صحیفه مدینه: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[صحیفه مدینه در حدیث]] - [[صحیفه مدینه در معارف و سیره نبوی]]| پرسش مرتبط  = }}

== مقدمه ==

پس از [[هجرت]] و استقرار [[مسلمانان]] در [[مدینه]]، دو موضوع [[معیشت]] و زیست [[مهاجران]] و نیز هم‌زیستی گروه‌های مختلف برای [[انجام وظیفه]] [گسترش [[دین جدید]]]، [[حضرت محمد]] {{صل}} را برآن داشت که به [[نگارش]] [[صحیفه]] یا [[عهدنامه]] و اساسنامه‌ای بپردازد. این اساسنامه از یک سو داخلی و برای گروه [[مؤمنان]] و مسلمانان به ویژه در امور [[جنگ]] و جرایم بود و از سوی دیگر عهدنامه‌ای تقریباً شبه‌جنگی میان [[رسول خدا]] و [[یهودیان]]<ref>محمدعابد جابری، عقل سیاسی در اسلام، ترجمه عبدالرضا سواری، ص۱۴۵-۱۵۰.</ref>.

در صحیفه مدینه<ref>برای مراجعه به متن اصلی، ر. ک: علی الاحمد المیانجی، مکاتیب الرسول (تهران، مؤسسة الدار الحدیث الثقافیة، ۱۴۱۹ق)، ج۳، ص۶-۵۶؛ غلامحسین زرگری‌نژاد، تاریخ صدر اسلام، ص۳۴۴-۳۴۸؛ سید عبدالعزیز سالم، التاریخ السیاسی و الحضاری للدولة العربیة، ص۹۷-۱۰۰؛ محمد حمیدالله، نامه‌ها و پیمان‌های سیاسی حضرت محمد {{صل}} و اسناد صدر اسلام، ترجمه محمد حسینی (تهران، سروش، ۱۳۷۴)، ص۱۰۰-۱۱۱.</ref> از نظر [[سیاسی]]، نکات قابل توجهی ذکر شده است، که به طور کلی اصول [[سیاست داخلی]] و خارجی [[دولت نبوی]] را نشان می‌دهد.

لؤی صافی اصول [[پیمان مدینه]] را در شش اصل می‌داند<ref>لوی صافی، العقیده و السیاسه، معالم نظریه عامه للدوله الاسلامیه، ص۱۰۲-۱۰۶.</ref>: ۱. [[امّت اسلامی]] شکل گرفته، یک [[جامعه باز]] سیاسی برای همه کسانی است که [[التزام]] به اصول و ارزش‌های آن دارند؛ ۲. [[ظهور]] امّت اسلامی در مدینه، منجر به [[پست]] شمردن ارزش‌های سیاسی رابطه قبیله‌ای، بدون این که آن را ملغا اعلام کند، گردید؛ ۳. وجود نوعی [[تسامح]] [[دینی]]، به این معنا که هر [[قوم]] (حتی [[دین یهود]]) در [[پیروی]] از [[احکام دین]] خود، بر آن [[دین]] باقی بمانند؛ ۴. [[رفتار اجتماعی]] و سیاسی در [[نظام]] جدید می‌بایست مطابق با ارزش‌های کلی و اصول معیاری باشد. مانند [[قسط]] و خیر و همه نیز در برابر آن یکسانند؛ ۵. صحیفه مدینه، [[مرجعیت]] [[برتر]] در [[نظام اسلامی]] را به [[حکم]] [[وحی الهی]] می‌دهد، که در [[نصوص قرآن]] [[کریم]] یا حکم رسول خدا {{صل}} آمده باشد؛ ۶. در [[صحیفه]]، شماری از [[حقوق]] [[سیاسی]] برای افراد [[جامعه سیاسی]] (چه [[مسلمانان]] و چه غیرمسلمانان)، همچون [[حق]] [[مظلوم]] و [[یاری]] او و [[آزادی عقیده]]، نام برده شده است.

در [[قانون اساسی]] [[مدینه]]، نکته‌ای اساسی وجود دارد و آن شکل‌گیری مفهوم «[[امت اسلامی]]» است که بر پایه اشتراک در مقصد و جهت و [[پیروی از امام]] یعنی [[رهبر]] و [[پیشوا]] است و به عبارتی خاستگاهی [[اعتقادی]] و [[توحیدی]] داشت.<ref>[[محسن ابوالفتحی|ابوالفتحی، محسن]]، [[توزیع قدرت در دولت نبوی (مقاله)|مقاله «توزیع قدرت در دولت نبوی»]]، [[سیره سیاسی پیامبر اعظم (کتاب)|سیره سیاسی پیامبر اعظم]] ص ۳۰۲.</ref>

== منابع ==

# [[پرونده:1100627.jpg|22px]] [[محسن ابوالفتحی|ابوالفتحی، محسن]]، [[توزیع قدرت در دولت نبوی (مقاله)|مقاله «توزیع قدرت در دولت نبوی»]]، [[سیره سیاسی پیامبر اعظم (کتاب)|'''سیره سیاسی پیامبر اعظم''']]

== پانویس ==