|
|
| (۱۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| | | #تغییر_مسیر [[اطاعت در حقوق اسلامی]] |
| <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخههای بحث '''[[اطاعت]]''' است. "'''[[اطاعت]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div>
| |
| <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[اطاعت در لغت]] - [[اطاعت در قرآن]] - [[اطاعت در اصول فقه]] - [[اطاعت در فقه اسلامی]] - [[حق اطاعت]] - [[اطاعت در معارف دعا و زیارات]] - [[اطاعت در معارف و سیره سجادی]] - [[اطاعت در معارف و سیره رضوی]]</div>
| |
| | |
| ==مقدمه==
| |
| ==[[حق اطاعت خدا]]==
| |
| ==[[حق اطاعت پیامبر]]==
| |
| ==[[حق اطاعت پیامبر خاتم]]==
| |
| ==[[حق اطاعت اهل بیت]]==
| |
| ==[[حق اطاعت اولی الامر]]==
| |
| ==[[حق اطاعت امام]]==
| |
| ==[[حق اطاعت اوصیای انبیا]]==
| |
| ==[[حق اطاعت ولی فقیه]]==
| |
| ==[[حق اطاعت حاکم]]==
| |
| | |
| ==[[حق اطاعت اهل بیت]]==
| |
| [[حق اطاعت اهل بیت]] مانند سایر حقوقشان، منشأ [[الهی]] دارد و مثل [[اطاعت از خدا]] و [[رسول]] [[واجب]] است<ref>{{عربی|"وجوب طاعة الإمام كوجوب طاعة النبي و وجوب طاعة الله تعالی"}}؛ علامه حلی، الألفین، ص۲۸.</ref> زیرا که [[اطاعت]] آنان در ردیف [[اطاعت الهی]] است. [[هدف]] از [[اطاعت]] آنها، [[اطاعت از خداوند]] است آنان [[مردم]] را به [[اطاعت از خدا]] [[دعوت]] میکنند نه به [[اطاعت]] از خود<ref>{{عربی|"طاعة الإمام هي عبارة عن أمتثال أوامر الله تعالی و نواه"}}؛ علامه حلی، الألفین، ص۵۳.</ref>؛ زیرا که [[خداوند]] است که مالک هستی است. مقتضای [[توحید در ربوبیت]] این است که فقط اوست که [[حق تصرف]] در این عالم را دارد، هیچ کس در این عالم [[حق تصرف]] در [[تکوین]] و [[تشریع]] بدون [[اذن خداوند]] ندارد؛ پس [[فرمان]]، [[فرمان]] اوست و [[اهل بیت]] نیز [[هادیان]] به سوی [[فرمان الهی]] هستند و اثر [[اطاعت از اهل بیت]]، [[سعادت دنیوی]] و [[اخروی]] خود ماست<ref>[[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|حقوق اهل بیت]]، ص۱۸۹- ۱۹۰.</ref>.
| |
| | |
| ==اهمیت و [[جایگاه]] [[اطاعت]]==
| |
| [[ولایت اهل بیت]] جز با [[اطاعت]] از آنان به دست نمیآید. [[ولایت]] بدون [[اطاعت]] تنها موجب [[تخفیف]] [[عذاب اخروی]] است نه موجب [[تقرب به خداوند]]. [[اهل بیت]]{{عم}} مکرر در سخنانشان به [[شیعیان]] و [[یاران]] توصیه میکردند که [[ولایت]] ما با [[اطاعت]] همراه است تنها به [[ولایت]] ما [[امیدوار]] نباشید بلکه [[اهل]] عمل نیز باشید.
| |
| | |
| در واقع تجلی [[محبت]] و [[ولایت]] جز در عمل نیست، [[محبت]] واقعی آن است که به عمل درآید نه فقط به [[قلب]] و لسان باشد هم چنان که [[ایمان]] نیز به عمل قوت میگیرد و این که [[انسان]] بگوید [[ولایت اهل بیت]] را قبول دارم لکن در عمل با آنان [[مخالفت]] کند این به هیچ وجه سازگار با [[ولایت]] آنها نیست.
