ابومحمد رقی: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[ابومحمد رقی در معارف و سیره رضوی]]| پرسش مرتبط  = }}

== مقدمه ==

برخی ابومحمد رقی را به دلیل [[نقل روایت]] از [[امام رضا]] {{ع}} از [[راویان]] آن [[حضرت]] ذکر کرده‌اند<ref>الخرائج و الجرائح، ج۱، ص۳۶۰.</ref>. درباره وی و زیست‌نامه‌اش اطلاعی در دست نیست، اما از نسبت وی به [[رقه]]، شهری در کنار ساحل [[فرات]]<ref>الأنساب، سمعانی، ج۶، ص۱۶۵.</ref>، بر می‌آید که وی از آن دیار یا زیسته در آن بوده است. در منابع، چند فرد با این [[کنیه]] دیده می‌شوند و طبعاً مصداق دقیق آن را نمی‌توان به [[آسانی]] نشان داد. به همین سبب که این نام مصداق روشنی ندارد، هیچ یک از منابع رجالی، او را جزو [[اصحاب]] و راویان [[ائمه]] {{عم}} ذکر نکرده‌اند، با اینکه برابر داده راوندی در الخرائج، وی طی ملاقاتی با امام رضا {{ع}} روایتی از ایشان نقل می‌کند<ref>الخرائج و الجرائح، ج۱، ص۳۶۰.</ref> که در متون بعدی کم و بیش ذکر شده است<ref>بحار الأنوار، ج۴۹، ص۵۱؛ مسند الإمام الرضا {{ع}}، ج۱، ص۲۴۸- ۲۴۹.</ref>. البته پوشیده نیست که [[روایات]] ذکر شده در کتاب پیش گفته، به گونه‌ای حاکی از [[دانایی]] یا [[توانایی]] مافوق بشری [[امام]] و بیانگر [[اعجاز]] ایشان است و از این‌رو می‌تواند مایه [[تأمل]] ویژه باشد.

[[راوندی]] از [[ابومحمد مصری]]، به نقل از [[ابو محمد برقی]] (رقی در متون دیگر) آورده که روزی به [[حضور امام رضا]] {{ع}} رسید و پس از عرض [[سلام]]، آن حضرت رو به وی کرد و چیزی را به او گفت که برای او در آن [[زمان]] شگفت‌آور بود. امام در این [[ملاقات]] به او فرمود: اگر مؤمنی بر بلای [[الهی]] [[صبر]] کند، [[خداوند]] به او [[پاداش شهید]] خواهد داد. ابومحمد که در آن زمان هیچ بیماری‌ای نداشت، در درون خویش [[سخن امام]] را چندان مقبول نیافت، اما بعد از [[وداع]] با امام و رفتن به دیار خویش، دچار [[بیماری]] شد و پس از چند ماه از [[دنیا]] رفت<ref>الخرائج و الجرائح، ج۱، ص۳۶۰.</ref>. [[روایت]] دیگری مشابه آنچه ذکر شد، به نقل از ابومحمد [[کوفی]] موجود است که [[خصیبی]] در الهدایة الکبری آن را ذکر می‌کند. وی می‌نویسد: [[ابو محمد]] نزد [[امام]] به [[مدائن]] رفت و در این [[دیدار امام]] به او مطالب پیش گفته را فرمود. او که با [[شگفتی]] باسخن امام مواجه شده بود، پس از بازگشت، بعد از نوزده [[روز]] در [[کوفه]] از [[دنیا]] می‌رفت<ref>الهدایة الکبری، ص۲۸۷.</ref>. [[محمد بن جریر بن رستم طبری]] نیز در دلائل الامامة به همین مضمون روایتی ذکر کرده است<ref>دلائل الإمامة، ص۳۶۵؛ مدینة المعاجز، ج۷، ص۲۷- ۲۸.</ref>، اما تفاوت‌هایی میان [[روایت]] راوندی، خصیبی و [[طبری]] به چشم می‌خورد که ذکر آن خالی از فایده نیست:

# روایت الخرائج مرسل است، چون او از [[ابومحمد مصری]] از ابومحمد برقی (رقی) به ذکر آن از امام می‌پردازد، در حالی که خصیبی در [[الهدایة الکبری]] آن را از [[حسین بن محمد بن جمهور]] از پدرش از [[عبدالله بن مهران]] از [[ابومحمد حسن بن نصیر بصری]] از [[ابومحمد کوفی]] نقل می‌کند و [[دلائل الامامة]] نیز از [[ابوالحسین محمد بن هارون]] از پدرش از [[محمد بن ولید]] از [[ابو محمد کوفی]]<ref>الخرائج و الجرائج، ج۱، ص۳۶۰؛ الهدایة الکبری، ص۲۸۷؛ دلائل الإمامة، ص۳۶۵.</ref>.

