معقل بن قیس ریاحی: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[معقل بن قیس ریاحی در تاریخ اسلامی]] - [[معقل بن قیس ریاحی در تراجم و رجال]] - [[معقل بن قیس ریاحی در نهج البلاغه]]| پرسش مرتبط  = }}

معقل بن قیس ریاحی پس از [[قتل عثمان]] [[خلیفه سوم]] در زمره [[شیعیان]] و [[پیروان]] [[راستین]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} قرار گرفت، او در [[جنگ جمل]]، [[صفین]] و [[نهروان]] در رکاب آن [[حضرت]] شرکت نمود. در [[جنگ جمل]] [[فرمانده]] پیاده [[نظام]] [[اهل کوفه]] بود<ref>الجمل، ص۳۲۱.</ref>، و بعد در [[صفین]] و [[نهروان]] جنگید و پس از [[جنگ نهروان]] به [[فرمان]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در تعقیب و [[نبرد]] با [[بنی ناجیه]] پرداخت و گروهی از آنان را از پای درآورد و جمعی را [[اسیر]] کرد، معقل بن قیس ریاحی در نبردی که با [[مستورد بن سعد]] از [[قبیله تمیم]]<ref>مستورد از سران خوارج بود و در جنگی با معقل به هلاکت رسید و شرح آن در همین بخش خواهد آمد.</ref> داشت، به [[شهادت]] رسید<ref>شرح ابن ابی الحدید، ج۱۶، ص۳۹.</ref>.

[[امام]] {{ع}} در پاسخ او فرمود: «من دستورهای لازم را به مالک داده‌ام و او به خواست [[خداوند]]، [[سرپیچی]] نخواهد کرد»<ref>وقعة صفین، ص۱۳۲؛ شرح ابن ابی الحدید، ج۳، ص۲۰۲.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۲، ص۱۳۲۸-۱۳۲۹.</ref>

== معقل بن قیس ریاحی پیشاپیش سپاه امام {{ع}} ==

معقل بن قیس ریاحی به [[فرمان امام]] {{ع}} در مسیر [[راه]] [[صفین]]، از [[مدائن]] با سه هزار سرباز [[رزمنده]] به عنوان پیش قراولان [[سپاه]] به جانب سرزمین [[رقّه]]<ref>رقه نزدیک مرز شام و همان محلی است که بعد از جنگ صفین فراریان سپاه علی {{ع}} به آن محل وارد می‌شدند و از آنجا با اجازه معاویه به شام می‌رفتند.</ref> حرکت کرد و [[امام]] {{ع}} به او [[دستور]] داد، [[راه]] [[موصل]] را در پیش گیرد، و از آنجا به نصیبین برود و در [[رقه]] که نزدیک [[سرزمین]] [[شام]] است، فرود آید و فرمود: «من هم به [[رقه]] خواهم آمد». گویا [[هدف امام]] {{ع}} از اعزام این گروه از طریق [[موصل]] و نصیبین، تثبیتِ موقعیت [[نظام]] [[حاکم]] در این منطقه بود و لذا به هنگام عزیمت، به معقل چنین توصیه کرد: «ای [[قیس]]، از تو می‌خواهم که در مسیر [[راه]] و شهرهایی که وارد می‌شوی، [[مردم]] را [[امنیت]] دهی و با هیچ کس وارد [[جنگ]] مشو جز کسانی که با تو [[جنگ]] کنند»<ref>{{متن حدیث| سَكِّنِ اَلنَّاسَ وَ أَمِّنْهُمْ وَ لاَ تُقَاتِلْ إِلاَّ مَنْ قَاتَلَكَ ...}}</ref>

هنگامی که [[نامه]] [[زیاد بن خصفه]] به [[حضرت علی]] {{ع}} رسید و آن را برای [[مردم]] خواند در این موقع معقل بن قیس ریاحی برخاست و عرض کرد: ای [[امیرمؤمنان]]، [[خداوند]] همواره کارت را به [[صلاح]] دارد، [[شایسته]] این بود در مقابل هر یک از آنها ده تن از [[مسلمانان]] را روانه می‌کردی که چون به آنان برسند، نابودشان کنند و ریشه آنان را از بُن برکنند. [[حضرت]] پیشنهاد معقل را پسندید و به او فرمود: «ای معقل، خودت مجهز و آماده شو که به سوی آنان بروی» و سپس او را با دو هزار نیرو از [[مردم کوفه]] به تعقیب [[خریت بن راشد]] اعزام نمود. و برای [[ابن عباس]] هم که استاندار [[امام]] {{ع}} در [[بصره]] بود، نوشت که مردی [[شجاع]] و پایدار و معروف به [[صلاح]] با دو هزار نیرو از [[مردم بصره]] را به همراه معقل بن قیس ریاحی گسیل دار و چون آن مرد از [[بصره]] بیرون برود [[امیر]] [[یاران]] خود خواهد بود ولی وقتی به معقل برسد، از او [[اطاعت]] کند و [[فرمانده]] هر دو گروه معقل خواهد بود. سپس [[امام]] {{ع}} نامه‌ای برای [[زیاد بن خصفه]] نوشت و ضمن تشکر از خدمات او، [[دستور]] داد به سوی [[کوفه]] باز گردد.