| |
| | |
| [[جابر]] از [[امام باقر]]{{ع}} [[نقل]] میکند که [[امام]] فرمودند: [[شیعه]] کسی است که دارای [[تقوای الهی]] و [[مطیع]] [[فرمان الهی]] باشد بعد فرمود: "هر کسی [[فرمان خدا]] را برد او ولی و [[دوست]] ما است و هر کس [[نافرمانی خدا]] را نماید او [[دشمن]] ما است و کسی به [[ولایت]] و [[دوستی]] ما نرسد جز به عمل و [[پاکدامنی]]"<ref>{{متن حدیث|مَنْ كَانَ لِلَّهِ مُطِيعاً فَهُوَ لَنَا وَلِيٌّ وَ مَنْ كَانَ لِلَّهِ عَاصِياً فَهُوَ لَنَا عَدُوٌّ وَ مَا تُنَالُ وَلَايَتُنَا إِلَّا بِالْعَمَلِ وَ الْوَرَعِ}}؛ الکافی، ج۲، ص۷۵.</ref><ref>[[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|حقوق اهل بیت]]، ص۱۹۰- ۱۹۱.</ref>.
| |
| | |
| ==[[حق]] [[اطاعت]] در [[قرآن کریم]]==
| |
| [[قرآن]] درباره [[اطاعت از خدا]] و [[پیامبر]] که نتیجۀ آن [[پیروزی]] و رسیدن به [[سعادت دنیا]] و [[آخرت]] است، میفرماید: {{متن قرآن|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا}}<ref>«و هر که از خداوند و فرستاده او فرمان برد بیگمان به رستگاری سترگی رسیده است» سوره احزاب، آیه ۷۱.</ref>.
| |
| | |
| [[قرآن کریم]] [[اطاعت از پیامبر]] را [[اطاعت از خدا]] میداند و این [[آیه]] [[دلیل]] [[برتری]] [[پیامبر]] است {{متن قرآن|مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ...}}<ref>«هر که از پیامبر فرمانبرداری کند بیگمان از خداوند فرمان برده است» سوره نساء، آیه ۸۰.</ref>. [[قرآن کریم]] نتیجه [[اطاعت از پیامبر]] را باعث [[نزول]] [[رحمت]]: {{متن قرآن|وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ}} <ref>«و از پیامبر فرمان برید باشد که بر شما بخشایش آورند» سوره نور، آیه ۵۶.</ref> و [[مصاحبت]] با [[پیامبران]] و [[صدیقین]] و [[شهیدان]] و [[صالحان]] میداند{{متن قرآن|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}}<ref> «و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹.</ref> و در آخر سبب ورود به [[بهشت]] و عدم [[اطاعت از خدا]] و [[پیامبر]] را علت دچار شدن به [[عذاب]] دردناک میداند{{متن قرآن|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَمَنْ يَتَوَلَّ يُعَذِّبْهُ عَذَابًا أَلِيمًا}}<ref> «و هر کس از خداوند و پیامبرش فرمانبرداری کند او را به بوستانهایی درمیآورد که از بن آنها جویبارها روان است و هر کس روی برتابد او را عذابی دردناک خواهد کرد» سوره فتح، آیه ۱۷.</ref>.
| |
| | |
| [[قرآن کریم]] [[اطاعت از اهل بیت]] را در ردیف [[اطاعت خداوند]] و رسولش قرار میدهد و میفرماید: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید و اگر به خداوند و روز بازپسین ایمان دارید، چون در چیزی با هم به ستیز برخاستید آن را به خداوند و پیامبر بازبرید که این بهتر و بازگشت آن نیکوتر است» سوره نساء، آیه ۵۹.</ref> این که در این آیۀ کریمه [[اطاعت اولی الامر]] در ردیف [[اطاعت خدا]] و [[رسول]] قرار داده شده، نشانگر [[عظمت]] و اهمیت [[حق اطاعت]] آنان است. طبق [[روایات]] بسیاری از [[شیعه]] و برخی از [[روایات اهل سنت]] منظور از [[اولی الامر]] در این [[آیه]]، [[اهل بیت]] هستند.
