نظم عادلانه: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[نظم عادلانه در حدیث]] - [[نظم عادلانه در کلام اسلامی]] - [[نظم عادلانه در فقه سیاسی]]| پرسش مرتبط  = سیره اجتماعی معصومان (پرسش)}}

در [[اندیشه سیاسی اسلام]]، نوع نگرش به هستی و در صدر [[خلقت]] بودن [[خداوند]]، حکایت از یک [[نظم]] پیشینی<ref>a priori..</ref> و [[عقلی]] دارد. در این خوانش، نوعی «تعین»، «تشکل» و «تفهم» از پیش تعریف شده، وجود دارد. دستی از قبل هستی را شکل و نظم بخشیده و آن را با هدفی مشخص [[آفریده]] است. [[وحی]]، نظم و [[نظام جامعه]] را ترسیم کرده و [[پیامبران الهی]] [[جامعه مطلوب]] را به [[بشر]] اعلام کرده‌اند، جامعه‌ای که در آن با [[عدالت]] و [[آزادی]]، مسیر [[سعادت]] و تعالی [[جامعه انسانی]] ترسیم می‌شود.

در نگاهی اجمالی، بر اساس [[هستی‌شناسی]] [[قرآنی]]، خدامحور است. به تعبیر «توشیهیکو ایزوتسو»<ref>Toshihiko Izutsu..</ref> در کتاب «خدا و [[انسان]] در قرآن»:

این جهان دارای مشیتی حکیمانه است که [[نظام هستی]] را بر پایه عدالت، [[رحمت]] و خیر بنا نهاده است و نگرشی تک‌سویه را رسم می‌کند که از خداوند بر آمده و به سوی او روی دارد.

بر اساس [[جهان‌بینی]] و هستی‌شناسی [[دینی]]، جهان در حال تکامل و به سوی [[کمال مطلق]] در حرکت است و انسان در این تکامل و حرکت، مسیر [[جاودانه]] پیش روی دارد و آن [[رسیدن به کمال]] نهایی است که [[خداوند بزرگ]] باشد؛ لذا در [[قرآن کریم]] می‌فرماید: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الْإِنْسَانُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَى رَبِّكَ كَدْحًا فَمُلَاقِيهِ}}<ref>«ای انسان! بی‌گمان تو به سوی پروردگارت سخت کوشنده‌ای، پس به لقای او خواهی رسید» سوره انشقاق، آیه ۶.</ref>.

در [[منطق قرآن کریم]]، [[تکوین]] و [[تشریع]] با هم منطبق و در راستای یک امرند؛ لذا نظمی که در هستی جریان می‌یابد از آنجاکه از کانون عدالت بر می‌آید، عادلانه خواهد بود. در [[نظم]] [[تکوینی]] تأکید می‌گردد [[خورشید و ماه]]، گردشی [[منظم]] دارند: {{متن قرآن|الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ بِحُسْبَانٍ}}<ref>«خورشید و ماه دارای شمارگانند» سوره الرحمن، آیه ۵.</ref>.

پس بخشی از این [[نظم]] که مربوط به [[تدبیر]] [[امور سیاسی]]- [[اجتماعی]] انسان‌هاست، در [[عدالت]] [[تشریعی]] جلوه دارد، امری که نظام‌مندی و [[نظم جامعه]] را به شکلی عادلانه راهبری می‌کند؛ در این معنا، [[خداوند]]، [[انسان‌ها]] و [[جوامع انسانی]] را به عنوان موجوداتی که [[شایستگی]] دریافت کمال [[عقلی]] و [[معنوی]] را دارند، با دستورهایی سامان می‌دهد که عملی کردن آنها، [[جوامع]] را به سوی عدالت می‌بَرَد.<ref>[[سید کاظم سیدباقری|سیدباقری، سید کاظم]]، [[عدالت سیاسی در قرآن کریم (کتاب)|عدالت سیاسی در قرآن کریم]]، ص ۱۷۲.</ref>

* [[نظم عادلانه به عنوان یکی از مبانی خداشناختی عدالت سیاسی به چه معناست؟ (پرسش)]]

{{پایان مدخل‌ وابسته}}