# خصیبی [[زمان]] [[مرگ]] وی را نوزده روز بعد از [[بیماری]] می‌داند، ولی راوندی چند ماه. به هر حال، از گزارش‌های ذکر شده، می‌توان یکی بودن ابومحمد کوفی با ابومحمد رقی را محتمل دانست، چون اندکی دور از [[ذهن]] می‌نماید که دقیقاً یک واقعه برای دو نفر با [[کنیه]] مشترک رخ دهد. از سوی دیگر، بعید به نظر می‌رسد فردی چند ماه در بستر بیماری باشد، ولی نامی از وی در منابع ذکر نگردد، آن هم بیماری که [[امام رضا]] {{ع}} قبلاً درباره [[صبر]] به وی مطلبی گفته بود. [[گمان]] می‌رود روایت خصیبی به [[صحت]] نزدیک‌تر باشد، چنان که نام ابومحمد کوفی در منابع رجالی جزو [[اصحاب امام رضا]] {{ع}} ذکر شده است<ref>رجال الطوسی، ص۳۷۰؛ معجم رجال الحدیث، ج۲۳، ص۴۸.</ref> و وی را طبق مضمون روایتی که [[امام]] فرمود: «خداوند [[عبد]] [[مؤمن]] را به بلیه دچار نمی‌کند مگر اینکه وی [[صبر]] نماید» مؤمن و حسن می‌دانند <ref>مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۸ ص۴۴۷.</ref>. با اینکه نام‌های مختلفی با این [[کنیه]] وجود دارند، اما هیچ کدام به این فرد نزدیک نیستند<ref>أعیان الشیعة، ج۲، ص۴۲۸؛ منتهی المقال، ج۷، ص۲۴۸.</ref>. با این حال، تستری [[ابو محمد]] [[کوفی]] را با [[حسن بن طریف]] (ظریف) یکی می‌داند<ref>قاموس الرجال، ج۱۱، ص۵۰۲.</ref>، ولی با توجه به اینکه حسن ساکن [[بغداد]] و از [[اصحاب امام هادی]] {{ع}} بود<ref>رجال الطوسی، ص۳۸۵؛ خلاصة الأقوال، ص۱۰۷.</ref>، [[کلام]] او مقرون به [[صحت]] نمی‌نماید. بیش از این مطلبی درباره وی در منابع دیده نمی‌شود.<ref>منابع: أعیان الشیعة، سید محسن بن عبدالکریم امین عاملی (۱۳۷۱ق)، تحقیق: سید حسن امین، بیروت، دار التعارف، بی تا؛ الأنساب، عبد الکریم بن محمد معروف به سمعانی (۵۶۲ق)، تعلیق: عبدالله عمر بارودی، بیروت، دار الجنان، اول، ۱۴۰۸ق؛ بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، محمدباقر بن محمدتقی معروف به علامه مجلسی (۱۱۱۰ق)، تحقیق: جمعی از محققان، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق، الخرائج و الجرائح، سعید بن هبة الله معروف به قطب الدین راوندی (۵۷۳ق)، تحقیق زیر نظر: سید محمد باقر ابطحی، قم، مدرسة الإمام المهدی له، اول، ۱۴۰۹ق؛ خلاصة الأقوال فی معرفة الرجال، حسن بن یوسف معروف به علامه حلی (۷۲۶ق)، تحقیق: جواد قیومی اصفهانی، قم، نشر الفقاهة، اول، ۱۴۱۷ق؛ دلائل الإمامة، محمد بن جریر طبری آملی (قرن ۵ق)، تحقیق و نشر: مؤسسة البعثة، قم، اول، ۱۴۱۳ق؛ رجال الطوسی، محمد بن حسن معروف به شیخ طوسی (۴۶۰ق)، تحقیق: جواد قیومی اصفهانی، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، اول، ۱۴۱۵ق؛ قاموس الرجال، محمد تقی بن کاظم معروف به علامه تستری (۱۴۱۵ق)، تحقیق و نشر: مؤسسة النشر الإسلامی، قم، اول، ۱۴۲۴ق؛ مدینة معاجز الأئمة الإثنسی عشر و دلائل الحجج علی البشر، سیدهاشم بن سلیمان بحرانی (۱۱۰۷ق)، تحقیق: عبادالله تهرانی میانجی، قم، مؤسسة المعارف الإسلامیة، اول، ۱۴۱۵ق؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، علی بن محمد نمازی شاهرودی (۱۴۰۵ق)، تهران، شفق - حیدری، اول، ۱۴۱۵ق؛ مسند الإمام الرضا، عزیزالله بن محمد عطاردی قوچانی معاصر)، مشهد، کنگره جهانی امام رضا، اول، ۱۴۰۶ق؛ معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، سید ابوالقاسم بن علی اکبر موسوی خویی (۱۴۱۳ق)، قم، مرکز نشر الثقافة الإسلامیة، پنجم، ۱۴۱۳ق؛ منتهی المقال فی أحوال الرجال، محمد بن اسماعیل حائری مازندرانی (۱۲۱۶ق)، تحقیق و نشر: مؤسسة آل البیت علا لإحیاء التراث، قم، اول، ۱۴۱۶ق، الهدایة الکبری، حسین بن حمدان خصیبی (۳۳۴ق)، بیروت، مؤسسة البلاغ، چهارم، ۱۴۱۱ق.</ref><ref>[[مرضیه شریفی|شریفی، مرضیه]]، [[ابومحمد رقی - شریفی (مقاله)|مقاله «ابومحمد رقی»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۱ (کتاب)|دانشنامه امام رضا]] ص ۵۶۵.</ref>

== منابع ==

# [[پرونده: 1100514.jpg|22px]] [[مرضیه شریفی|شریفی، مرضیه]]، [[ابومحمد رقی (مقاله)|مقاله «ابومحمد رقی»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه امام رضا ج۱''']]

== پانویس ==