| |
| | |
| [[جابر بن عبدالله انصاری]] که تا پایان [[عمر]] مورد [[عنایت]] و [[احترام]] [[اهل بیت]] بوده میگوید: "هنگامی که [[خدای عزوجل]] [[آیه شریفه]]: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید و اگر به خداوند و روز بازپسین ایمان دارید، چون در چیزی با هم به ستیز برخاستید آن را به خداوند و پیامبر بازبرید که این بهتر و بازگشت آن نیکوتر است» سوره نساء، آیه ۵۹.</ref> را بر پیامبرش [[محمد]] نازل کرد من گفتم: ای [[فرستاده خدا]]، ما [[خدا]] و [[پیامبر]] را شناختیم، اولوالامری که [[خدا]] طاعتشان را به [[طاعت]] تو مقرون نموده کیانند؟[[حضرت]] فرمود: [[جابر]]! [[جانشینان]] من و [[پیشوایان]] [[مسلمانان]] پس از من هستند؛ اول آنان [[علی بن ابی طالب]] سپس [[حسن]] و [[حسین]] آنگاه [[علی بن الحسین]] و بعد [[محمد بن علی]] که در [[تورات]] معروف به [[باقر]] است و تو او را [[درک]] میکنی، هرگاه زیارتش کردی [[سلام]] مرا به او برسان سپس [[صادق]] [[جعفر بن محمد]] و بعد از او [[موسی بن جعفر]] و پس از او [[علی بن موسی]] آنگاه [[محمد بن علی]] سپس [[علی بن محمد]] سپس [[حسن بن علی]] آنگاه هم نام و هم [[کنیه]] من [[حجت خدا در زمین]] و باقی مانده او در میان بندگانش [[فرزند]] [[حسن بن علی]] خواهد بود، همان که [[خدای متعال]]، [[مشرق]] و [[مغرب زمین]] را به دست او بگشاید و همان که از دیده [[شیعیان]] و دوستانش پنهان خواهد شد و در آن زمان جز آنکه [[خدا]] دلش را برای [[ایمان]] [[خالص]] کرده، کسی در [[اعتقاد به امامت]] او پابرجا و [[استوار]] نخواهد ماند"<ref>ابن شهرآشوب، مناقب، ج۱، ص۲۸۲.</ref><ref>[[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|حقوق اهل بیت]]، ص۱۹۱- ۱۹۳.</ref>.
| |
| | |
| ==[[حق]] [[اطاعت]] در [[روایات]]==
| |
| [[ابوحمزه]] گوید: "از [[امام باقر]]{{ع}} پرسیدم: [[حق امام]] بر [[مردم]] چیست؟ فرمود: [[حق]] او بر آنها اینست که سخنش را بشنوند و اطاعتش کنند"<ref>الکافی، ج۱، ص۴۰۵.</ref>.
| |
| | |
| در روایتی دیگر آمده: "[[رضایت خداوند]] در [[اطاعت از امام]] است البته کسی میتواند از او [[اطاعت]] کند که او را بشناسد"<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} قَالَ:... رِضَا الرَّحْمَنِ الطَّاعَةُ لِلْإِمَامِ بَعْدَ مَعْرِفَتِهِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ...}} الکافی، ج۲، ص۱۹.</ref>.
| |
| | |
| [[امام علی]]{{ع}} از [[رسول اکرم]] [[نقل]] میکنند که فرمودند: "[[امامان]] از [[فرزندان]] من هستند پس کسی که [[اطاعت]] آنان کند محققاً [[اطاعت خدا]] نموده و کسی که [[نافرمانی]] آنان کند [[نافرمانی خدا]] نموده، هم ایشان رشتۀ محکم و وسیلهای به سوی [[خداوند]] [[جلیل]] هستند"<ref>{{متن حدیث| الْأَئِمَّةُ مِنْ وُلْدِ الْحُسَيْنِ{{ع}} مَنْ أَطَاعَهُمْ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ وَ مَنْ عَصَاهُمْ فَقَدْ عَصَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ هُمُ الْعُرْوَةُ الْوُثْقَى وَ هُمُ الْوَسِيلَةُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ}}؛ عیون أخبارالرضا{{ع}}، ج۲، ص۵۸.</ref>.
