این راهها یاریهای فراوان به امامان{{ع}} و [[فکر]] و [[فرهنگ شیعی]] کردند، [[خاصه]] که اشعریان [[نفوذ]] و [[قدرت]] خود را در جاهای دیگر نیز گسترانیدند<ref> اشعری قمی، تاریخ قم، ص۲۶۳، ۲۷۹.</ref>. | ||
از [[امامان شیعه]] هم سخنان ستایشآمیزی در مورد اشعریان قم و به ویژه تنی چند از آنان نقل شده است<ref> نک: مثلاً نجاشی، رجال، ص۹۱، ۱۷۴، جم؛ کشی، معرفة الرجال، ص۶۲۳-۶۲۵، جم؛ علامۀ حلی، رجال، ص۱۵، ۷۵.</ref>. اشعریان [[قم]] به لحاظ [[اعتقادی]] و [[کلامی]] هم از [[منزلت]] خاصی در [[سیر]] [[تفکر شیعی]] امامی برخوردارند. از شاخصترین [[عقاید]] آنان، حساسیت خاص در مورد [[غلو]] و [[غلات]] است<ref>نک: قهپایی، مجمع الرجال، ج۱، ص۱۳۸.</ref>. ظاهراً به همین دلیل است که اشعریان قم را «سنتگرا» خواندهاند<ref>نک: دانشنامه، ج ۹، ص۱۲۲۴.</ref>. البته اندیشۀ معتدلانۀ «قمیون»، مورد [[انتقاد]] برخی از نامداران [[شیعی]] از جمله [[شیخ مفید]] بوده است<ref>شیخ مفید،تصحیح الاعتقاد، ج۵، ص۱۳۵-۱۳۶.</ref>.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مقاله «اشعریان»، حسن یوسفی اشکوری.</ref>.<ref>علی محمّد حیدر سرلک و مهدی مهریزی، مقاله "اشعریان و تأسیس نخستین دولتشهر شیعه"، فصلنامه علمی شیعه شناسی؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر سید کاظم موسوی بجنوردی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، 1372؛ اصغر منتظر القائم و قاسم خردمندی؛ مقاله "نقش سیاسی اجتماعی قبیله اشعر در ابتدای گسترش اسلام"، نشریه پژوهش های تاریخی ایران و اسلام، بهار و تابستان 1388، شماره 4؛ حسین فقیهی، مقاله "آغاز تشیع در قم2"، فرهنگ کوثر، سال 1388، شماره 77 | از [[امامان شیعه]] هم سخنان ستایشآمیزی در مورد اشعریان قم و به ویژه تنی چند از آنان نقل شده است<ref> نک: مثلاً نجاشی، رجال، ص۹۱، ۱۷۴، جم؛ کشی، معرفة الرجال، ص۶۲۳-۶۲۵، جم؛ علامۀ حلی، رجال، ص۱۵، ۷۵.</ref>. اشعریان [[قم]] به لحاظ [[اعتقادی]] و [[کلامی]] هم از [[منزلت]] خاصی در [[سیر]] [[تفکر شیعی]] امامی برخوردارند. از شاخصترین [[عقاید]] آنان، حساسیت خاص در مورد [[غلو]] و [[غلات]] است<ref>نک: قهپایی، مجمع الرجال، ج۱، ص۱۳۸.</ref>. ظاهراً به همین دلیل است که اشعریان قم را «سنتگرا» خواندهاند<ref>نک: دانشنامه، ج ۹، ص۱۲۲۴.</ref>. البته اندیشۀ معتدلانۀ «قمیون»، مورد [[انتقاد]] برخی از نامداران [[شیعی]] از جمله [[شیخ مفید]] بوده است<ref>شیخ مفید،تصحیح الاعتقاد، ج۵، ص۱۳۵-۱۳۶.</ref>.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مقاله «اشعریان»، حسن یوسفی اشکوری.</ref>.<ref>علی محمّد حیدر سرلک و مهدی مهریزی، مقاله "اشعریان و تأسیس نخستین دولتشهر شیعه"، فصلنامه علمی شیعه شناسی؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر سید کاظم موسوی بجنوردی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، 1372؛ اصغر منتظر القائم و قاسم خردمندی؛ مقاله "نقش سیاسی اجتماعی قبیله اشعر در ابتدای گسترش اسلام"، نشریه پژوهش های تاریخی ایران و اسلام، بهار و تابستان 1388، شماره 4؛ حسین فقیهی، مقاله "آغاز تشیع در قم2"، فرهنگ کوثر، سال 1388، شماره 77.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||