وقتی [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} از نیروهای [[خریت بن راشد]] [[آگاه]] شد و دانست که ترکیب نیروهای او از [[مسلمانان]] و [[مسیحی]] و [[عرب]] و [[عجم]] هستند، بلافاصله نامه‌ای بسیار جالب که مشتمل بر دستورهای ارزنده‌ای بود در جهت برخورد با [[فریب]] خوردگانی که دور [[خریت بن راشد]] جمع شده بودند، برای معقل بن قیس ریاحی فرستاد، آن [[نامه]] چنین بود:این نام، از [[بنده خدا]] [[امیرمؤمنان علی]] برای هر کس، اعم از [[مسلمانان]]، [[مؤمنان]]، [[خوارج]]، [[مسیحیان]] و از [[دین]] برگشتگان است و این [[نامه]] برایشان خوانده شود. [[سلام]] بر هرکس که از [[هدایت]] [[پیروی]] کند و به [[خدا]] و [[رسول]] و کتابش و [[برانگیخته شدن]] پس از [[مرگ]] [[معتقد]] باشد و به [[عهد]] [[خدا]] [[وفا]] کند و از [[خیانت]] پیشگان نباشد. اما بعد، من شما را به [[کتاب خدا]] و [[سنت رسول خدا]] فرا می‌خوانم و من [[وظیفه]] دارم میان شما به [[حق]] و به آنچه [[خداوند متعال]] در کتاب خود [[فرمان]] داده است، عمل کنم، بنابراین هر کس از شما که به [[جایگاه]] خویش بازگردد و دست از [[جنگ]] بدارد و از این شخص [[محارب]] (خریّت بن راشد) که از [[دین]] بیرون شده و با [[مسلمانان]] به [[جنگ]] برخاسته و در [[زمین]] [[فساد]] و [[تباهی]] می‌کند، کناره گیرد در [[امان]] است و [[مال]] و [[جان]] او محترم است، ولی هر کس در [[جنگ]] با ما از او [[پیروی]] کند و از [[فرمان]] و [[طاعت]] ما بیرون رود، ما در [[جنگ]] با او از [[خداوند]] [[یاری]] می‌جوییم و او را میان خود و او داور قرار می‌دهیم و [[خداوند]] [[بهترین]] [[دوست]] است، و [[السلام]]<ref>{{متن حدیث| مِنْ عَبْدِ اللٰه عَلِيُّ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ الَىَّ مِنْ قُرِئَ عَلَيْهِ كِتَابِي هَذَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمَارِقِينَ وَ النَّصَارَى وَ المرتدين، سَلامُ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى وَ آمَنَ باللّٰه وَ رَسُولَهُ وَ كِتَابَهُ ...}}</ref>

معقل بن قیس ریاحی طبق [[موازین اسلامی]] همه زن‌ها و بچه‌های [[مسلمان]] را [[آزاد]] کرد و [[مسیحیان]] [[مرتد]] را که به [[اسلام]] بازگشتند، [[آزاد]] کرد و عده‌ای از [[مسیحیان]] را که [[اسلام]] نیاوردند به [[اسارت]] گرفت و از [[مسلمانان]] هم [[بیعت]] گرفت و آزادشان ساخت و [[زن]] و فرزندشان را هم [[آزاد]] کرد و بعد خبر [[پیروزی]] و شرح حوادث را برای [[حضرت علی]] {{ع}} طی نامه‌ای نوشت و خود با جمع [[اسیران]]، که پانصد نفر بودند، به همراه تمام نیروهای [[رزمنده]] به جانب [[کوفه]] بازگشت و در مسیر [[راه]]، [[اسیران]] [[مسیحی]] را به [[مصقلة بن هبیره]] [[کارگزار]] [[علی]] {{ع}} در اردشیرخره (نواحی [[فارس]]) به پانصد هزار [[درهم]] واگذار کرد و بدین ترتیب [[اسیران]] هم [[آزاد]] شدند. و خود به همراه [[سپاهیان]] [[کوفه]] به [[محضر امام]] [[علی]] {{ع}} شرفیات شد و [[حضرت]] [[کار و تلاش]] و [[جهاد]] او را با [[دعای خیر]] برای او و همراهانش ستود<ref>شرح ابن ابی الحدید، ج۳، ص۱۴۱؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۱۲۶؛ کامل ابن اثیر، ج۲، ص۴۲۱.</ref>.

# [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی (کتاب)|'''اصحاب امام علی ج۲''']]

[[رده:اصحاب امام علی]]

[[رده:کارگزاران حکومت امام علی]]