| |
| | |
| [[امام حسین]]{{ع}} میفرماید: "به [[خدا]] [[سوگند]]، [[خداوند]] هیچ چیزی نیافریده مگر آنکه به او [[فرمان]] داده که از ما [[اطاعت]] کند"<ref>{{متن حدیث|...وَ اللَّهِ مَا خَلَقَ اللَّهُ شَيْئاً إِلَّا وَ قَدْ أَمَرَهُ بِالطَّاعَةِ لَنَا...}}؛ ابن شهرآشوب، المناقب، ج۴، ص۵۱.</ref>. این [[احادیث]] و [[احادیث]] بیشمار دیگری که دلالت بر [[ولایت]] مطلقۀ [[اهل بیت]] میکند همه و همه حاکی از آن است که [[ولایت]] آنها، [[اطاعت]] هستی از ایشان است به حدی این [[اطاعت]] مهم است که [[پیامبر]] فرمودند: "در عالم أظلة [[پیامبری]] هیچ [[پیامبری]] تکمیل نشد مگر اینکه [[ولایت]] من و [[ولایت]] [[اهل]] بیتم بر او عرضه شد و تمثال آنها برای آن [[پیامبر]] مجسم شد واقرار به [[طاعت]] و [[ولایت]] آنها نمودند"<ref>{{متن حدیث|مَا تَكَامَلَتِ النُّبُوَّةُ لِنَبِيٍّ فِي الْأَظِلَّةِ حَتَّى عُرِضَتْ عَلَيْهِ وَلَايَتِي وَ وَلَايَةُ أَهْلِ بَيْتِي وَ مَثُلُوا لَهُ فَأَقَرُّوا بِطَاعَتِهِمْ وَ وَلَايَتِهِمْ}}؛بصائرالدرجات، ج۱، ص۷۳ .</ref>. کامل شدن [[نبوت انبیا]]{{عم}} به آن است.
| |
| | |
| [[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: "از [[شیعیان]] ما نیست کسی که با زبانش اظهار [[دوستی]] و [[تشیع]] کند و در [[اعمال]] و آثارمان با ما [[مخالفت]] ورزد ولیکن [[شیعه]] ما کسی است که با زبان و قلبش با ما موافق و پیرو [[سنت]] ما باشد و مطابق [[اعمال]] ما [[رفتار]] کند آنان [[شیعیان]] ([[راستین]]) ما هستند"<ref>ابن ادریس حلی، مستطرفات السرائر، ج۳، ص۶۳۹؛ طبرسی، مشکاة الأنوار، ص۷۱.</ref><ref>[[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|حقوق اهل بیت]]، ص۱۹۳- ۱۹۴.</ref>.
| |
| | |
| == جستارهای وابسته ==
| |
| {{مدخل وابسته}}
| |
| * [[اتباع]]
| |
| * [[اتباع حق]]
| |
| * [[اراده اطاعت]]
| |
| * [[استثقال اطاعت]]
| |
| * [[استحقاق ثواب]]
| |
| * [[استحقاق مدح]]
| |
| * [[امتثال]]
| |
| * [[انقیاد]]
| |
| * [[اوامر و نواهی]]
| |
| * [[آیه اطاعت]]
| |
| * [[بیعت اطاعت]]
| |
| * [[تأسی]]
| |
| * [[تجری]]
| |
| *[[ تسلیم]]
| |
| * [[تمکین]]
| |
| * [[تنافی کفر و اطاعت]]
| |
| * [[تنعم به اطاعت]]
| |
| * [[توحید در اطاعت]]
| |
| * [[ثواب اطاعت]]
| |
| * [[ثواب و عقاب]]
| |
| * [[حسن طاعات]]
| |
| * [[داعی به اطاعت]]
| |
| * [[طاعات عبد]]
| |
| * [[طاعات کافر]]
| |
| * [[طاعات مطلقه]]
| |
| * [[طاعات مفترضه]]
| |
| * [[اطاعت از ابوین]]
| |
| * [[اطاعت از امام]]
| |
| * [[اطاعت از امام مهدی]]
| |
| * [[اطاعت از اوصیای انبیا]]
| |
| * [[اطاعت از اولی الامر]]
| |
| * [[اطاعت از حاکم جائر]]
| |
| * [[اطاعت از خدا]]
| |
| * [[اطاعت از رسول خدا]]
| |
| * [[اطاعت از زوج]]
| |
| * [[اطاعت از غیر معصوم]]
| |
| * [[اطاعت از نماینده ولی فقیه]]
| |
| * [[اطاعت از نواب امام]]
| |
| * [[اطاعت الهی]]
| |
| * [[اطاعت امام]]
| |
| * [[اطاعت انبیا در افعال]]
| |
| * [[اطاعت انبیا در اقوال]]
| |
| * [[اطاعت انسان]]
| |
| * [[اطاعت اولوالامر]]
| |
| * [[اطاعت اهل اجماع]]
| |
| * [[اطاعت اهل بیت ]]
| |
| * [[اطاعت پیامبر]]
| |
| * [[اطاعت پیامبر خاتم]]
| |
| * [[اطاعت تکوینی]]
| |
| * [[اطاعت خدا]]
| |
| * [[اطاعت در عبادات]]
| |
| * [[اطاعت در غیر عبادات]]
| |
| * [[اطاعت درعبادات]]
| |
| * [[اطاعت درغیرعبادات]]
| |
| * [[اطاعت سلطان جایر]]
| |
| * [[اطاعت سلطان عادل]]
| |
| * [[اطاعت شیطان]]
| |
| * [[اطاعت طاغوت]]
| |
| * [[اطاعت غیر افضل]]
| |
| * [[اطاعت غیر خدا]]
| |
| * [[اطاعت متأخره]]
| |
| * [[اطاعت مخلوق در معصیت خالق]]
| |
| * [[اطاعت مرتد]]
| |
| * [[اطاعت مکلفین]]
| |
| * [[اطاعت ملائکه]]
| |
| * [[اطاعت ولی فقیه]]
| |
| * [[عصیان]]
| |
| * [[علم به مناقب طاعات]]
| |
| * [[قصد قربت در عبادت]]
| |
| * [[کتاب طاعات]]
| |
| * [[گناه]]
| |
| * [[مطیع]]
| |
| * [[مقام افتراض اطاعت]]
| |
| * [[مقام مطیعان]]
| |
| * [[وجوب اطاعت امام]]
| |
| * [[وقت اطاعت]]
| |
| {{پایان مدخل وابسته}}
| |
| | |
| == منابع ==
| |
| {{منابع}}
| |
| #[[پرونده:1379781.jpg|22px]] [[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|'''حقوق اهل بیت''']]
| |
| {{پایان منابع}}
| |
| | |
| ==[[:رده:آثار اهل بیت|منبعشناسی جامع اهل بیت]]==
| |
| {{منبع جامع}}
| |
| * [[:رده:کتابشناسی کتابهای اهل بیت|کتابشناسی اهل بیت]]
| |
| * [[:رده:مقالهشناسی مقالههای اهل بیت|مقالهشناسی اهل بیت]]
| |
| * [[:رده:پایاننامهشناسی پایاننامههای اهل بیت|پایاننامهشناسی اهل بیت]]
| |
| {{پایان}}
| |
| {{پایان}}
| |
| | |
| == پانویس ==
| |
| {{پانویس}}
| |
| | |
| [[رده:مدخل]]
| |
| [[رده:حق اهل بیت]]
| |
| [[رده:اهل بیت]]
| |
| [[رده:حق اطاعت]]
| |
